Cần làm gì khi có cảm giác khô mắt để cải thiện?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cảm giác khô mắt là một phiền toái phổ biến trong đời sống hiện đại, thường biểu hiện qua cảm giác xót rát, cộm xốn, cay mắt hoặc nhìn mờ từng lúc. Tình trạng này có thể xuất hiện khi bạn làm việc quá lâu với màn hình máy tính, ngồi trong phòng máy lạnh hoặc do sự suy giảm số lượng và chất lượng màng phim nước mắt bảo vệ nhãn cầu.
Để cải thiện tình trạng này, người bệnh cần nhanh chóng nhận diện các yếu tố kích thích từ môi trường, điều chỉnh thói quen sinh hoạt và áp dụng các biện pháp chăm sóc mắt phù hợp. Việc trang bị kiến thức đúng đắn sẽ giúp làm dịu đôi mắt an toàn, ngăn ngừa tổn thương bề mặt giác mạc và biết rõ thời điểm cần tìm đến sự trợ giúp của bác sĩ chuyên khoa mắt.
Cảm giác khô mắt là gì?
Khô mắt là hội chứng xảy ra khi tuyến lệ không sản xuất đủ lượng nước mắt cần thiết hoặc khi chất lượng màng phim nước mắt không đảm bảo, khiến nước mắt bốc hơi quá nhanh. Màng phim nước mắt bao gồm ba lớp thiết yếu: lớp mỡ bên ngoài ngăn cản sự bay hơi, lớp nước ở giữa cung cấp oxy và dưỡng chất nuôi dưỡng giác mạc, và lớp nhầy trong cùng giúp nước mắt bám dính đồng đều trên bề mặt nhãn cầu. Khi bất kỳ lớp nào trong cấu trúc này bị suy giảm chức năng, bề mặt nhãn cầu sẽ không còn được bôi trơn đầy đủ, dẫn đến cảm giác khô mắt, châm chích, cộm như có dị vật và đôi khi lại kích thích chảy nước mắt sống phản xạ. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến một hoặc cả hai mắt, gây mệt mỏi thị giác và làm giảm chất lượng cuộc sống hàng ngày.
Những nguyên nhân phổ biến gây ra cảm giác khô mắt
Cảm giác khô mắt thường khởi phát từ sự mất cân bằng trong màng phim nước mắt, khiến bề mặt nhãn cầu không được bôi trơn đầy đủ. Nguyên nhân thường gặp bao gồm làm việc kéo dài trước máy tính hoặc điện thoại thông minh, tiếp xúc thường xuyên với môi trường máy lạnh, gió mạnh hoặc không khí khô hanh. Ngoài ra, sự lão hóa tự nhiên, thay đổi nội tiết tố ở phụ nữ, việc sử dụng kính áp tròng sai cách hoặc tác dụng phụ của một số nhóm thuốc như thuốc kháng histamine, thuốc chống nghẹt mũi và thuốc hạ huyết áp cũng góp phần làm giảm tiết nước mắt. Tình trạng viêm bờ mi hoặc rối loạn chức năng tuyến meibomius cũng khiến lớp mỡ bảo vệ nước mắt bị suy giảm, dẫn đến hiện tượng bốc hơi nước mắt diễn ra nhanh hơn bình thường.
Biện pháp làm dịu và chăm sóc mắt tại chỗ
Khi xuất hiện cảm giác khô rát hoặc cộm như có hạt bụi trong mắt, người bệnh có thể thực hiện một số bước chăm sóc cơ bản để làm dịu nhãn cầu. Việc đầu tiên là hạn chế đưa tay lên dụi mắt vì hành động này dễ làm tổn thương biểu mô giác mạc và đưa vi khuẩn vào mắt. Bạn có thể sử dụng gạc sạch nhúng nước ấm vắt ráo rồi chườm nhẹ lên mi mắt trong khoảng năm đến mười phút để kích thích các tuyến dầu hoạt động. Đặt máy tạo độ ẩm trong phòng làm việc hoặc phòng ngủ cũng giúp giảm bớt tốc độ bay hơi của nước mắt. Đồng thời, cần tránh để quạt gió hoặc luồng khí từ máy điều hòa thổi trực tiếp vào khuôn mặt nhằm bảo vệ độ ẩm tự nhiên cho đôi mắt.
Điều chỉnh thói quen sử dụng thiết bị điện tử
Thói quen nhìn màn hình liên tục làm giảm phản xạ chớp mắt tự nhiên từ khoảng mười lăm đến hai mươi lần mỗi phút xuống chỉ còn một nửa, khiến mắt nhanh chóng bị khô và mỏi. Để bảo vệ thị lực, người dùng thiết bị điện tử nên áp dụng quy tắc hai mươi, hai mươi, hai mươi: cứ sau hai mươi phút làm việc, hãy hướng tầm nhìn ra xa khoảng hai mươi feet tương đương sáu mét trong vòng ít nhất hai mươi giây. Vị trí màn hình máy tính nên được bố trí thấp hơn tầm mắt khoảng mười đến mười lăm độ và cách mặt một khoảng vừa phải. Ngoài ra, việc chủ động chớp mắt chậm và đều đặn trong suốt quá trình làm việc sẽ giúp dàn đều lớp màng nước mắt trên toàn bộ giác mạc.
