Cảnh báo rủi ro khi mua kit test nhanh SARS-CoV-2 không rõ nguồn gốc

Kit test nhanh SARS-CoV-2 không rõ nguồn gốc là gì?

Test nhanh kháng nguyên SARS-CoV-2 là phương pháp sàng lọc vi rút tại chỗ thông qua việc phát hiện các protein đặc hiệu của vi rút trong mẫu dịch đường hô hấp, phổ biến nhất là dịch tỵ hầu hoặc dịch mũi họng. Nhờ ưu điểm cho kết quả nhanh chóng trong khoảng mười lăm đến ba mươi phút, phương pháp này đã trở thành công cụ hỗ trợ theo dõi dịch bệnh quen thuộc trong cộng đồng. Tuy nhiên, hiệu quả sàng lọc phụ thuộc chặt chẽ vào độ nhạy, độ đặc hiệu và quy trình sản xuất nghiêm ngặt của từng bộ xét nghiệm.

Khi nhu cầu xét nghiệm tăng cao, thị trường xuất hiện nhiều loại kit test không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng trôi nổi xách tay chưa qua kiểm định chất lượng y tế. Những sản phẩm này thường không được bảo quản đúng điều kiện nhiệt độ tiêu chuẩn, bảng chỉ thị kháng thể suy giảm hoạt tính hoặc hóa chất trong ống đệm bị biến tính. Việc sử dụng các sản phẩm trôi nổi không chỉ làm sai lệch đánh giá lâm sàng mà còn đe dọa trực tiếp đến an toàn sức khỏe của người trực tiếp lấy mẫu và những người xung quanh.

Nguy cơ sai lệch kết quả dẫn đến bỏ sót lây nhiễm cộng đồng

Hậu quả nghiêm trọng nhất khi sử dụng kit test nhanh SARS-CoV-2 không rõ nguồn gốc là hiện tượng âm tính giả. Các que thử kém chất lượng thường có độ nhạy kháng nguyên rất thấp, không thể nhận diện được tải lượng vi rút ở giai đoạn mới khởi phát hoặc khi nồng độ vi rút trong đường hô hấp còn thấp. Khi nhận kết quả âm tính giả, người nhiễm bệnh dễ chủ quan, không thực hiện các biện pháp cách ly y tế, từ đó vô tình làm lây lan mầm bệnh cho người thân trong gia đình, đồng nghiệp và những người có bệnh nền suy giảm miễn dịch xung quanh.

Ngược lại, tình trạng dương tính giả cũng có thể xảy ra do que thử bị nhiễm tạp chất hoặc vạch phản ứng bị lỗi hiển thị. Kết quả này gây tâm lý hoang mang, lo lắng thái quá cho người bệnh và gia đình. Người bị chẩn đoán nhầm có thể tự ý sử dụng các loại thuốc kháng vi rút, thuốc chống đông hoặc kháng viêm không đúng chỉ định, dẫn đến các tác dụng phụ nghiêm trọng và lãng phí nguồn lực y tế.

Hiểm họa tổn thương đường thở và phơi nhiễm hóa chất độc hại

Một bộ kit xét nghiệm tiêu chuẩn bao gồm que lấy mẫu vô trùng và ống chứa dung dịch đệm chiết tách được kiểm định nghiêm ngặt. Ở các sản phẩm trôi nổi, que lấy mẫu dịch tỵ hầu thường làm từ vật liệu thô cứng, đầu bông dễ bung xơ hoặc gãy gập trong quá trình đưa sâu vào hốc mũi. Điều này có thể gây trầy xước niêm mạc mũi họng, chảy máu cam kéo dài, thậm chí que gãy sâu gây dị vật đường thở rất nguy hiểm nếu người lấy mẫu thiếu kỹ năng thao tác.

