Cần làm xét nghiệm gì để biết thiếu máu não chính xác?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Thiếu máu não là tình trạng giảm lưu lượng máu cung cấp cho nhu mô não, dẫn đến thiếu hụt oxy và chất dinh dưỡng nuôi dưỡng các tế bào thần kinh. Khi gặp các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt, đau đầu kéo dài hoặc suy giảm trí nhớ, nhiều người băn khoăn không biết cần làm xét nghiệm gì để biết thiếu máu não chính xác.
Việc chẩn đoán lưu lượng tuần hoàn não không dựa vào một xét nghiệm đơn lẻ mà là sự kết hợp giữa đánh giá các chỉ số sinh hóa máu, kiểm tra huyết động qua siêu âm và các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh thần kinh chuyên sâu. Hiểu rõ mục đích của từng xét nghiệm giúp người bệnh chủ động thăm khám và phối hợp hiệu quả với bác sĩ chuyên khoa.
Cần làm xét nghiệm gì để biết thiếu máu não chính xác?
Thiếu máu não hay còn gọi là thiểu năng tuần hoàn não xảy ra khi các mạch máu cung cấp oxy và dưỡng chất lên não bị co thắt, bít hẹp bởi mảng xơ vữa hoặc huyết khối. Tình trạng này khiến các tế bào thần kinh không nhận đủ năng lượng để duy trì hoạt động bình thường, biểu hiện bằng các cơn choáng váng, mất thăng bằng, ù tai và giảm khả năng tập trung. Để xác định chính xác nguyên nhân và mức độ giảm tưới máu, y học hiện đại áp dụng quy trình kiểm tra toàn diện gồm khám lâm sàng thần kinh kết hợp thăm dò cận lâm sàng. Các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ phân biệt tình trạng thiếu máu não cơ năng với các tổn thương mạch máu thực thể, từ đó ngăn ngừa nguy cơ đột quỵ não trong tương lai.
Các xét nghiệm máu cơ bản đánh giá yếu tố nguy cơ tim mạch và tuần hoàn
Các xét nghiệm sinh hóa và huyết học cung cấp dữ liệu nền tảng về tình trạng tuần hoàn chung của cơ thể. Bác sĩ thường chỉ định tổng phân tích tế bào máu ngoại vi nhằm kiểm tra số lượng hồng cầu và nồng độ huyết sắc tố, loại trừ nguyên nhân thiếu máu do giảm vận chuyển oxy. Bên cạnh đó, bộ xét nghiệm mỡ máu gồm cholesterol toàn phần, triglycerid, LDL-c giúp phát hiện nguy cơ xơ vữa động mạch gây bít hẹp mạch máu nuôi não. Xét nghiệm đường huyết và chức năng gan thận cũng đóng vai trò sàng lọc các rối loạn chuyển hóa mạn tính có thể làm tổn thương nội mạc mạch máu não. Các chỉ số đông máu cơ bản được xem xét ở những trường hợp nghi ngờ xuất hiện cục máu đông bất thường trong lòng mạch.
Siêu âm Doppler động mạch cảnh và động mạch xuyên sọ
Siêu âm mạch máu là phương pháp chẩn đoán không xâm lấn, thực hiện nhanh và mang lại độ an toàn cao cho người bệnh. Kỹ thuật siêu âm Doppler động mạch cảnh và động mạch đốt sống giúp bác sĩ quan sát hình ảnh thành mạch, đo bề dày lớp nội mạc và xác định sự hiện diện của các mảng xơ vữa bám ở cổ. Đồng thời, siêu âm Doppler xuyên sọ hỗ trợ đo lường vận tốc dòng máu qua các nhánh động mạch lớn nằm bên trong hộp sọ. Thông qua thông số huyết động thu được, bác sĩ có thể nhận biết sớm tình trạng co thắt mạch, hẹp lòng mạch hoặc dòng chảy chậm dẫn đến giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng não bộ.
Chụp cộng hưởng từ sọ não và dựng hình mạch máu não
Chụp cộng hưởng từ sọ não kết hợp chụp mạch não là công cụ hiện đại và có giá trị cao trong khảo sát hệ thần kinh trung ương. Kỹ thuật này cung cấp hình ảnh chi tiết từng cấu trúc nhu mô não mà không sử dụng tia xạ, giúp phát hiện sớm các vùng não bị tổn thương thiếu máu cục bộ dù kích thước rất nhỏ. Khi kết hợp chuỗi xung chụp mạch cộng hưởng từ không tiêm thuốc cản từ, bác sĩ dễ dàng dựng hình cây mạch máu não để phát hiện các vị trí hẹp, tắc hoặc dị dạng mạch máu. Đây là phương pháp tối ưu để phân biệt tình trạng thiếu máu não thoáng qua với các tổn thương nhồi máu não thực thể.
