Cận 20 độ có mổ được không và những lưu ý chăm sóc mắt sau phẫu thuật

Cận 20 độ có mổ được không?

Cận thị 20 độ là tình trạng tật khúc xạ mức độ rất nặng, khiến trục nhãn cầu kéo dài đáng kể và làm hình ảnh của các vật thể ở xa hội tụ trước võng mạc thay vì hội tụ đúng trên bề mặt cảm nhận thị giác. Ở mức độ này, người bệnh hầu như không thể nhìn rõ bất kỳ chi tiết nào nếu thiếu kính gọng hoặc kính áp tròng chuyên dụng. Ngoài việc gây bất tiện lớn trong sinh hoạt hàng ngày, cận thị nặng còn khiến các cấu trúc giải phẫu của nhãn cầu, đặc biệt là củng mạc và võng mạc, bị giãn mỏng và chịu áp lực kéo căng liên tục. Phẫu thuật khúc xạ cho nhóm đối tượng này không đơn thuần nhằm mục đích thẩm mỹ hay giải phóng sự phụ thuộc vào kính, mà còn là một can thiệp y khoa chuyên sâu đòi hỏi cân nhắc cẩn thận giữa lợi ích khúc xạ và mức độ an toàn cho toàn bộ cấu trúc nhãn cầu.

Khả năng phẫu thuật cho người cận 20 độ và các phương pháp can thiệp

Ở mức cận 20 diop, mắt thuộc nhóm cận thị rất nặng với trục nhãn cầu dài và độ khúc xạ vượt xa mức thông thường. Các phương pháp phẫu thuật laser tác động trên giác mạc như Lasik, Femto-Lasik hay ReLEx Smile hầu như không khả thi vì việc bào mòn mô giác mạc để triệt tiêu 20 độ sẽ làm giác mạc quá mỏng, gây nguy cơ giãn phình giác mạc và suy giảm thị lực nghiêm trọng.

Giải pháp tối ưu và an toàn nhất hiện nay cho người cận 20 độ là phẫu thuật đặt kính nội nhãn Phakic IOL. Bác sĩ sẽ rạch một đường nhỏ ở rìa giác mạc và đưa một thấu kính sinh học siêu mỏng vào vị trí phía trước thủy tinh thể tự nhiên. Thấu kính này hoạt động tương tự như một kính áp tròng đặt cố định bên trong mắt, giúp hội tụ ánh sáng chính xác lên võng mạc mà không làm thay đổi cấu trúc giác mạc. Trong một số trường hợp người lớn tuổi có kèm đục thủy tinh thể, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật thay thủy tinh thể khúc xạ để giải quyết đồng thời cả hai vấn đề.

Điều kiện y khoa cần đáp ứng trước khi mổ cận độ cao

Dù phẫu thuật Phakic IOL mang lại hy vọng lớn cho người cận thị nặng, không phải mọi trường hợp cận 20 độ đều đủ điều kiện phẫu thuật. Để xác định mắt có thể mổ được hay không, người bệnh bắt buộc phải trải qua quy trình khám mắt chuyên sâu tại các bệnh viện mắt uy tín.

Các tiêu chí y khoa bắt buộc bao gồm độ sâu tiền phòng phải đủ rộng để thấu kính không chạm vào nội mô giác mạc hay thủy tinh thể tự nhiên. Mật độ tế bào nội mô giác mạc phải đạt tiêu chuẩn an toàn nhằm đảm bảo khả năng duy trì độ trong suốt của giác mạc sau phẫu thuật. Ngoài ra, độ khúc xạ của người bệnh phải ổn định trong ít nhất một năm, không mắc các bệnh lý viêm nhiễm nhãn cầu hoạt động, tăng nhãn áp chưa kiểm soát hoặc tổn thương thoái hóa hoàng điểm nặng nề. Tình trạng võng mạc cũng cần được soi kiểm tra kỹ lưỡng; nếu phát hiện vết thoái hóa hoặc vết rách võng mạc, bác sĩ sẽ chỉ định hàn võng mạc bằng laser trước khi tiến hành mổ cận.

Chăm sóc và bảo vệ mắt đúng cách trong giai đoạn sau phẫu thuật

Giai đoạn hậu phẫu đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ vết mổ và ngăn ngừa biến chứng nhiễm trùng. Trong những ngày đầu sau mổ, người bệnh cần đeo kính bảo hộ cả khi ngủ để tránh thói quen vô tình dụi tay vào mắt. Tuyệt đối không để nước bẩn, bọt xà phòng hay mỹ phẩm dính vào mắt trong tuần đầu tiên nhằm hạn chế nguy cơ viêm nội nhãn.

Việc dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh, kháng viêm và nước mắt nhân tạo phải tuân thủ nghiêm ngặt theo đúng chủng loại và thời gian mà bác sĩ nhãn khoa chỉ định. Người bệnh cần cho mắt nghỉ ngơi, tránh các hoạt động gắng sức, không chơi thể thao đối kháng hoặc nâng vật nặng trong ít nhất một tháng. Khi làm việc với máy tính hay điện thoại, cần phân bổ thời gian nghỉ hợp lý sau mỗi 20 phút để giảm tải áp lực điều tiết và giữ cho bề mặt nhãn cầu không bị khô rát.

Theo dõi định kỳ và phòng ngừa rủi ro tổn thương võng mạc lâu dài

Một hiểu lầm rất phổ biến là sau khi phẫu thuật thành công, đôi mắt sẽ trở lại khỏe mạnh như mắt người bình thường. Trên thực tế, phẫu thuật Phakic IOL chỉ can thiệp điều chỉnh đường đi của ánh sáng giúp hình ảnh hội tụ rõ nét trên võng mạc, hoàn toàn không làm thay đổi chiều dài trục nhãn cầu hay hồi phục lớp võng mạc đã bị kéo giãn mỏng do cận thị 20 độ.

Do đó, người cận thị nặng sau phẫu thuật vẫn luôn đối mặt với nguy cơ thoái hóa võng mạc, rách võng mạc, bong võng mạc hoặc glôcôm cao hơn người bình thường. Việc thăm khám định kỳ theo lịch hẹn 1 ngày, 1 tuần, 1 tháng, 6 tháng và sau đó là kiểm tra đáy mắt định kỳ mỗi năm một lần là bắt buộc. Khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm các vi tổn thương đáy mắt và can thiệp kịp thời trước khi thị lực bị đe dọa.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho việc thăm khám lâm sàng. Người có độ cận 20 diop không được tự ý đưa ra quyết định phẫu thuật khi chưa hoàn thành đầy đủ các bước đo đạc chuyên sâu về đáy mắt, nội mô giác mạc và độ sâu tiền phòng. Nếu sau phẫu thuật xuất hiện các triệu chứng bất thường như mắt đau nhức, nhìn mờ đột ngột, chói sáng hoặc ruồi bay, cần đến ngay cơ sở nhãn khoa gần nhất để được kiểm tra.

Tóm tắt

Phẫu thuật điều trị cận 20 độ đòi hỏi quá trình đánh giá chuyên sâu và lựa chọn giải pháp can thiệp thận trọng từ bác sĩ nhãn khoa. Việc tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc, bảo vệ mắt và duy trì thói quen thăm khám đáy mắt định kỳ chính là yếu tố quyết định để giữ gìn thị lực sáng khỏe và an toàn lâu dài.