Cận thị có giảm độ được không và các phương pháp kiểm soát
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người khi bị mờ mắt hoặc tăng độ kính thường băn khoăn liệu cận thị có giảm độ được không và có bài tập nào giúp mắt hồi phục tự nhiên hay không. Về mặt y học, cận thị thực thể xuất phát từ việc trục nhãn cầu dài hơn bình thường hoặc giác mạc quá cong, nên độ cận không thể tự co giảm hay biến mất hoàn toàn.
Mặc dù không thể làm giảm độ cận thật sự, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát tốc độ tăng độ và phục hồi thị lực nhờ các giải pháp quang học, chỉnh hình giác mạc hoặc phẫu thuật khúc xạ phù hợp. Hiểu đúng bản chất cận thị sẽ giúp bạn chăm sóc mắt khoa học và tránh những biện pháp phản khoa học.
Cận thị có giảm độ được không là gì?
Cận thị là một dạng tật khúc xạ xảy ra khi các tia sáng đi vào mắt hội tụ ở phía trước võng mạc thay vì hội tụ ngay trên bề mặt võng mạc, dẫn đến hiện tượng nhìn xa bị mờ trong khi nhìn gần vẫn rõ. Về mặt giải phẫu, phần lớn các trường hợp cận thị là do trục nhãn cầu phát triển dài ra trước sau. Một khi trục nhãn cầu đã dài ra thì không có loại thuốc, thực phẩm chức năng hay bài tập mắt nào có thể làm ngắn nhãn cầu lại. Do đó, độ cận thị thực thể không thể tự giảm đi theo thời gian. Tuy nhiên, trong thực tế có trường hợp mắt bị cận thị giả do cơ thể mi co quắp điều tiết tạm thời. Khi tình trạng co thắt này được giải tỏa, thị lực của mắt sẽ cải thiện rõ rệt, dễ khiến nhiều người lầm tưởng rằng độ cận đã giảm được.
Phân biệt cận thị thực thể và cận thị giả
Nguyên nhân khiến nhiều người tin rằng cận thị có thể giảm độ bắt nguồn từ hiện tượng cận thị giả. Tình trạng này xuất hiện khi mắt phải làm việc nhìn gần liên tục ở cự ly quá gần hoặc tiếp xúc với màn hình điện tử nhiều giờ liền, làm cho cơ thể mi bị co thắt và không thể giãn ra bình thường. Hậu quả là mắt rơi vào trạng thái co quắp điều tiết, khiến hình ảnh nhìn xa bị nhòe tạm thời giống như cận thị thật. Sau khi được nghỉ ngơi đầy đủ hoặc sử dụng thuốc nhỏ mắt làm liệt điều tiết theo chỉ định của bác sĩ nhãn khoa, cơ thể mi sẽ thư giãn và thị lực trở về mức ban đầu. Trái lại, với cận thị thực thể, sự thay đổi cấu trúc nhãn cầu là vĩnh viễn, vì vậy các biện pháp nghỉ ngơi hay bấm huyệt không thể làm giảm bớt độ khúc xạ thực tế.
Các phương pháp kiểm soát tiến triển độ cận
Mặc dù không thể làm giảm độ cận đã hình thành, y học hiện đại có những biện pháp đã được chứng minh giúp làm chậm quá trình tăng độ ở trẻ em và thanh thiếu niên. Một giải pháp phổ biến là sử dụng kính áp tròng ban đêm Ortho-K, giúp định hình lại biểu mô giác mạc trong khi ngủ, tạo ra thị lực rõ nét vào ban ngày và góp phần hạn chế sự kéo dài của trục nhãn cầu. Ngoài ra, việc dùng thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất atropine nồng độ thấp dưới sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ mắt cũng mang lại hiệu quả kiểm soát cận thị tiến triển rõ rệt. Bên cạnh đó, các loại tròng kính gọng kiểm soát cận thị đa vi điểm chuyên dụng cũng là lựa chọn hỗ trợ hữu ích cho trẻ nhỏ trong độ tuổi đi học.
