Cách xử trí và chăm sóc mắt bị đổ ghèn

Mắt bị đổ ghèn là gì?

Ghèn mắt hình thành từ sự kết hợp của chất nhầy sinh lý, nước mắt khô, tế bào biểu mô bong tróc và bụi bẩn tích tụ trong suốt quá trình ngủ hoặc tiếp xúc với môi trường bên ngoài. Ở trạng thái bình thường, lượng dịch tiết này rất ít, có màu trong hoặc hơi trắng ngà và dễ dàng được làm sạch khi rửa mặt buổi sáng.

Tuy nhiên, khi mắt bị kích ứng bởi khói bụi, dị nguyên hoặc bị vi khuẩn và virus xâm nhập, hệ thống tuyến lệ và kết mạc sẽ tăng tiết dịch để bảo vệ nhãn cầu. Tình trạng mắt đổ ghèn nhiều, kèm theo màu sắc bất thường như vàng đặc, xanh lục, vón cục hoặc khiến hai mi mắt dính chặt vào nhau thường cảnh báo các vấn đề bệnh lý cần được can thiệp y tế đúng cách.

Các nguyên nhân thường gặp khiến mắt tăng tiết ghèn

Hiện tượng mắt đổ ghèn bất thường có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau trong đời sống hằng ngày. Phổ biến nhất là bệnh viêm kết mạc do virus hoặc vi khuẩn, khiến mắt đỏ, cộm xốn và tiết dịch mủ nhầy liên tục. Nếu do virus, ghèn thường lỏng và trong, trong khi nhiễm khuẩn thường tạo ra ghèn đặc màu vàng hoặc xanh lá cây.

Bên cạnh đó, tình trạng viêm kết mạc dị ứng do phấn hoa, mạt bụi hoặc lông thú cưng cũng khiến mắt ngứa ngáy dữ dội và tiết dịch trong kèm chảy nước mắt. Viêm bờ mi do bít tắc tuyến bã nhờn Meibomius ở mi mắt cũng làm xuất hiện ghèn dạng vảy khô bám quanh chân lông mi. Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, tình trạng tắc ống dẫn lệ bẩm sinh cũng là lý do phổ biến khiến một bên mắt liên tục đọng nước mắt và đổ ghèn dù không có dấu hiệu viêm đỏ rõ rệt.

Quy trình vệ sinh và làm sạch ghèn mắt đúng cách tại nhà

Khi mắt bị đổ ghèn nhiều, bước chăm sóc cơ bản và quan trọng nhất là làm sạch bờ mi một cách nhẹ nhàng để loại bỏ dịch tiết và giảm nguy cơ nhiễm trùng chéo. Trước khi chạm vào vùng mắt, người chăm sóc hoặc người bệnh bắt buộc phải rửa sạch tay bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất hai mươi giây.

Để làm sạch mắt, hãy dùng gạc y tế vô trùng hoặc bông gòn sạch thấm dung dịch nước muối sinh lý natri clorid không phẩy chín phần trăm. Nhẹ nhàng lau từ khóe mắt trong ra đuôi mắt ngoài theo một chiều duy nhất. Tuyệt đối không dùng chung một miếng gạc cho cả hai mắt hoặc lau đi lau lại nhiều lần nhằm tránh lây lan mầm bệnh sang mắt lành. Nếu hai mi mắt bị dính chặt sau khi ngủ dậy, có thể đắp một miếng gạc ấm và ẩm lên mắt trong vài phút để làm mềm ghèn trước khi lau sạch.

Những điều cần tránh khi tự xử trí mắt bị đổ ghèn

Trong quá trình chăm sóc mắt tại nhà, người bệnh cần tuyệt đối tránh thói quen dùng tay dụi mắt. Hành động chà xát không chỉ làm tổn thương thêm lớp biểu mô giác mạc mỏng manh mà còn trực tiếp đưa thêm vi khuẩn từ bàn tay vào nhãn cầu, khiến tình trạng viêm nhiễm trở nên trầm trọng hơn.

Một sai lầm rất nguy hiểm khác là tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa hoạt chất kháng sinh hoặc chống viêm nhóm corticoid tại các quầy thuốc mà không có đơn của bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc lạm dụng corticoid nhỏ mắt có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc làm vết loét giác mạc lan rộng. Ngoài ra, người bệnh cần tạm ngưng sử dụng kính áp tròng, không trang điểm vùng mắt và không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá trầu hay xông hơi nóng trực tiếp vào mắt.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt ngay

Mặc dù nhiều trường hợp đổ ghèn nhẹ do kích ứng có thể cải thiện sau vài ngày vệ sinh đúng cách, người bệnh vẫn cần theo dõi sát các diễn biến bất thường của mắt. Khi phát hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, việc đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt là điều bắt buộc để được thăm khám bằng kính hiển vi sinh học và điều trị kịp thời.

Các triệu chứng cần đi khám ngay bao gồm: mắt đau nhức dữ dội, thị lực suy giảm hoặc nhìn mờ đột ngột, sợ ánh sáng chói, mi mắt sưng nề biến dạng và mắt đỏ lan rộng quanh tròng đen. Đối với trẻ sơ sinh bị đổ ghèn nhiều kèm sưng đỏ vùng túi lệ hoặc chảy mủ liên tục, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa nhi hoặc chuyên khoa mắt sớm để được hướng dẫn thông tuyến lệ hoặc dùng thuốc thích hợp, tuyệt đối không tự điều trị tại nhà.

Lưu ý an toàn

Thông tin hướng dẫn trên mang tính chất giáo dục sức khỏe thường thức và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Mắt là cơ quan nhạy cảm cao, do đó mọi quyết định sử dụng thuốc nhỏ mắt đặc trị hoặc can thiệp y khoa đều cần có sự chỉ định trực tiếp từ nhân viên y tế sau khi thăm khám cụ thể.

Tóm tắt

Tình trạng mắt bị đổ ghèn cần được nhận biết đúng nguyên nhân và chăm sóc cẩn thận bằng các biện pháp vệ sinh an toàn. Giữ gìn đôi bàn tay sạch sẽ, sử dụng nước muối sinh lý đúng cách và chủ động thăm khám y tế khi có dấu hiệu bất thường là cách tốt nhất để bảo vệ thị giác khỏe mạnh.