Cách xử trí khi bị dị ứng thuốc làm sưng mắt an toàn và kịp thời
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Dị ứng thuốc làm sưng mắt là phản ứng quá mẫn của cơ thể sau khi tiếp xúc với một hoạt chất điều trị qua đường uống, tiêm hoặc nhỏ mắt. Tình trạng sưng nề mi mắt có thể diễn ra nhanh chóng, đi kèm cảm giác ngứa, cộm đỏ và đôi khi là dấu hiệu cảnh báo sớm của các phản ứng toàn thân nguy hiểm.
Việc nhận biết đúng tính chất của phản ứng dị ứng và áp dụng các bước xử trí ban đầu chuẩn xác đóng vai trò quyết định giúp bảo vệ thị lực cũng như phòng ngừa các biến chứng đe dọa tính mạng. Người bệnh cần nắm rõ những điều nên làm và những sai lầm cần tránh ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Dị ứng thuốc làm sưng mắt là gì?
Hiện tượng dị ứng thuốc làm sưng mắt xảy ra khi hệ thống miễn dịch nhận diện nhầm các thành phần trong dược phẩm là tác nhân gây hại, từ đó kích hoạt giải phóng ồ ạt các chất trung gian hóa học như histamin. Các chất này làm giãn mạch và tăng tính thấm thành mạch tại mô liên kết lỏng lẻo quanh hốc mắt, khiến dịch thoát ra ngoài gian bào và hình thành tình trạng phù nề mi mắt rõ rệt. Tình trạng này có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm với viêm kết mạc dị ứng, phát ban ngứa trên da, mề đay hoặc sưng môi, sưng lưỡi. Mức độ biểu hiện rất đa dạng, từ sưng nhẹ thoáng qua cho đến phù mạch nghiêm trọng cản trở tầm nhìn và lan xuống đường thở. Do đó, việc đánh giá cẩn trọng bản chất của tình trạng sưng mắt sau dùng thuốc là bước không thể bỏ qua.
Ngừng ngay thuốc đang dùng và bảo quản mẫu thuốc
Bước quan trọng hàng đầu khi nhận thấy mi mắt sưng nề sau khi dùng thuốc là phải dừng ngay việc uống, tiêm hoặc bôi loại thuốc đó. Người bệnh tuyệt đối không cố gắng dùng nốt liều thuốc vì nghĩ rằng mắt sưng nhẹ không đáng lo. Hãy giữ lại toàn bộ bao bì, đơn thuốc hoặc vỉ thuốc vừa sử dụng để mang theo khi đến cơ sở y tế. Việc xác định chính xác tên hoạt chất gây dị ứng là chìa khóa giúp bác sĩ đưa ra phác đồ giải mẫn cảm hoặc chỉ định nhóm thuốc thay thế an toàn. Trong lúc chờ thăm khám, người bệnh không nên ăn uống thêm bất kỳ thực phẩm lạ hay dùng thêm thực phẩm chức năng nào để tránh kích hoạt phản ứng dị ứng chéo.
Chăm sóc mắt tại chỗ đúng cách và tránh cọ xát
Trong khi cơ thể đang phản ứng với thuốc, mi mắt thường căng phồng, ngứa ngáy và cộm xốn dữ dội. Người bệnh cần giữ bình tĩnh, tuyệt đối không được dụi tay lên mắt vì hành động này có thể làm trợt loét biểu mô giác mạc, phù nề kết mạc nặng hơn hoặc đưa vi khuẩn vào gây nhiễm trùng thứ phát. Để xoa dịu cảm giác khó chịu tạm thời, người bệnh có thể dùng một miếng gạc y tế vô trùng thấm nước đun sôi để nguội hoặc nước muối sinh lý mát rồi nhẹ nhàng đặt lên vùng quanh mi mắt trong vài phút. Không đắp trực tiếp đá viên gắt lên da mi mỏng manh và tránh dùng bất kỳ loại lá cây hay thuốc mỡ dân gian nào bôi lên mắt.
Theo dõi sát các dấu hiệu toàn thân và cảnh báo nguy hiểm
Sưng mi mắt đôi khi chỉ là dấu hiệu ban đầu của hội chứng phù mạch hoặc khởi đầu của phản ứng phản vệ nguy kịch. Người bệnh và thân nhân cần quan sát sát sao toàn bộ cơ thể. Các dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp bao gồm cảm giác nghẹn họng, khó nuốt, khàn tiếng, khó thở, thở rít, thở khò khè, choáng váng, hồi hộp, tụt huyết áp hoặc đau bụng dữ dội kèm nôn ói. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trong số này cùng với tình trạng sưng mắt, cần lập tức gọi xe cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện gần nhất có đơn vị hồi sức cấp cứu để được tiêm adrenalin kịp thời.
