Cảm cúm bị ù tai và cách chăm sóc phục hồi
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cảm cúm bị ù tai là phiền toái phổ biến khiến nhiều người cảm thấy khó chịu, suy giảm khả năng nghe và lo lắng về nguy cơ ảnh hưởng thính lực lâu dài. Triệu chứng này xuất hiện chủ yếu do niêm mạc đường thở phù nề làm rối loạn áp suất tai giữa.
Để cải thiện tình trạng này một cách an toàn và bền vững, người bệnh cần nắm rõ căn nguyên sinh lý, áp dụng đúng các bước chăm sóc đường mũi họng và chủ động tìm kiếm hỗ trợ y tế khi cần thiết thay vì tự ý áp dụng các biện pháp truyền miệng nguy hại.
Cảm cúm bị ù tai là gì?
Ù tai trong hoặc sau khi mắc cảm cúm thường là biểu hiện lâm sàng thứ phát do sự mất cân bằng sinh lý tại vùng tai giữa và vòi Eustache. Khi cơ thể nhiễm virus cảm cúm, phản ứng viêm không chỉ giới hạn ở hốc mũi và hầu họng mà còn lan rộng đến niêm mạc biểu mô lót đường dẫn khí nối lên tai. Sự tắc nghẽn này khiến không khí bị giữ lại, áp suất bên trong tai không còn đồng nhất với khí quyển, làm giảm độ rung động cơ học của hệ thống xương con và màng nhĩ. Đối với phần lớn các trường hợp, đây chỉ là tình trạng tạm thời và sẽ tự cải thiện dần khi các triệu chứng cảm cúm như nghẹt mũi, sổ mũi, sốt hay đau họng được kiểm soát hoàn toàn. Tuy nhiên, việc nhận biết rõ cơ chế và theo dõi sát sao tiến triển là điều cần thiết để ngăn ngừa biến chứng viêm tai giữa thanh dịch kéo dài.
Cơ chế gây ra hiện tượng ù tai khi mắc cảm cúm
Trong đợt cảm cúm, virus gây viêm và sưng nề niêm mạc đường hô hấp trên, bao gồm cả niêm mạc lót trong vòi nhĩ nối vòm họng với hòm tai. Vòi nhĩ có nhiệm vụ cân bằng áp suất giữa môi trường bên ngoài và tai giữa, đồng thời dẫn lưu chất dịch sinh lý. Khi bộ phận này bị tắc nghẽn do phù nề và tăng tiết chất nhầy, áp suất âm hình thành bên trong tai giữa khiến màng nhĩ bị co kéo vào trong. Hiện tượng này làm cản trở quá trình truyền dẫn sóng âm bình thường, dẫn tới cảm giác lùng bùng, nghẹt tai hoặc nghe thấy tiếng vo ve, rù rù tương tự như khi đi máy bay hay thay đổi độ cao đột ngột. Một số trường hợp dịch viêm ứ đọng không thoát được có thể chuyển thành viêm tai giữa tiết dịch, khiến triệu chứng kéo dài dai dẳng hơn.
Các biện pháp chăm sóc hỗ trợ giảm ù tai tại nhà
Để cải thiện tình trạng ù tai do cảm cúm, mục tiêu quan trọng nhất là làm thông thoáng đường thở và giảm tình trạng phù nề ở vòm mũi họng. Bạn có thể sử dụng nước muối sinh lý dạng xịt hoặc rửa mũi hàng ngày nhằm loại bỏ chất nhầy ứ đọng và hạn chế sự phát triển của vi khuẩn. Uống đủ nước ấm giúp làm loãng dịch đờm, hỗ trợ quá trình dẫn lưu tự nhiên của hệ hô hấp. Bên cạnh đó, việc nghỉ ngơi đầy đủ, duy trì độ ẩm phòng ngủ ở mức thích hợp và tránh tiếp xúc với khói thuốc lá hay không khí lạnh sẽ giúp niêm mạc nhanh chóng phục hồi. Các động tác vận động nhẹ vùng hàm như nhai kẹo cao su, ngáp hoặc nuốt nước bọt ngắt quãng cũng hỗ trợ mở vòi nhĩ một cách tự nhiên mà không gây sang chấn màng nhĩ.
