Cấp cứu ngưng tim ngưng thở đúng cách và biện pháp phòng ngừa

Cấp cứu ngưng tim ngưng thở là gì?

Ngưng tim ngưng thở hay ngừng tuần hoàn hô hấp là tình trạng tim ngừng hoạt động co bóp hiệu quả một cách đột ngột, làm gián đoạn hoàn toàn sự lưu thông của dòng máu trong hệ tuần hoàn. Khi tim ngừng đập, quá trình trao đổi khí tại phổi cũng ngưng trệ, dẫn đến hiện tượng thiếu oxy nghiêm trọng trên toàn bộ cơ thể.

Các tế bào thần kinh tại vỏ não rất nhạy cảm với tình trạng thiếu oxy, bắt đầu suy thoái và chịu thương tổn vĩnh viễn chỉ sau khoảng 3 đến 5 phút kể từ thời điểm tuần hoàn bị gián đoạn. Do vậy, mục tiêu hàng đầu của các biện pháp hồi sinh tim phổi ngoài lồng ngực là tái lập nhân tạo dòng máu giàu oxy lên não bộ và các mạch máu nuôi tim trong lúc chờ đợi các can thiệp chuyên sâu từ đội ngũ y tế.

Nhận diện tình trạng ngưng tim ngưng thở ban đầu

Khi tiếp cận một người nghi ngờ ngưng tuần hoàn, việc đầu tiên là quan sát sự an toàn của môi trường xung quanh. Sau đó, tiến hành kiểm tra đáp ứng của nạn nhân bằng cách vỗ nhẹ vào vai và gọi lớn. Nếu nạn nhân bất tỉnh, không cử động và không phản hồi, cần nhanh chóng kiểm tra nhịp thở trong khoảng 5 đến 10 giây bằng cách nhìn lồng ngực có phập phồng hay không.

Trường hợp nạn nhân hoàn toàn không thở hoặc chỉ thở ngáp cá, thở rên gián đoạn bất thường, cần xác định đây là tình trạng ngưng tim ngưng thở. Đối với người không có chuyên môn y tế, việc tìm bắt mạch cảnh thường khó khăn và dễ gây mất thời gian quý báu, do đó chỉ cần thấy nạn nhân hôn mê không thở bình thường là phải kích hoạt quy trình cấp cứu ngay lập tức.

Kích hoạt hỗ trợ y tế khẩn cấp và chuẩn bị tư thế

Ngay khi phát hiện nạn nhân không có phản ứng và không thở bình thường, hãy chỉ định cụ thể một người gần đó gọi ngay cấp cứu 115 và tìm kiếm máy khử rung tim tự động bên ngoài nếu đang ở khu vực công cộng như sân bay, trung tâm thương mại hoặc nhà ga. Nếu chỉ có một mình, hãy bật loa ngoài điện thoại gọi hỗ trợ y tế trong lúc bắt đầu xử trí.

Cần đặt nạn nhân nằm ngửa trên một mặt phẳng cứng và khô ráo, duỗi thẳng tay chân. Mặt phẳng đệm mềm như giường nệm lò xo sẽ làm giảm đáng kể lực ép lồng ngực trong quá trình hồi sinh tim phổi. Người hỗ trợ quỳ gối bên cạnh ngực nạn nhân ở tư thế vững chắc để chuẩn bị tiến hành ép tim ngoài lồng ngực.

Kỹ thuật ép tim ngoài lồng ngực đúng cách

Ép tim ngoài lồng ngực là động tác quan trọng nhất để duy trì dòng máu nuôi dưỡng não và cơ tim. Người thực hiện đặt gót một bàn tay vào chính giữa nửa dưới xương ức của nạn nhân, bàn tay kia đặt lên trên và đan các ngón tay lại. Giữ hai cánh tay thẳng đứng vuông góc với thành ngực người bệnh, sử dụng trọng lượng nửa thân trên để tạo lực ấn xuống.

Độ sâu mỗi nhịp ép cần đạt từ 5 đến 6 centimet đối với người trưởng thành, với tần số duy trì từ 100 đến 120 nhịp mỗi phút. Sau mỗi lần ép, phải để lồng ngực nở hoàn toàn trở lại nhưng không nhấc tay rời khỏi ngực. Nếu đã được đào tạo kỹ thuật thổi ngạt, thực hiện theo chu kỳ 30 lần ép tim xen kẽ 2 lần thổi ngạt. Nếu chưa thành thạo, chỉ cần thực hiện ép tim liên tục không gián đoạn cho đến khi nhân viên y tế tiếp quản.

Sử dụng máy khử rung tim tự động ngoài lồng ngực

Máy khử rung tim tự động bên ngoài là thiết bị y tế có khả năng nhận diện các rối loạn nhịp tim nguy hiểm như rung thất hoặc nhịp nhanh thất vô mạch để phát xung điện khử rung kịp thời. Khi máy được mang đến, cần mở nguồn thiết bị và lắng nghe hướng dẫn phát ra bằng âm thanh hoặc quan sát đèn hiệu chỉ dẫn.

Lau khô ngực nạn nhân nếu bị ướt, bóc lớp bảo vệ của hai bản điện cực và dán chặt lên ngực trần theo đúng sơ đồ minh họa trên vỏ máy: một bản cực ở phía dưới xương đòn phải và một bản cực ở bên sườn trái phía dưới nách. Khi máy đang phân tích nhịp tim hoặc chuẩn bị phóng điện, phải hô to yêu cầu mọi người xung quanh đứng lùi ra xa và không chạm vào cơ thể nạn nhân. Sau khi phát điện xong hoặc nếu máy thông báo không có chỉ định sốc điện, lập tức tiếp tục ép tim ngay.

Phòng ngừa nguy cơ ngưng tim ngưng thở từ sớm

Phần lớn các cơn ngưng tim ngoại viện khởi phát từ bệnh tim thiếu máu cục bộ, nhồi máu cơ tim cấp, bệnh cơ tim phì đại hoặc rối loạn nhịp tim tiềm ẩn. Do đó, việc khám sức khỏe định kỳ và tầm soát sớm các bệnh lý tim mạch đóng vai trò nền tảng trong việc phòng ngừa từ xa.

Mỗi cá nhân cần chủ động kiểm soát tốt các chỉ số huyết áp, mỡ máu và đường huyết thông qua lối sống lành mạnh. Điều này bao gồm chế độ ăn giảm muối, hạn chế chất béo bão hòa, kiêng hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và tập thể dục vừa sức đều đặn mỗi ngày. Đối với những người đã có tiền sử bệnh tim mạch hoặc gia đình có người từng đột tử, cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ theo dõi của bác sĩ chuyên khoa tim mạch.

Lưu ý an toàn

Những hướng dẫn sơ cứu trong bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức giáo dục cộng đồng và không thay thế cho các khóa huấn luyện kỹ năng cấp cứu chuyên nghiệp hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Tuyệt đối không thực hành ép tim thử nghiệm trên người khỏe mạnh bình thường. Khi đối mặt với tình huống khẩn cấp, cần ưu tiên gọi hỗ trợ y tế 115 càng sớm càng tốt và kiểm tra môi trường an toàn trước khi tiếp cận nạn nhân.

Tóm tắt

Ngưng tim ngưng thở là tình huống khẩn cấp đe dọa tính mạng đòi hỏi sự can thiệp nhanh chóng và chính xác từ những người xung quanh. Việc nắm vững kỹ năng hồi sinh tim phổi cơ bản cùng ý thức kiểm soát tốt các bệnh lý tim mạch mạn tính sẽ giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ xảy ra biến cố và bảo vệ sự sống cho cộng đồng.