Ghi nhận tiền sử dị ứng và phòng ngừa phản ứng chéo
Sau khi tình trạng cấp tính đã được kiểm soát ổn định tại bệnh viện, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa dị ứng miễn dịch lâm sàng đánh giá kỹ lưỡng. Tên loại thuốc gây dị ứng phải được ghi chép cẩn thận vào sổ khám bệnh, bệnh án cá nhân hoặc thẻ cảnh báo dị ứng. Trong tất cả các lần khám bệnh hoặc mua thuốc sau này tại bệnh viện hay nhà thuốc, người bệnh có trách nhiệm chủ động thông báo cho bác sĩ và dược sĩ về tiền sử dị ứng thuốc của bản thân. Điều này giúp nhân viên y tế loại trừ các nhóm thuốc có cùng cấu trúc hóa học hoặc phản ứng chéo, ngăn ngừa nguy cơ dị ứng tái diễn ở mức độ nặng hơn.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc chống dị ứng, thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hay tự ý đổi sang loại thuốc khác khi chưa có hướng dẫn y tế. Không áp dụng các biện pháp truyền miệng như xông lá, đắp lá trầu, bôi mật ong lên vùng mi mắt bị sưng vì nguy cơ gây bỏng giác mạc và nhiễm trùng rất cao. Sưng mắt do thuốc không thể tự khỏi nếu tiếp tục nạp dị nguyên vào cơ thể.
Tóm tắt
Sưng mắt do dị ứng thuốc là tín hiệu cảnh báo quan trọng từ hệ miễn dịch đòi hỏi sự chú ý và xử trí đúng đắn ngay từ đầu. Thay vì tự tìm cách chữa trị tại nhà, người bệnh cần nhanh chóng ngừng thuốc nghi ngờ và đến cơ sở y tế để được thăm khám. Việc ghi nhớ và chủ động thông báo tiền sử dị ứng sẽ giúp bảo vệ đôi mắt cũng như an toàn tính mạng trong suốt các đợt điều trị sau này.
Nguồn tham khảo
- Annals of Allergy, Asthma & Immunology: M153 IMPERSONATORS OF ANGIOEDEMA: A CASE OF IMMUNE MYOPATHY MANIFESTING AS LIP AND EYELID SWELLING
- Allergy, Asthma, and Clinical Immunology: Clinical Management of Adult Patients with a History of Nonsteroidal Anti-Inflammatory Drug–Induced Urticaria/Angioedema: Update
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nên làm gì đầu tiên khi mắt bị sưng sau khi uống thuốc?
Người bệnh cần ngừng ngay loại thuốc vừa sử dụng và tuyệt đối không tự ý nhỏ các loại thuốc mắt chứa kháng viêm hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt hoặc dị ứng lâm sàng.
Có nên đắp khăn lạnh hoặc chườm đá khi mắt bị sưng do dị ứng thuốc không?
Có thể chườm gạc sạch thấm nước mát quanh vùng mi mắt để giảm cảm giác căng tức, nóng rát. Tuyệt đối không dùng đá lạnh chườm trực tiếp hoặc đắp các loại lá cây, thuốc dân gian lên mắt.
Tự mua thuốc chống dị ứng uống tại nhà có an toàn không?
Không nên tự mua thuốc kháng histamin uống vì sưng mi mắt có thể là biểu hiện của phù mạch hoặc khởi đầu sốc phản vệ. Việc tự ý dùng thuốc có thể làm lu mờ triệu chứng nguy hiểm.
Những dấu hiệu nào cho thấy dị ứng thuốc đang tiến triển nặng?
Khi mắt sưng kèm theo khó thở, khàn tiếng, nuốt nghẹn, sưng môi, nổi mề đay khắp người, hoa mắt hoặc tụt huyết áp, người bệnh cần được đưa ngay đến khoa cấp cứu gần nhất.
Bác sĩ sẽ làm gì khi tiếp nhận bệnh nhân bị dị ứng thuốc sưng mắt?
Bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng mi mắt, kết mạc, đánh giá mức độ phản ứng dị ứng toàn thân, chỉ định thuốc chống dị ứng phù hợp và hướng dẫn ghi nhận hồ sơ dị ứng thuốc trọn đời.
