Cảm cúm ở phụ nữ mang thai nguy hiểm như thế nào và cách phòng ngừa

Cảm cúm ở phụ nữ mang thai là gì?

Cảm cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp do virus cúm, phổ biến nhất là virus cúm A và virus cúm B, lây lan chủ yếu qua các giọt bắn đường thở khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Ở người khỏe mạnh bình thường, bệnh có thể tự thuyên giảm sau khoảng một tuần nghỉ ngơi. Tuy nhiên, đối với phụ nữ mang thai, cơ chế miễn dịch tự nhiên của cơ thể biến đổi nhằm bảo vệ thai nhi, khiến sức đề kháng trước các tác nhân virus giảm xuống rõ rệt. Đồng thời, sự phát triển của thai nhi làm tăng thể tích tử cung, đẩy cơ hoành lên cao, thu hẹp dung tích phổi và đặt gánh nặng lớn lên tim mạch. Những thay đổi giải phẫu và sinh lý này khiến thai phụ khi nhiễm cúm dễ đối mặt với tình trạng virus lan nhanh xuống đường hô hấp dưới, dẫn tới tỷ lệ nhập viện và tỷ lệ xảy ra biến chứng thai kỳ cao hơn rất nhiều so với phụ nữ không mang thai.

Nguy cơ biến chứng nặng đối với sức khỏe của thai phụ

Khi nhiễm virus cúm, phụ nữ mang thai đối mặt với nguy cơ biến chứng đường hô hấp nặng hơn đáng kể so với người bình thường. Nhiễm trùng phế quản có thể nhanh chóng tiến triển thành viêm phổi do virus hoặc bội nhiễm vi khuẩn thứ phát. Tình trạng tổn thương nhu mô phổi làm giảm sút quá trình trao đổi oxy, dẫn đến khó thở, suy hô hấp cấp và tạo áp lực nặng nề lên hệ tim mạch của thai phụ.

Trong các giai đoạn nhạy cảm như tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba, nhu cầu tuần hoàn oxy của người mẹ tăng cao để nuôi dưỡng bào thai. Nếu phổi bị tổn thương nặng nề, tình trạng thiếu hụt oxy máu có thể diễn tiến nhanh, khiến người bệnh phải điều trị hồi sức tích cực hoặc thở oxy hỗ trợ. Thêm vào đó, việc mất nước do sốt cao kết hợp thể trạng mệt mỏi, kém ăn có thể làm suy kiệt cơ thể, làm tăng nguy cơ suy đa cơ quan nếu không được can thiệp y tế đúng lúc.

Ảnh hưởng bất lợi của virus cúm đối với sự phát triển của thai nhi

Virus cúm và các phản ứng viêm toàn thân trong cơ thể mẹ có thể dẫn đến nhiều tác động bất lợi cho thai nhi tùy theo từng mốc thời gian. Trong ba tháng đầu, giai đoạn các cơ quan quan trọng của phôi thai đang biệt hóa, hiện tượng sốt cao trên 38,5 độ C kéo dài ở người mẹ có mối liên hệ mật thiết với việc gia tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh, đặc biệt là dị tật ống thần kinh và các bất thường vùng sọ mặt.

Ở các giai đoạn tiếp theo của thai kỳ, phản ứng viêm dữ dội có thể kích thích các cơn co thắt tử cung bất thường, làm tăng tỷ lệ dọa sảy thai, sinh non hoặc thai lưu. Những trẻ sinh non do mẹ mắc cúm thường đối mặt với nguy cơ nhẹ cân, suy hô hấp sau sinh và gặp nhiều trở ngại trong quá trình phát triển thể chất ban đầu. Ngoài ra, việc giảm trao đổi khí qua bánh nhau khi mẹ bị suy hô hấp cũng ảnh hưởng tiêu cực tới quá trình cung cấp dưỡng chất liên tục cho thai nhi.

Nguyên tắc chăm sóc và theo dõi an toàn khi thai phụ nghi ngờ mắc cúm

Khi nhận thấy các biểu hiện như sốt, ho khan, đau rát họng, nghẹt mũi hoặc đau nhức cơ bắp toàn thân, thai phụ cần liên hệ sớm với bác sĩ chuyên khoa sản hoặc chuyên khoa truyền nhiễm. Việc tự ý mua các loại thuốc cảm cúm tổng hợp, thuốc giảm đau chống viêm hoặc thuốc kháng virus mà không qua thăm khám là điều đặc biệt nguy hiểm, bởi nhiều hoạt chất có thể đi qua nhau thai và gây độc tính cho thai nhi.

Trong quá trình chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn y tế, người mẹ cần dành thời gian nghỉ ngơi ở không gian thoáng khí, uống nhiều nước ấm, bổ sung dung dịch điện giải và dùng các món ăn dạng lỏng giàu dưỡng chất. Có thể súc họng bằng nước muối sinh lý để làm sạch đường hô hấp trên. Điều cốt lõi là người nhà cần theo dõi sát thân nhiệt và lập tức đưa thai phụ đến bệnh viện nếu xuất hiện các triệu chứng cảnh báo như sốt cao liên tục không hạ, thở gấp, đau thắt ngực hoặc cử động thai giảm.

Các biện pháp chủ động phòng ngừa cảm cúm trong thai kỳ

Biện pháp phòng ngừa cảm cúm hữu hiệu và an toàn hàng đầu cho phụ nữ mang thai là tiêm phòng vắc xin cúm mùa bất hoạt. Vắc xin này được giới chuyên môn khuyến nghị tiêm vào bất kỳ thời điểm nào của thai kỳ, không những bảo vệ mẹ khỏi các biến chứng nguy hiểm mà còn truyền lượng kháng thể bảo vệ tự nhiên sang cho trẻ sơ sinh trong các tháng đầu đời sau sinh.

Bên cạnh giải pháp tiêm ngừa, phụ nữ mang thai cần duy trì thói quen vệ sinh dịch tễ nghiêm ngặt. Hãy rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang y tế đúng cách khi ra ngoài và tránh tiếp xúc gần với những người có dấu hiệu ho sốt. Cùng với đó, một chế độ dinh dưỡng lành mạnh, bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất tự nhiên từ rau củ, trái cây sẽ củng cố hệ miễn dịch, giúp mẹ bầu vượt qua thai kỳ khỏe mạnh.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Phụ nữ mang thai tuyệt đối không tự ý mua và dùng các loại thuốc tân dược, thuốc hạ sốt, kháng sinh hoặc áp dụng các bài thuốc xông dân gian mà chưa có sự đồng ý của nhân viên y tế. Khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ nhiễm cúm, thai phụ cần tới ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa phụ sản để được thăm khám và hướng dẫn điều trị an toàn.

Tóm tắt

Bệnh cảm cúm ở phụ nữ mang thai tiềm ẩn nhiều nguy hiểm cho cả hai mẹ con nếu không được phát hiện và xử trí cẩn thận. Bằng việc chủ động tiêm ngừa vắc xin cúm định kỳ, duy trì vệ sinh cá nhân và đi khám bác sĩ kịp thời khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, các bà mẹ hoàn toàn có thể bảo vệ thai kỳ an toàn và đón con yêu chào đời khỏe mạnh.