Cảm cúm bị đau tai nguyên nhân do đâu và cách xử trí

Cảm cúm bị đau tai là gì?

Cảm cúm là bệnh lý truyền nhiễm cấp tính do virus cúm gây ra, biểu hiện bằng hàng loạt triệu chứng quen thuộc như sốt, đau họng, chảy nước mũi, ngạt mũi, ho và đau nhức toàn thân. Trong diễn tiến của bệnh, không ít người bệnh xuất hiện thêm cảm giác đau nhức, nặng tức hoặc lùng bùng ở một hoặc cả hai bên tai.

Hiện tượng đau tai này về bản chất là hệ quả của mối liên hệ giải phẫu chặt chẽ giữa hệ thống tai mũi họng. Khi đường hô hấp trên bị viêm nhiễm, các phản ứng tiết dịch và phù nề tại niêm mạc vòm họng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến vòi Eustache, làm suy giảm khả năng thông khí và cân bằng áp suất của tai giữa. Đau tai có thể dao động từ cảm giác vướng tức nhẹ, nghẹt tai khi nuốt cho đến những cơn đau buốt sâu trong hốc tai. Hiểu rõ bản chất của hiện tượng này giúp người bệnh có hướng chăm sóc đúng đắn, tránh tâm lý hoang mang nhưng cũng không lơ là trước các nguy cơ biến chứng nhiễm trùng.

Cơ chế gây đau tai do tắc vòi nhĩ khi mắc cảm cúm

Tai giữa và vòm mũi họng được kết nối thông qua một ống nhỏ gọi là vòi nhĩ hay vòi Eustache. Bình thường, vòi nhĩ giữ nhiệm vụ cân bằng áp suất khí quyển giữa tai giữa với môi trường bên ngoài, đồng thời dẫn lưu các dịch tiết sinh lý từ tai giữa xuống họng.

Khi người bệnh mắc cảm cúm do virus tấn công đường hô hấp trên, niêm mạc mũi họng bị viêm đỏ, tiết nhiều dịch nhầy và phù nề. Tình trạng phù nề này có thể lan sang lỗ vòi nhĩ khiến ống này bị bít tắc tạm thời. Sự tắc nghẽn làm gián đoạn quá trình trao đổi khí, tạo ra áp suất âm bên trong hòm nhĩ, kéo màng nhĩ lõm vào trong. Sự co kéo này kích thích các đầu dây thần kinh cảm giác, gây ra cảm giác đau nhức, tức nặng và ù tai rõ rệt.

Phân biệt cảm giác tức tai cơ năng và biến chứng viêm tai giữa

Hiện tượng đau tai trong đợt cảm cúm có thể chỉ là rối loạn chức năng vòi nhĩ cơ năng hoặc đã chuyển biến thành viêm tai giữa cấp tính. Người bệnh cần phân biệt rõ hai trạng thái này để có thái độ xử trí đúng mực.

Trong trường hợp tắc vòi nhĩ đơn thuần, người bệnh thường chỉ thấy tai hơi đầy tức, cảm giác như có nước hay nút bông chặn trong lỗ tai, thỉnh thoảng nghe tiếng lụp bụp khi nuốt hoặc ngáp. Cơn đau thường âm ỉ ở mức độ nhẹ đến vừa và giảm dần khi mũi thông thoáng. Ngược lại, nếu vi khuẩn hoặc virus từ mũi họng xâm nhập sâu vào hòm nhĩ gây viêm tai giữa cấp, cơn đau tai thường xuất hiện dồn dập, đau buốt lan lên nửa đầu, kèm theo sốt cao, mệt mỏi nhiều, thậm chí màng nhĩ có thể phồng và vỡ mủ ra ngoài ống tai.

Các biện pháp hỗ trợ làm dịu khó chịu vùng tai tại nhà

Để giảm nhẹ sự khó chịu ở vùng tai trong những ngày mắc cảm cúm, người bệnh có thể áp dụng một số phương pháp chăm sóc hỗ trợ tại nhà.

Chườm ấm nhẹ nhàng bên ngoài vành tai bằng một chiếc khăn sạch nhúng nước ấm có thể giúp làm giãn mạch cục bộ và xoa dịu cảm giác đau buốt. Vệ sinh đường thở bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương giúp làm loãng dịch nhầy đặc quánh và giảm tình trạng nghẹt mũi, từ đó gián tiếp giải phóng lỗ thông vòi nhĩ. Người bệnh nên uống nhiều nước ấm, nghỉ ngơi ở tư thế gối cao đầu để hỗ trợ dẫn lưu dịch tự nhiên. Động tác nuốt nhẹ, uống từng ngụm nước nhỏ hoặc nhai kẹo cao su không đường cũng hỗ trợ kích thích các cơ quanh vòi nhĩ mở ra đều đặn.

Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc vùng tai bị đau

Trong quá trình chăm sóc khi bị cảm cúm kèm đau tai, nhiều người có những thói quen không đúng khiến tình trạng viêm nhiễm trở nên nghiêm trọng hơn.

Sai lầm thường gặp nhất là dùng tăm bông, que nhọn hoặc móng tay ngoáy sâu vào trong ống tai để tìm cách giảm ngứa và tức. Hành động này không những không tác động được vào vùng tai giữa vốn nằm sau màng nhĩ, mà còn dễ làm trầy xước niêm mạc ống tai ngoài, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm. Thói quen xì mũi thật mạnh cả hai bên cùng một lúc cũng rất nguy hiểm vì tạo ra một luồng áp lực ngược đưa chất bẩn và vi khuẩn thẳng lên tai. Ngoài ra, việc tự ý nhỏ các loại nước lá, tinh dầu hoặc thuốc nhỏ tai không theo chỉ định y khoa có thể gây hại cho thính giác nếu màng nhĩ đã bị tổn thương.

Các dấu hiệu cảnh báo cần đi khám bác sĩ tai mũi họng ngay

Mặc dù đau tai có thể là phản ứng thoáng qua theo đợt cảm cúm, người bệnh không được chủ quan trước các tín hiệu cảnh báo tổn thương cấu trúc tai.

Người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa tai mũi họng khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường. Đó là khi cơn đau tai tăng dần về cường độ, đau buốt dữ dội không thuyên giảm sau hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ, sốt cao liên tục không hạ, xuất hiện dịch vàng hoặc mủ chảy ra từ trong ống tai. Các triệu chứng khác như thính lực giảm sút rõ rệt, ù tai liên tục, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc sưng đỏ đau nhức vùng xương chũm phía sau vành tai cũng là những dấu hiệu đòi hỏi phải được bác sĩ nội soi và can thiệp y tế ngay lập tức.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các dung dịch nhỏ tai khi chưa có kết luận nội soi màng nhĩ. Khi có các dấu hiệu đau nhức tăng nặng, chảy dịch tai hoặc suy giảm thính lực, việc đến cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng là bắt buộc để đảm bảo an toàn thính giác.

Tóm tắt

Đau tai trong đợt cảm cúm là triệu chứng khá phổ biến do ảnh hưởng của viêm đường hô hấp trên. Đa số các trường hợp nhẹ sẽ cải thiện khi triệu chứng cúm thuyên giảm và đường thở thông thoáng. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan vì hiện tượng này có thể tiến triển thành viêm tai giữa. Việc theo dõi sát sao và đi khám chuyên khoa tai mũi họng kịp thời sẽ giúp bảo vệ thính lực an toàn.