Cận thị giả là gì và cách phòng ngừa cận thị tạm thời

Cận thị giả là gì?

Cận thị giả là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ tình trạng suy giảm thị lực nhìn xa tạm thời, mô phỏng các biểu hiện của tật cận thị nhưng không xuất phát từ sự biến đổi thực thể của nhãn cầu. Về mặt giải phẫu, nhãn cầu của người bị cận thị giả không bị dài ra và giác mạc cũng không bị cong quá mức như trong cận thị thực sự.

Hiện tượng này xảy ra khi cơ thể mi, nhóm cơ chịu trách nhiệm điều chỉnh độ dày của thủy tinh thể, bị kích thích hoặc căng thẳng quá mức dẫn đến trạng thái co quắp liên tục. Khi cơ thể mi không thể thả lỏng về trạng thái nghỉ tự nhiên, thủy tinh thể luôn ở trạng thái phồng, khiến các tia sáng từ xa đi vào mắt bị hội tụ trước võng mạc, tạo ra cảm giác nhìn mờ tương tự như người bị cận thị. Đây là phản ứng chức năng có tính chất phục hồi nếu được phát hiện và xử trí kịp thời.

Nguyên nhân gây ra hiện tượng co thắt điều tiết ở mắt

Nguyên nhân cốt lõi của cận thị giả xuất phát từ tình trạng co thắt liên tục của cơ thể mi bên trong nhãn cầu. Bình thường, khi chuyển sang nhìn gần, cơ thể mi sẽ co lại để làm tăng độ phồng của thủy tinh thể, giúp hình ảnh hội tụ rõ nét trên võng mạc. Tuy nhiên, khi nhìn gần quá lâu mà không nghỉ ngơi, cơ thể mi bị co quắp và mất khả năng dãn trở lại trạng thái thư giãn ban đầu.

Thói quen học tập, làm việc trong điều kiện ánh sáng yếu, khoảng cách nhìn sách vở hoặc màn hình quá gần là yếu tố hàng đầu kích hoạt tình trạng này. Bên cạnh đó, việc sử dụng liên tục điện thoại thông minh, máy tính bảng, màn hình máy tính nhiều giờ liền kết hợp với căng thẳng thần kinh, thiếu ngủ và chế độ dinh dưỡng thiếu hụt vi chất cũng khiến mắt nhanh mỏi và dễ rơi vào trạng thái quá tải điều tiết.

Dấu hiệu nhận biết cận thị tạm thời thường gặp

Người mắc cận thị giả thường có biểu hiện nhìn mờ đột ngột khi chuyển ánh nhìn từ cự ly gần ra các vật thể ở xa. Mắt có cảm giác nhức mỏi, khô rát, thường xuyên phải nheo mắt để cố gắng nhìn rõ bảng hiệu, biển báo hoặc người đối diện. Cảm giác này thường xuất hiện rõ rệt nhất vào cuối ngày học tập hoặc làm việc căng thẳng.

Ngoài ra, tình trạng co quắp cơ mắt kéo dài còn có thể gây đau đầu, đau âm ỉ quanh vùng hốc mắt, thái dương hoặc vùng trán. Một số người gặp phải tình trạng chảy nước mắt sống, sợ ánh sáng nhẹ hoặc mắt khó thích nghi khi chuyển đổi nhanh giữa các khoảng cách nhìn khác nhau. Những dấu hiệu này có thể thuyên giảm đáng kể sau một giấc ngủ sâu hoặc sau các ngày nghỉ ngơi thư giãn.

Cách phân biệt cận thị giả và cận thị thật

Điểm khác biệt cơ bản nhất giữa cận thị giả và cận thị thực sự nằm ở nguyên nhân gây ra tật khúc xạ. Cận thị thật thường do trục nhãn cầu dài hơn bình thường hoặc độ cong của giác mạc quá lớn, khiến tia sáng hội tụ trước võng mạc và đây là biến đổi cấu trúc cố định không thể tự hồi phục nếu không can thiệp. Trong khi đó, cận thị giả hoàn toàn bắt nguồn từ sự co thắt tạm thời của cơ mắt mà không có tổn thương cấu trúc nhãn cầu.

Nếu đo khúc xạ bằng máy thông thường mà không có bước làm liệt điều tiết, kết quả đo của người cận thị giả vẫn cho ra số độ cận tương tự cận thị thật. Để phân biệt chính xác, các bác sĩ nhãn khoa sẽ sử dụng thuốc nhỏ mắt làm liệt cơ điều tiết tạm thời. Sau khi thuốc phát huy tác dụng, nếu độ cận biến mất hoặc giảm rõ rệt thì kết luận là cận thị giả, tránh việc cắt kính cận không cần thiết cho người bệnh.

Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa cận thị tạm thời

Biện pháp quan trọng nhất để cải thiện cận thị giả là tạo điều kiện cho đôi mắt được nghỉ ngơi và thư giãn đúng cách. Hãy áp dụng quy tắc hai mươi hai mươi hai mươi, nghĩa là sau mỗi hai mươi phút làm việc gần, hãy phóng tầm mắt nhìn xa sáu mét trong ít nhất hai mươi giây. Giữ khoảng cách từ mắt đến sách vở hoặc màn hình tối thiểu từ ba mươi lăm đến bốn mươi centimet.

Không gian học tập và làm việc cần được bố trí ánh sáng đầy đủ, tránh nguồn sáng chiếu thẳng gây chói mắt. Tăng cường tham gia các hoạt động thể thao ngoài trời dưới ánh sáng tự nhiên để mắt có cơ hội nhìn xa và giải tỏa căng thẳng. Đồng thời, ngủ đủ giấc từ bảy đến tám tiếng mỗi ngày và bổ sung đầy đủ các dưỡng chất tốt cho thị lực như vitamin A, lutein, zeaxanthin và kẽm qua chế độ ăn uống hàng ngày.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý mua và đeo kính cận tại các cơ sở đo kính không có bác sĩ chuyên khoa hoặc không qua quy trình kiểm tra khúc xạ chuẩn y khoa. Việc đeo kính sai độ có thể làm trầm trọng thêm tình trạng co quắp điều tiết và gây suy giảm thị lực thực thể. Khi có dấu hiệu nhìn mờ kéo dài, đau nhức mắt dữ dội hoặc chóng mặt buồn nôn, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám chính xác.

Tóm tắt

Cận thị giả là tình trạng rối loạn điều tiết mắt mang tính tạm thời và hoàn toàn có thể cải thiện nếu được phát hiện sớm. Thay đổi thói quen dùng thiết bị điện tử, duy trì ánh sáng phù hợp và đi khám chuyên khoa mắt định kỳ là chìa khóa giúp giữ gìn thị lực khỏe mạnh dài lâu.