Cần làm gì để tránh lây đau mắt đỏ hiệu quả cho bản thân và gia đình

Tránh lây đau mắt đỏ là gì?

Đau mắt đỏ, hay trong y học gọi là viêm kết mạc cấp, là tình trạng viêm lớp màng trong suốt bao phủ tròng trắng của nhãn cầu và mặt trong của mí mắt. Bệnh thường do các chủng virus như Adenovirus, Enterovirus hoặc các vi khuẩn như phế cầu, tụ cầu gây ra. Khi lớp kết mạc bị viêm, các mạch máu nhỏ giãn nở khiến mắt chuyển sang màu đỏ hồng, kèm theo cảm giác cộm xốn, ngứa ngáy, chảy nước mắt và tiết nhiều gỉ mắt. Mặc dù phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ do virus có thể tự giới hạn, tính chất lây nhiễm cao của mầm bệnh đòi hỏi các biện pháp kiểm soát tiếp xúc nghiêm ngặt để tránh tạo thành ổ dịch trong cộng đồng.

Các con đường lây truyền thường gặp của đau mắt đỏ

Đau mắt đỏ thường khởi phát do virus hoặc vi khuẩn, có khả năng phát tán mạnh qua nhiều con đường khác nhau. Đường lây phổ biến nhất là tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mắt, nước mũi hoặc nước bọt của người bệnh thông qua hành động bắt tay hoặc trò chuyện ở khoảng cách gần mà không đeo khẩu trang.

Bên cạnh đó, mầm bệnh có thể tồn tại trên các bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn phím, điều khiển tivi, điện thoại hoặc đồ chơi trẻ em. Khi chạm tay vào các vật thể nhiễm khuẩn rồi vô tình đưa lên dụi mắt, mũi hoặc miệng, người khỏe mạnh rất dễ bị lây nhiễm. Việc dùng chung các vật dụng cá nhân như khăn mặt, gối, kính mắt hay chậu rửa cũng là nguyên nhân khiến bệnh lan rộng trong gia đình và trường học.

Biện pháp vệ sinh cá nhân để phòng ngừa lây nhiễm

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất hai mươi giây là biện pháp hàng đầu giúp ngăn chặn mầm bệnh xâm nhập vào mắt. Cần duy trì thói quen rửa tay sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn, sau khi từ nơi công cộng về nhà và sau khi chăm sóc người bệnh.

Tập thói quen không đưa tay lên sờ hoặc dụi mắt, bởi hành động dụi mắt vừa đưa mầm bệnh vào mắt vừa dễ làm trầy xước biểu mô giác mạc. Khi cần làm sạch mắt, hãy dùng khăn giấy sạch hoặc gạc y tế dùng một lần rồi vứt bỏ đúng nơi quy định, tránh dùng khăn vải chà xát nhiều lần lên vùng mắt.

Nguyên tắc không dùng chung đồ dùng cá nhân

Mỗi thành viên trong gia đình cần có khăn mặt, khăn tắm, bàn chải, gối ngủ và đồ dùng vệ sinh riêng biệt. Tuyệt đối không dùng chung khăn lau hoặc chung chậu giặt rửa với người đang có dấu hiệu đỏ mắt, cộm xốn hay chảy nước mắt.

Các lọ thuốc nhỏ mắt, thuốc mỡ tra mắt hoặc kính áp tròng là vật dụng cá nhân đặc thù. Khi nhỏ mắt cho người bệnh, đầu vòi lọ thuốc không được chạm vào lông mi hoặc kết mạc mắt để tránh làm nhiễm khuẩn toàn bộ dung dịch thuốc, và không dùng chung một lọ thuốc nhỏ mắt cho nhiều người.

Khử khuẩn môi trường sống và đồ vật sinh hoạt

Để triệt tiêu mầm bệnh trong môi trường sống, gia đình nên thường xuyên lau chùi các bề mặt tiếp xúc nhiều bằng dung dịch khử khuẩn thông thường hoặc cồn y tế. Chú ý vệ sinh kỹ tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, bàn học, công tắc đèn và đồ chơi của trẻ nhỏ.

Khăn mặt, vỏ gối và ga trải giường của người bệnh cần được thay giặt thường xuyên bằng xà phòng và phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc sấy khô ở nhiệt độ phù hợp. Giữ cho không gian phòng ở thông thoáng, sạch sẽ, đón ánh sáng tự nhiên để hạn chế sự tồn lưu của vi sinh vật gây hại.

Cách ly và chăm sóc an toàn khi có người thân mắc bệnh

Khi một người trong nhà hoặc cùng lớp học, cơ quan bị đau mắt đỏ, người bệnh nên chủ động đeo khẩu trang y tế và hạn chế tiếp xúc gần với những người xung quanh. Người bệnh cần ngủ riêng giường nếu có điều kiện và sử dụng riêng các dụng cụ ăn uống, sinh hoạt.

Người thân khi hỗ trợ nhỏ mắt hoặc chăm sóc người bệnh cần đeo khẩu trang, găng tay y tế hoặc rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng ngay sau khi thao tác. Trẻ em mắc bệnh nên được cho nghỉ học tạm thời để vừa có thời gian nghỉ ngơi hồi phục, vừa tránh lây lan thành đợt dịch lớn trong trường học.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức vệ sinh phòng bệnh và không thay thế cho chẩn đoán y khoa. Tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa kháng sinh, corticoid để dùng dự phòng hoặc tự điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ nhãn khoa. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như đau nhức mắt dữ dội, suy giảm thị lực, nhìn mờ, sợ ánh sáng gắt hoặc mắt sưng phù nặng, người bệnh cần đến ngay bệnh viện chuyên khoa mắt để được thăm khám và xử trí đúng cách.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ là tình trạng viêm kết mạc dễ lây truyền nhưng có thể chủ động phòng tránh nếu thực hiện tốt vệ sinh cá nhân và cắt đứt các đường tiếp xúc mầm bệnh. Giữ sạch đôi mắt, rửa tay thường xuyên và không dùng chung đồ dùng là nguyên tắc cốt lõi giúp bảo vệ bản thân và cộng đồng. Khi phát hiện các triệu chứng bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám kịp thời, tránh các biến chứng đáng tiếc.