Các giải pháp điều chỉnh và phục hồi thị lực
Để cải thiện khả năng nhìn rõ cho người mắc tật khúc xạ, có nhiều phương pháp điều chỉnh từ không xâm lấn đến can thiệp ngoại khoa. Cách tiếp cận an toàn và thông dụng nhất là sử dụng kính gọng hoặc kính áp tròng có độ khúc xạ chuẩn xác sau khi thăm khám kỹ lưỡng. Đối với người từ 18 tuổi trở lên có độ cận đã ổn định ít nhất một năm, phẫu thuật khúc xạ bằng tia laser như Lasik, Femto Lasik hay ReLEx SMILE là giải pháp tối ưu. Các phương pháp này làm thay đổi độ cong của giác mạc để ánh sáng hội tụ chính xác trên võng mạc. Trường hợp người có giác mạc quá mỏng hoặc độ cận quá cao không thể bắn laser, phẫu thuật đặt thấu kính nội nhãn Phakic ICL sẽ được bác sĩ nhãn khoa xem xét chỉ định.
Thói quen sinh hoạt bảo vệ sức khỏe đôi mắt
Xây dựng lối sống lành mạnh đóng vai trò thiết yếu giúp mắt thư giãn và hạn chế độ cận tăng nhanh. Bạn nên áp dụng quy tắc 20-20-20: sau 20 phút làm việc với sách vở hoặc màn hình điện tử, hãy nhìn ra xa khoảng 6 mét trong vòng 20 giây để giảm áp lực lên cơ điều tiết. Tăng cường thời gian hoạt động ngoài trời dưới ánh sáng tự nhiên từ 1 đến 2 giờ mỗi ngày là yếu tố đã được khoa học khẳng định giúp ngăn ngừa cận thị tiến triển ở thanh thiếu niên. Đồng thời, cần bố trí bàn học đủ ánh sáng, giữ khoảng cách mắt đến trang sách từ 30 đến 40 cm và ngủ đủ giấc để các tế bào thị giác có thời gian phục hồi năng lượng.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có hoạt chất làm giãn đồng tử, thuốc chứa corticoid hay áp dụng các phương pháp dân gian truyền miệng như bấm huyệt, đắp lá lên mắt. Các bài tập thể dục cho mắt chỉ hỗ trợ thư giãn cơ mi, giảm căng thẳng thị giác chứ không làm thay đổi trục nhãn cầu. Việc tự ý đeo kính thấp hơn độ cận thực tế cũng khiến mắt phải gắng sức điều tiết, gây mỏi mắt kéo dài và làm tăng độ nhanh hơn.
Tóm tắt
Cận thị thực thể không thể tự giảm độ bằng các bài tập tự nhiên hay dùng thuốc. Trọng tâm của việc chăm sóc mắt cận thị là kiểm soát sự tiến triển của độ cận và lựa chọn phương pháp điều chỉnh thị lực khoa học, an toàn. Bạn nên duy trì thói quen khám mắt định kỳ mỗi 6 tháng một lần tại các cơ sở chuyên khoa mắt uy tín để theo dõi khúc xạ và nhận tư vấn chuyên môn chuẩn xác từ bác sĩ nhãn khoa.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Cận thị có tự giảm độ khi về già không?
Khi về già, mắt thường xuất hiện hiện tượng lão thị do thủy tinh thể xơ cứng, làm giảm khả năng nhìn gần. Tình trạng này chỉ ảnh hưởng đến việc nhìn gần chứ không làm giảm độ cận thị nhìn xa của mắt.
Đeo kính cận thường xuyên có làm tăng độ nhanh hơn không?
Đeo kính đúng độ giúp mắt nhìn rõ mà không phải gắng sức điều tiết, qua đó hạn chế mỏi mắt. Kính không làm tăng độ cận nếu bạn đeo đúng số đo và duy trì thói quen bảo vệ mắt khoa học.
Các bài tập massage mắt có giúp hạ độ cận không?
Massage hoặc tập luyện mắt chỉ có tác dụng hỗ trợ lưu thông máu, giảm mệt mỏi và khô mắt tạm thời. Những động tác này hoàn toàn không thể làm co ngắn trục nhãn cầu hay làm giảm độ cận.
Trẻ em có thể phẫu thuật laser để chữa cận thị không?
Phẫu thuật laser mắt chỉ áp dụng cho người từ 18 tuổi trở lên khi độ cận đã ổn định. Mắt trẻ em vẫn đang phát triển nên can thiệp phẫu thuật khúc xạ ở lứa tuổi này không an toàn và không được phép.
Thuốc nhỏ atropine nồng độ thấp có giúp khỏi cận thị không?
Thuốc nhỏ mắt atropine nồng độ thấp chỉ có tác dụng hỗ trợ làm chậm tốc độ tăng độ cận ở trẻ em, không thể chữa khỏi hay làm giảm độ cận đã có. Thuốc phải được dùng theo chỉ định của bác sĩ.
