Cảm cúm thông thường: Nguyên nhân, triệu chứng và cách chăm sóc

Cảm cúm thông thường là gì?

Cảm cúm thông thường, thường được gọi ngắn gọn là cúm, là tình trạng nhiễm virus cấp tính ở đường hô hấp trên và dưới. Khác với cảm lạnh chỉ khu trú nhẹ ở mũi họng, cảm cúm thường tác động toàn diện lên cơ thể, gây ra phản ứng viêm toàn thân với cảm giác suy nhược và uể oải rõ rệt.

Mặc dù có chung một số biểu hiện ban đầu như sổ mũi và ho, cảm cúm thông thường có mức độ biểu hiện rầm rộ hơn cảm lạnh. Việc phân biệt rõ ràng giữa hai tình trạng này đóng vai trò rất quan trọng trong việc theo dõi sức khỏe, giúp người bệnh áp dụng chế độ nghỉ ngơi thích hợp và chủ động phòng ngừa các nguy cơ biến chứng về đường hô hấp cho bản thân cùng những người xung quanh.

Nguyên nhân gây cảm cúm và các con đường lây nhiễm

Cảm cúm thông thường chủ yếu do các chủng virus cúm mùa gây ra, phổ biến nhất là virus cúm A và cúm B. Bệnh có khả năng lây lan nhanh chóng qua đường hô hấp khi người khỏe mạnh hít phải các giọt bắn nhỏ li ti phát tán trong không khí lúc người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện.

Bên cạnh đó, virus cúm có thể tồn tại trên các bề mặt vật dụng như tay nắm cửa, bàn phím, điện thoại hay đồ chơi. Việc chạm tay vào những bề mặt dính mầm bệnh rồi vô tình đưa lên mắt, mũi, miệng là con đường lây nhiễm gián tiếp rất phổ biến. Thời tiết chuyển lạnh, độ ẩm thay đổi thất thường hoặc môi trường sống khép kín, đông đúc cũng là điều kiện thuận lợi làm tăng nguy cơ mắc và bùng phát bệnh cảm cúm trong cộng đồng.

Các dấu hiệu và biểu hiện thường gặp của cảm cúm thông thường

Các dấu hiệu của cảm cúm thông thường thường xuất hiện khá đột ngột sau thời gian ủ bệnh ngắn từ 1 đến 4 ngày. Biểu hiện điển hình đầu tiên thường là sốt vừa đến sốt cao, kèm theo cảm giác ớn lạnh và rùng mình. Người bệnh thường cảm thấy đau đầu dữ dội, mệt mỏi rã rời, đau nhức cơ bắp toàn thân và kiệt sức nhanh chóng.

Ngoài các triệu chứng toàn thân, cảm cúm còn gây khó chịu tại đường hô hấp trên. Người mắc bệnh thường bị đau rát cổ họng, ho khan hoặc ho có đờm, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi và hắt hơi liên tục. Một số người có thể bị khô miệng, mất cảm giác ngon miệng, chán ăn. Ở trẻ nhỏ, bệnh đôi khi đi kèm tình trạng quấy khóc nhiều, nôn trớ hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ.

Phương pháp chăm sóc và hỗ trợ phục hồi sức khỏe tại nhà

Phần lớn các trường hợp cảm cúm thông thường ở mức độ nhẹ có thể tự hồi phục nhờ hệ thống miễn dịch tự nhiên của cơ thể. Biện pháp quan trọng hàng đầu là dành thời gian nghỉ ngơi tuyệt đối tại phòng thoáng khí, tránh gió lùa và hạn chế làm việc quá sức để cơ thể tập trung năng lượng chống lại virus.

Bên cạnh việc nghỉ ngơi, người bệnh cần uống đủ nước, bao gồm nước lọc ấm, nước oresol bù điện giải, nước canh hoặc các loại nước ép trái cây tươi để bù đắp lượng nước mất đi do sốt. Súc họng bằng nước muối sinh lý hàng ngày giúp làm dịu cảm giác đau rát cổ họng và hỗ trợ làm sạch niêm mạc mũi họng. Việc chườm ấm trán hoặc lau người bằng khăn ấm cũng giúp giảm nhiệt độ cơ thể một cách tự nhiên. Nếu sốt gây mệt mỏi nhiều, người bệnh nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế để sử dụng thuốc giảm đau, hạ sốt thông thường phù hợp với thể trạng.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế thăm khám

Mặc dù cảm cúm thông thường là bệnh lành tính ở đa số người khỏe mạnh, nhưng bệnh vẫn có nguy cơ diễn tiến nặng hoặc gây biến chứng nguy hiểm như viêm phế quản, viêm phổi hay suy hô hấp, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh lý mạn tính.

Người bệnh hoặc người nhà cần theo dõi sát và đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao liên tục không đáp ứng với các biện pháp hạ nhiệt, khó thở, thở gấp, đau tức ngực dữ dội, tím tái môi đầu chi. Ngoài ra, tình trạng ho ra đờm đặc có màu xanh vàng hoặc lẫn máu, lơ mơ, li bì, nôn ói liên tục không thể uống nước cũng là những tín hiệu báo động cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, đánh giá và can thiệp điều trị kịp thời.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe tổng quát và không thể thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hay các loại thuốc điều trị đặc hiệu khi chưa có sự thăm khám của nhân viên y tế. Đối với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền tim mạch, hô hấp mạn tính, mọi can thiệp dùng thuốc đều cần có hướng dẫn chuyên môn chặt chẽ.

Tóm tắt

Cảm cúm thông thường là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp có thể tự thuyên giảm nếu được chăm sóc và nghỉ ngơi hợp lý. Việc nhận biết đúng các biểu hiện và chủ động theo dõi diễn tiến giúp cơ thể nhanh hồi phục và hạn chế rủi ro biến chứng. Khi các triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu nặng, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.