Cắt amidan có ảnh hưởng gì không và bao lâu thì lành lại?

Cắt amidan có ảnh hưởng gì không là gì?

Amidan khẩu cái là tổ chức lympho nằm ở hai bên thành họng, có vai trò tạo kháng thể bảo vệ cơ thể khỏi vi sinh vật xâm nhập qua đường hô hấp trên trong những năm đầu đời. Tuy nhiên, khi amidan bị vi khuẩn tấn công liên tục dẫn đến viêm mạn tính xơ teo hoặc quá phát, chức năng phòng vệ bị suy giảm nghiêm trọng và bản thân amidan có thể trở thành ổ viêm nhiễm gây hại cho sức khỏe. Phẫu thuật cắt amidan là phương pháp ngoại khoa nhằm bóc tách và loại bỏ hoàn toàn khối amidan này ra khỏi hốc hầu họng. Thủ thuật được thực hiện khi các đợt viêm tái diễn liên tục, điều trị nội khoa bằng thuốc không còn mang lại hiệu quả, hoặc kích thước amidan gây tắc nghẽn đường thở khi ngủ. Nhiều kỹ thuật hiện đại như dao điện, sóng cao tần hoặc coblator giúp phẫu thuật diễn ra nhanh chóng, hạn chế xâm lấn và rút ngắn đáng kể thời gian nằm viện cho người bệnh.

Cắt amidan có ảnh hưởng đến sức đề kháng và giọng nói không

Nhiều người lo lắng việc cắt bỏ amidan sẽ làm suy yếu hệ thống phòng vệ của đường hô hấp. Trên thực tế, amidan khẩu cái chỉ là một phần trong vòng bạch huyết Waldeyer quanh họng, bao gồm cả amidan vòm, amidan lưỡi và amidan vòi. Khi amidan bị viêm tái phát nhiều đợt hoặc quá phát gây tắc nghẽn, bản thân tổ chức này đã xơ hóa, mất chức năng miễn dịch hữu hiệu và trở thành ổ chứa vi khuẩn gây hại. Việc cắt bỏ amidan đúng chỉ định không làm suy giảm sức đề kháng toàn thân của người lớn lẫn trẻ em trên 3 tuổi, vì các mô lympho còn lại sẽ tiếp tục duy trì hàng rào miễn dịch tại chỗ.

Bên cạnh đó, thủ thuật này không làm biến đổi cấu trúc thanh quản hay dây thanh âm, do đó không gây thay đổi giọng nói vĩnh viễn. Trong vài ngày đầu sau phẫu thuật, vùng họng có thể sưng nề nhẹ khiến giọng nói nghe hơi nghẹt giống như đang nghẹt mũi, nhưng hiện tượng này sẽ tự hết khi phù nề giảm đi. Phẫu thuật cũng giúp loại bỏ tình trạng ngưng thở khi ngủ do amidan phì đại, cải thiện chất lượng giấc ngủ và giảm thiểu nguy cơ biến chứng tim mạch hoặc viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu khuẩn.

Thời gian lành vết thương sau khi cắt amidan

Quá trình hồi phục sau phẫu thuật cắt amidan thường kéo dài từ 10 đến 14 ngày, tùy thuộc vào cơ địa từng người, phương pháp phẫu thuật và chế độ chăm sóc hậu phẫu. Trong 1 đến 3 ngày đầu, người bệnh thường cảm thấy đau rát họng nhiều, nuốt vướng và có thể đau lan lên hai tai do sự chi phối chung của các nhánh thần kinh cảm giác. Đây là phản ứng viêm tự nhiên sau can thiệp ngoại khoa và sẽ giảm dần khi sử dụng thuốc giảm đau theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.