Vai trò của can thiệp y khoa chuyên sâu khi ù tai kéo dài
Khi tình trạng cảm cúm đã giảm nhưng ù tai vẫn không thuyên giảm, người bệnh không nên chủ quan tự điều trị mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám. Bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng sẽ thực hiện nội soi tai mũi họng nhằm đánh giá tình trạng màng nhĩ, niêm mạc vòi nhĩ và lượng dịch ứ đọng trong tai giữa nếu có. Tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể, nhân viên y tế có thể chỉ định các nhóm thuốc phù hợp như thuốc kháng histamin, thuốc giảm phù nề hoặc thuốc xịt mũi chứa corticoid tại chỗ nhằm mở rộng vòi nhĩ. Nếu phát hiện nhiễm khuẩn thứ phát gây viêm tai giữa mủ hoặc có dấu hiệu tổn thương thần kinh thính giác, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị chuyên sâu để bảo tồn chức năng nghe tối đa cho người bệnh.
Lưu ý an toàn
Không tự ý ngoáy tai bằng tăm bông, vật sắc nhọn hoặc nhỏ các loại nước lá, tinh dầu chưa qua kiểm định vào ống tai khi đang bị ù tai. Những hành động này có thể làm rách màng nhĩ, đẩy chất bẩn sâu hơn vào trong hoặc gây nhiễm trùng ống tai ngoài rất nguy hiểm. Bên cạnh đó, bạn không nên tự ý dùng thuốc kháng sinh hoặc thuốc co mạch đường uống khi chưa có đơn của bác sĩ vì dễ gặp tác dụng phụ không mong muốn.
Tóm tắt
Ù tai sau cảm cúm đa phần là phản ứng thứ phát do rối loạn chức năng vòi Eustache và sẽ dần hồi phục khi đường thở hết viêm. Việc chăm sóc đường hô hấp đúng cách và kiên trì theo dõi là chìa khóa hỗ trợ thính giác trở lại bình thường. Người bệnh tuyệt đối không nên tự dùng thuốc hoặc áp dụng mẹo dân gian khi chưa có tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tình trạng ù tai sau cảm cúm thường kéo dài trong bao lâu?
Ù tai do cảm cúm thường tự thuyên giảm sau khoảng một đến hai tuần khi niêm mạc mũi họng bớt viêm. Nếu hiện tượng này kéo dài hơn ba tuần, người bệnh cần đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để kiểm tra nguy cơ viêm tai giữa hoặc tổn thương ốc tai.
Có nên tự mua thuốc nhỏ tai để chữa ù tai do cảm cúm không?
Bạn không nên tự ý dùng thuốc nhỏ tai khi chưa được bác sĩ soi màng nhĩ. Nếu màng nhĩ bị thủng hoặc viêm cấp, việc nhỏ dung dịch không đúng chỉ định có thể gây kích ứng nặng, đau rát hoặc làm nhiễm trùng lan sâu vào tai trong.
Xông mũi họng có giúp cải thiện chứng ù tai sau cúm không?
Xông mũi bằng nước ấm có thể hỗ trợ làm loãng dịch nhầy và giảm nghẹt mũi, từ đó gián tiếp giúp vòi nhĩ thông thoáng hơn. Tuy nhiên, bạn cần giữ khoảng cách an toàn để tránh nguy cơ bỏng niêm mạc và không nên lạm dụng các loại tinh dầu quá nồng.
Khi nào ù tai sau cảm cúm cần được bác sĩ thăm khám khẩn cấp?
Bạn nên đi khám ngay nếu ù tai kèm theo sốt cao tái phát, đau nhức tai dữ dội, chảy mủ từ ống tai, chóng mặt mất thăng bằng hoặc sức nghe giảm sút rõ rệt ở một hay cả hai bên tai.
Động tác nuốt hoặc ngáp có thực sự giúp giảm ù tai không?
Biện pháp bịt mũi nuốt nước bọt nhẹ nhàng có thể giúp mở vòi nhĩ khi áp suất thay đổi. Tuy nhiên, tuyệt đối không được bịt mũi và nén khí thổi quá mạnh vì lực ép lớn có thể đẩy dịch mủ từ vòm họng ngược vào tai giữa.