Bên cạnh đó, dung dịch đệm chiết mẫu ở các sản phẩm giả mạo thường không công bố thành phần hóa chất rõ ràng. Một số loại dung dịch có thể chứa các chất bảo quản hoặc hóa chất độc hại vượt ngưỡng an toàn. Nếu người dùng vô tình làm đổ hóa chất lên da, dịch bắn vào mắt hoặc trẻ nhỏ nuốt phải, nguy cơ bỏng rát, kích ứng niêm mạc mắt và ngộ độc cấp tính là rất lớn. Việc tiếp xúc với vật tư y tế không đạt chuẩn sinh học tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng tại chỗ khó lường.

Dấu hiệu nhận biết và cách lựa chọn kit test nhanh đạt chuẩn

Để đảm bảo an toàn và tính chuẩn xác của kết quả, người dân chỉ nên lựa chọn các bộ kit test nhanh kháng nguyên SARS-CoV-2 đã được Bộ Y tế cấp số đăng ký lưu hành hoặc cấp phép nhập khẩu chính thức. Trên bao bì sản phẩm bắt buộc phải có nhãn phụ bằng tiếng Việt ghi đầy đủ tên thương mại, nhà sản xuất, số lô sản xuất, ngày sản xuất và hạn dùng rõ ràng. Các thông tin về độ nhạy lâm sàng, độ đặc hiệu và ngưỡng phát hiện kháng nguyên phải được công bố minh bạch trong tài liệu đính kèm.

Tuyệt đối không mua sản phẩm qua các hội nhóm mạng xã hội, các điểm bán vỉa hè hoặc các gói hàng trôi nổi không hóa đơn chứng từ. Người tiêu dùng nên tìm đến các cơ sở y tế uy tín, bệnh viện hoặc hệ thống nhà thuốc có chứng nhận đạt chuẩn thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc để được tư vấn sản phẩm chính hãng. Đồng thời, cần kiểm tra kỹ bao bì que thử và ống dung dịch đệm, đảm bảo màng niêm phong còn nguyên vẹn, không rách hở, ẩm mốc hay biến dạng trước khi mở ra sử dụng.

Quy trình thực hiện an toàn và xử lý rác thải sau xét nghiệm

Khi tiến hành tự xét nghiệm tại nhà, người dùng cần đọc kỹ hướng dẫn thao tác của nhà sản xuất tương ứng với từng loại mẫu xét nghiệm như dịch tỵ hầu hay dịch mũi trước. Cần rửa tay sạch bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay nhanh trước và sau khi chạm vào dụng cụ. Đặt khay thử trên bề mặt phẳng, khô ráo và sạch sẽ; nhỏ đúng số giọt dung dịch đệm đã quy định và đọc kết quả đúng khoảng thời gian khuyến cáo, không đọc quá sớm hoặc quá muộn vì có thể làm xuất hiện vạch mờ giả.

Sau khi hoàn tất xét nghiệm, tất cả các vật dụng bao gồm que lấy mẫu, ống đệm, khay thử và găng tay phải được thu gom cẩn thận vào túi nilon màu vàng hoặc túi rác y tế có dán kín miệng. Nếu kết quả xét nghiệm là dương tính, người dân cần khử khuẩn túi rác bên ngoài trước khi thải bỏ theo quy định phòng chống dịch bệnh của địa phương để ngăn chặn nguy cơ mầm bệnh phát tán ra môi trường sống xung quanh.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết nhằm mục đích giáo dục sức khỏe cộng đồng và nâng cao nhận thức an toàn trong xét nghiệm, không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Kết quả xét nghiệm nhanh kháng nguyên chỉ mang tính sàng lọc ban đầu. Khi xuất hiện các triệu chứng hô hấp cấp tính như sốt cao liên tục, ho nhiều hoặc khó thở, người bệnh cần liên hệ với cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám lâm sàng hoặc chỉ định xét nghiệm RT-PCR khẳng định. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc điều trị khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ.

Tóm tắt

Lựa chọn kit test nhanh SARS-CoV-2 có nguồn gốc xuất xứ minh bạch và được kiểm định y tế là yếu tố quyết định giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng. Người tiêu dùng cần tỉnh táo trước các sản phẩm giá rẻ trôi nổi, tuân thủ đúng quy trình lấy mẫu an toàn và chủ động tham vấn nhân viên y tế có chuyên môn khi cần hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi bệnh.