Chụp cắt lớp vi tính sọ não và các thăm dò chức năng bổ trợ
Chụp cắt lớp vi tính sọ não thường được ưu tiên chỉ định trong các trường hợp cấp tính hoặc khi người bệnh có chống chỉ định chụp cộng hưởng từ như mang máy tạo nhịp tim hoặc mảnh kim loại trong cơ thể. Máy cắt lớp đa dãy có thể dựng hình động mạch não và động mạch cảnh một cách nhanh chóng khi kết hợp tiêm thuốc cản quang, giúp đánh giá mức độ vôi hóa thành mạch và tình trạng bít tắc lòng mạch. Ngoài ra, điện não đồ có thể được chỉ định bổ sung nhằm ghi lại hoạt động điện thế của các tế bào vỏ não, hỗ trợ phân biệt các triệu chứng choáng váng do rối loạn tuần hoàn với cơn động kinh tiềm ẩn.
Lưu ý an toàn
Mọi xét nghiệm và chỉ định chẩn đoán hình ảnh cần có sự đánh giá, kê đơn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc tim mạch sau khi thăm khám lâm sàng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc hoạt huyết, thuốc giãn mạch hay thực phẩm chức năng khi chưa rõ nguyên nhân gây bệnh. Nếu xuất hiện các dấu hiệu đột ngột như méo miệng, yếu liệt nửa người, nói ngọng hoặc mất thị lực, cần đến ngay cơ sở cấp cứu y tế gần nhất.
Tóm tắt
Đánh giá tình trạng thiếu máu não đòi hỏi sự phối hợp giữa thăm khám lâm sàng và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm huyết học phù hợp. Người bệnh không nên tự ý chỉ định xét nghiệm mà cần trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa thần kinh để lựa chọn phương án tối ưu, giúp phát hiện sớm nguyên nhân và xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe an toàn.
Nguồn tham khảo
- European Journal of Ultrasound: Transcranial Doppler monitoring of cerebral angiography
- Journal of Clinical Ultrasound: Diagnostic Accuracy of Transcranial Doppler and Electroencephalogram for Delayed Cerebral Ischemia Following Aneurysmal Subarachnoid Hemorrhage: A Systematic Review and Meta‐Analysis
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Phương pháp chẩn đoán nào có độ chính xác cao nhất đối với thiếu máu não?
Chụp cộng hưởng từ sọ não và siêu âm Doppler mạch máu não là hai phương pháp có giá trị cao nhất giúp bác sĩ quan sát rõ nhu mô não cũng như tốc độ dòng máu trong các động mạch cấp máu cho não.
Xét nghiệm máu có biết được thiếu máu não hay không?
Chỉ xét nghiệm máu đơn thuần không đủ để khẳng định thiếu máu não, nhưng xét nghiệm huyết học giúp tìm các yếu tố nguy cơ quan trọng như thiếu máu mạn tính, rối loạn mỡ máu hoặc đái tháo đường.
Trước khi đi khám và làm xét nghiệm kiểm tra tưới máu não cần chuẩn bị gì?
Người bệnh cần nhịn ăn từ 8 đến 10 tiếng nếu có làm xét nghiệm sinh hóa máu, mang theo các hồ sơ bệnh án cũ và thông báo cho nhân viên y tế về các loại thuốc đang sử dụng hàng ngày.
Đối tượng nào nên chủ động làm xét nghiệm tầm soát thiếu máu não?
Người thường xuyên đau đầu âm ỉ, hoa mắt chóng mặt khi thay đổi tư thế, suy giảm trí nhớ hoặc có bệnh nền tăng huyết áp, mỡ máu cao nên chủ động đi kiểm tra định kỳ chuyên khoa thần kinh.
Bao lâu nên thực hiện kiểm tra lại lưu lượng tuần hoàn não?
Nếu đã được chẩn đoán xơ vữa mạch hoặc hẹp động mạch cảnh, người bệnh thường được khuyến cáo siêu âm kiểm tra lại định kỳ từ 6 đến 12 tháng một lần theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị.