Sử dụng nước mắt nhân tạo đúng cách
Nước mắt nhân tạo là giải pháp bổ sung độ ẩm phổ biến và hữu ích cho những người thường xuyên gặp cảm giác khô mắt. Trên thị trường có nhiều dạng dung dịch nhỏ mắt với độ nhớt và hoạt chất bôi trơn khác nhau. Đối với người có nhu cầu nhỏ mắt nhiều lần trong ngày, các sản phẩm không chứa chất bảo quản đóng trong từng tép nhỏ đơn liều thường được ưu tiên để hạn chế kích ứng bề mặt nhãn cầu. Khi sử dụng, cần rửa sạch tay trước khi nhỏ, không để đầu lọ chạm vào lông mi hay kết mạc mắt và tuân thủ đúng hạn sử dụng sau khi mở nắp. Nếu tình trạng khô mắt đi kèm cộm rát nhiều vào ban đêm, bác sĩ có thể tư vấn thêm dạng gel hoặc thuốc mỡ tra mắt trước khi đi ngủ.
Dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt
Người có cảm giác khô mắt nên sắp xếp đi khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa mắt nếu tình trạng khó chịu kéo dài nhiều ngày không thuyên giảm sau khi đã áp dụng các biện pháp tự chăm sóc. Đặc biệt, cần đến gặp bác sĩ ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng như đau nhức mắt dữ dội, cộm rát dữ dội kèm theo đỏ mắt nhiều, sợ ánh sáng chói, chảy ghèn mủ hoặc suy giảm thị lực đột ngột. Bác sĩ nhãn khoa sẽ tiến hành thăm khám cấu trúc nhãn cầu, đo thời gian vỡ màng phim nước mắt và kiểm tra bề mặt giác mạc để xác định chính xác nguyên nhân, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng cá nhân.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt, bởi việc lạm dụng có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như tăng nhãn áp hoặc loét giác mạc. Không tự pha chế nước muối hay nhỏ các dung dịch tự chế vào mắt.
Tóm tắt
Cảm giác khô mắt tuy phổ biến nhưng không nên xem nhẹ nếu diễn ra thường xuyên. Việc kết hợp điều chỉnh môi trường sinh hoạt, cho mắt nghỉ ngơi hợp lý và sử dụng nước mắt nhân tạo đúng cách sẽ giúp cải thiện đáng kể sự thoải mái cho đôi mắt. Hãy chủ động đi khám chuyên khoa mắt khi triệu chứng không thuyên giảm để được đánh giá và điều trị kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nên chọn loại nước mắt nhân tạo nào khi bị khô mắt?
Nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản thường được ưu tiên khi cần dùng nhiều lần trong ngày. Người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để chọn loại dung dịch nhỏ mắt có độ nhớt và thành phần phù hợp với tình trạng nhãn cầu.
Làm sao để hạn chế khô mắt khi làm việc với máy tính cả ngày?
Người làm việc văn phòng nên chớp mắt thường xuyên, áp dụng quy tắc 20-20-20, đặt màn hình thấp hơn tầm mắt một chút và hạn chế ngồi trực diện hướng gió điều hòa để giữ độ ẩm tự nhiên cho bề mặt nhãn cầu.
Có nên tiếp tục đeo kính áp tròng khi mắt đang bị khô rát không?
Đeo kính áp tròng có thể làm gia tăng sự bốc hơi của màng phim nước mắt và gây cọ xát. Khi mắt đang bị khô rát, cộm ngứa, bạn nên tạm dừng đeo kính áp tròng và chuyển sang kính gọng cho đến khi mắt ổn định.
Chườm ấm mắt có thực sự giúp giảm cảm giác khô mắt không?
Chườm ấm giúp làm loãng chất tiết dầu bị tắc nghẽn ở các tuyến bờ mi, hỗ trợ ổn định lớp lipid của màng phim nước mắt. Biện pháp này rất hữu ích đối với những trường hợp khô mắt do viêm bờ mi hoặc rối loạn chức năng tuyến meibomius.
Khô mắt mạn tính kéo dài có nguy hiểm đến thị lực không?
Khô mắt kéo dài nếu không được chăm sóc có thể dẫn đến viêm kết mạc, trợt hoặc xước giác mạc và tăng nguy cơ nhiễm trùng bề mặt nhãn cầu, làm suy giảm thị lực và gây đau nhức mạn tính.