Từ ngày thứ 5 đến ngày thứ 10, hố mổ sẽ hình thành một lớp màng màu trắng ngà hoặc xám nhạt gọi là giả mạc. Đây là lớp bảo vệ tự nhiên che phủ bề mặt vết thương trong khi các mô hạt bên dưới đang tái tạo. Khoảng cuối tuần thứ nhất hoặc đầu tuần thứ hai, lớp giả mạc này bắt đầu bong dần. Sau khoảng 2 tuần, bề mặt họng cơ bản được niêm mạc hóa hoàn toàn, cảm giác đau rát biến mất và người bệnh có thể trở lại nhịp sinh hoạt, học tập và lao động như bình thường.

Chế độ ăn uống giúp vết mổ nhanh lành

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò cốt lõi trong việc bảo vệ vết mổ amidan không bị chảy máu hoặc nhiễm trùng. Trong 48 giờ đầu sau phẫu thuật, người bệnh chỉ nên dùng thức ăn dạng lỏng, nguội hoàn toàn như sữa lạnh, cháo loãng để nguội hoặc súp lỏng. Tuyệt đối không dùng ống hút vì áp lực âm trong khoang miệng khi hút có thể làm bật mối cầm máu hoặc làm tổn thương mô non tại hố mổ.

Từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, khi họng bớt đau, thực đơn có thể chuyển dần sang cháo đặc hơn, súp nghiền, bún miến cắt ngắn hoặc trứng hấp mềm. Cần tránh hoàn toàn các loại thực phẩm cứng, giòn, đồ chiên rán, đồ chua cay, thức ăn quá nóng và nước uống có ga hoặc chứa cồn. Những thực phẩm này có nguy cơ cọ xát trực tiếp vào hố amidan gây trầy xước, rách mô và kích hoạt chảy máu muộn, đặc biệt là vào thời điểm lớp giả mạc đang bong.

Chăm sóc và vận động an toàn sau phẫu thuật

Bên cạnh việc ăn uống mềm lỏng, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc vệ sinh và vận động để đảm bảo quá trình liền sẹo diễn ra suôn sẻ. Sau phẫu thuật, việc vệ sinh miệng họng nên thực hiện nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý, tránh súc họng quá sâu hoặc khạc nhổ mạnh làm tăng áp lực tại vùng hầu họng. Uống đủ nước từng ngụm nhỏ suốt cả ngày giúp giữ ẩm cho niêm mạc, làm dịu cơn đau và hỗ trợ các mô tổn thương mau hồi phục.

Trong vòng 10 đến 14 ngày đầu sau mổ, cần dành nhiều thời gian nghỉ ngơi, tránh các hoạt động thể lực gắng sức, không mang vác vật nặng, không chạy bộ, bơi lội hoặc tập thể hình cường độ cao. Việc gắng sức làm tăng huyết áp đột ngột và gia tăng áp lực mạch máu vùng đầu cổ, dễ dẫn đến nguy cơ xuất huyết thứ phát nguy hiểm. Ngoài ra, người bệnh nên hạn chế nói to, la hét hoặc ho hắng mạnh nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho niêm mạc hố mổ tái tạo.

Lưu ý an toàn

Chảy máu là biến chứng cần đặc biệt cảnh giác sau cắt amidan, có thể xảy ra trong 24 giờ đầu hoặc từ ngày thứ 5 đến ngày thứ 10 khi giả mạc bong. Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng nếu phát hiện khạc ra máu tươi, máu chảy thành dòng, nôn ra máu, sốt cao liên tục không hạ hoặc cảm giác khó thở. Tuyệt đối không tự ý dùng các thuốc giảm đau nhóm chống viêm không steroid hay aspirin khi chưa có chỉ định của bác sĩ vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu hố mổ.

Tóm tắt

Cắt amidan là phẫu thuật phổ biến và tương đối an toàn khi có chỉ định y khoa phù hợp. Đa số người bệnh không bị suy giảm miễn dịch hay biến đổi giọng nói vĩnh viễn và có thể hồi phục ổn định sau khoảng hai tuần nếu tuân thủ hướng dẫn chăm sóc, ăn uống nhẹ nhàng và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường.