Phải làm gì khi trẻ bị sốt viêm họng cấp để giúp bé mau hồi phục?

Trẻ bị sốt viêm họng cấp là gì?

Sốt viêm họng cấp ở trẻ là phản ứng viêm cấp tính của niêm mạc hầu họng trước sự xâm nhập của các tác nhân gây bệnh, chủ yếu là virus đường hô hấp như adenovirus, rhinovirus, enterovirus hoặc đôi khi do vi khuẩn như liên cầu khuẩn. Khi vùng họng bị viêm đỏ, cơ thể trẻ kích hoạt hệ miễn dịch tự nhiên để chống lại tác nhân gây hại, dẫn đến phản ứng sốt kèm theo cảm giác đau rát, vướng víu tại cổ họng.

Tùy theo cơ địa và nguyên nhân cụ thể, trẻ có thể sốt nhẹ từ 37,5 đến 38 độ C hoặc sốt cao đột ngột trên 39 độ C, đi kèm các triệu chứng như ho khan, nghẹt mũi, nuốt đau, biếng ăn và mệt mỏi. Mặc dù đa số các ca viêm họng cấp do virus có xu hướng tự giới hạn sau vài ngày, cha mẹ vẫn cần có kiến thức xử trí khoa học để ngăn ngừa các biến chứng như co giật do sốt cao, bội nhiễm vi khuẩn hoặc viêm lan xuống phế quản phổi.

Cách theo dõi và hạ sốt an toàn cho trẻ tại nhà

Khi trẻ xuất hiện cơn sốt, việc đầu tiên phụ huynh cần làm là đo nhiệt độ cơ thể bằng nhiệt kế điện tử tại nách, tai hoặc trán để có con số chính xác. Nếu thân nhiệt dưới 38,5 độ C, ưu tiên cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, làm bằng chất liệu thấm hút mồ hôi và nằm nghỉ trong phòng thoáng khí, tránh gió lùa trực tiếp. Phụ huynh có thể dùng khăn bông mềm nhúng nước ấm lau nhẹ các vị trí có mạch máu lớn như nách, bẹn và cổ để hỗ trợ tỏa nhiệt.

Trong trường hợp trẻ sốt từ 38,5 độ C trở lên, kèm theo cảm giác mệt mỏi, khó chịu, phụ huynh có thể cân nhắc dùng thuốc hạ sốt đơn chất thông thường như paracetamol. Việc dùng thuốc cần tính liều chính xác theo cân nặng thực tế của trẻ, không dùng theo phỏng đoán lứa tuổi, và phải đảm bảo khoảng cách an toàn giữa các lần uống theo hướng dẫn y tế. Tuyệt đối không tự ý phối hợp các loại thuốc hạ sốt khác nhau khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa nhi.

Chế độ bù nước và dinh dưỡng giúp làm dịu niêm mạc họng

Sốt và phản ứng viêm tại vùng hầu họng khiến cơ thể trẻ mất nước nhanh hơn bình thường, đồng thời cảm giác đau rát làm trẻ ngại nuốt, dễ dẫn đến thiếu hụt dịch. Bù đủ nước là bước chăm sóc đặc biệt quan trọng giúp làm ẩm niêm mạc đường thở, làm dịu cơn đau rát họng và hỗ trợ cơ thể chuyển hóa nhiệt tốt hơn. Đối với trẻ còn bú mẹ, cần tăng cường cữ bú hoặc cho trẻ uống thêm từng thìa nhỏ sữa mẹ, sữa công thức.

Đối với trẻ lớn hơn, phụ huynh nên chia nhỏ lượng nước uống thành từng ngụm, khuyến khích trẻ uống nước lọc ấm, nước canh rau thanh đạm hoặc dung dịch bù điện giải pha đúng tỷ lệ hướng dẫn. Bữa ăn hàng ngày cần được điều chỉnh sang dạng mềm, lỏng như cháo nhuyễn, súp thịt băm để trẻ dễ nuốt mà không gây kích ứng các tổn thương niêm mạc. Không nên ép trẻ ăn quá nhiều trong một bữa mà nên chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày để đảm bảo năng lượng cần thiết.

Vệ sinh đường thở và duy trì môi trường sống trong lành

Việc vệ sinh sạch sẽ đường hô hấp trên giúp loại bỏ bớt dịch nhầy ứ đọng, vi sinh vật và giảm bớt sự khó chịu ở vùng mũi họng cho trẻ. Phụ huynh có thể sử dụng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% dạng nhỏ giọt hoặc xịt phun sương để làm sạch dịch mũi họng hàng ngày. Đối với trẻ đã biết súc họng, hướng dẫn trẻ súc miệng bằng nước muối loãng ấm sau các bữa ăn và trước khi đi ngủ để hạn chế viêm nhiễm lan rộng.

Không gian nghỉ ngơi của trẻ cần được giữ sạch sẽ, độ ẩm phòng duy trì ở mức thích hợp bằng máy phun sương hoặc đặt chậu nước mát nếu gia đình sử dụng điều hòa nhiệt độ. Tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi bẩn, phấn hoa hoặc các loại hóa chất tẩy rửa có mùi nồng gắt trong nhà, bởi đây là những tác nhân kích thích mạnh khiến tình trạng viêm sưng họng của trẻ trở nên trầm trọng hơn.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám ngay

Phần lớn các trường hợp sốt viêm họng cấp có thể được theo dõi tại nhà, nhưng phụ huynh tuyệt đối không được chủ quan trước các biểu hiện chuyển nặng của trẻ. Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa nhi ngay lập tức nếu trẻ sốt cao liên tục không đáp ứng với các biện pháp hạ sốt thông thường, hoặc sốt kéo dài quá 3 ngày không thuyên giảm.

Đặc biệt, nếu quan sát thấy trẻ có dấu hiệu khó thở, thở nhanh gấp, thở rít khi nằm yên, co lõm lồng ngực, chảy nước dãi liên tục do không nuốt được, bỏ bú hoàn toàn hoặc có dấu hiệu mất nước nặng như môi khô, mắt trũng, tiểu rất ít thì cần đưa đi cấp cứu ngay. Những biểu hiện như li bì, khó đánh thức, lờ đờ hoặc co giật cũng là tình huống khẩn cấp đòi hỏi sự can thiệp y tế tức thì để phòng tránh các biến chứng hô hấp nguy hiểm.

Lưu ý an toàn

Thông tin chăm sóc trong bài mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh, thuốc kháng viêm dạng xịt hay viên ngậm chứa corticoid cho trẻ dùng khi chưa có thăm khám y khoa. Tránh áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng như cạo gió, giác hơi, đắp lá thuốc hoặc nhỏ nước ép thảo dược không đảm bảo vô khuẩn vào mũi họng của trẻ. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào về diễn tiến bệnh, hãy liên hệ ngay với nhân viên y tế.

Tóm tắt

Viêm họng cấp kèm sốt là tình trạng phổ biến và phần lớn diễn tiến lành tính nếu trẻ được chăm sóc, hạ sốt và bù nước đúng cách. Phụ huynh cần giữ bình tĩnh, thực hiện tốt các biện pháp hỗ trợ tại nhà và luôn quan sát sát sao thể trạng chung của con. Đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa nhi khi triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường là cách an toàn nhất để bảo vệ sức khỏe cho bé.