Cách xử trí đúng khi bị dị ứng hải sản sưng mắt

Dị ứng hải sản sưng mắt là gì?

Dị ứng hải sản là một trong những dạng dị ứng thực phẩm phổ biến nhất ở cả người lớn và trẻ em, thường liên quan đến các protein bền nhiệt như tropomyosin có trong các loài giáp xác như tôm, cua, ghẹ hoặc động vật thân mềm như mực, bạch tuộc, nghêu, sò. Khi người có cơ địa nhạy cảm dung nạp các thực phẩm này, hệ thống miễn dịch sẽ nhanh chóng sản sinh kháng thể IgE đặc hiệu để chống lại dị nguyên.

Quá trình gắn kết giữa kháng thể và dị nguyên kích thích giải phóng một lượng lớn histamin cùng các chất trung gian gây viêm khác vào tuần hoàn. Do vùng da quanh mi mắt có cấu trúc mô liên kết lỏng lẻo và hệ thống mao mạch phong phú, dịch mạch máu dễ dàng thoát ra và tích tụ tại đây, tạo thành hiện tượng phù mạch quanh mắt với biểu hiện sưng húp, căng tức, đỏ ngứa và đôi khi kèm theo chảy nước mắt liên tục. Tình trạng này có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm mề đay, mẩn ngứa trên da toàn thân.

Các bước sơ cứu ban đầu khi mí mắt bị sưng ngứa

Khi xuất hiện biểu hiện sưng mí mắt trong hoặc ngay sau khi ăn hải sản, việc đầu tiên cần làm là ngừng ngay lập tức món ăn đó và súc miệng bằng nước sạch để loại bỏ tàn dư dị nguyên trong khoang miệng. Người bệnh tuyệt đối không dùng tay dụi lên vùng mắt đang ngứa rát, bởi hành động chà xát mạnh có thể làm tổn thương biểu mô giác mạc, đồng thời kích thích các tế bào mast giải phóng thêm nhiều chất trung gian hóa học khiến mi mắt sưng to hơn.

Sau đó, người bệnh có thể dùng nước muối sinh lý natri clorid không phẩy chín phần trăm để rửa nhẹ nhàng vùng quanh mắt và rửa trôi các chất gây kích ứng vô tình dính vào mi mắt. Áp dụng biện pháp chườm lạnh bằng một chiếc khăn sạch bọc đá viên áp nhẹ lên vùng hốc mắt trong khoảng mười phút sẽ hỗ trợ co các mạch máu nhỏ dưới da, từ đó làm dịu cảm giác ngứa ngáy và giảm bớt tình trạng phù nề mô mềm xung quanh nhãn cầu một cách an toàn.

Lưu ý về các nhóm thuốc hỗ trợ theo chỉ định chuyên môn

Các loại thuốc điều trị dị ứng toàn thân thường bao gồm nhóm thuốc kháng histamin thế hệ mới như cetirizin, loratadin hoặc fexofenadin nhằm ngăn chặn thụ thể histamin H1, giúp giảm ngứa ngáy, giảm sưng phù và làm dịu các nốt mề đay trên da. Những hoạt chất này thường được chỉ định trong các trường hợp phản ứng dị ứng mức độ nhẹ đến trung bình mà không gây buồn ngủ quá mức.

Tuy nhiên, mọi loại thuốc điều trị dị ứng đều cần có sự hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa hoặc dược sĩ tại nhà thuốc để bảo đảm phù hợp với lứa tuổi, bệnh lý nền và tình trạng sinh lý của người bệnh. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc chống viêm corticosteroid đường uống hoặc đường nhỏ mắt mà không có đơn thuốc, bởi việc lạm dụng corticosteroid có thể gây ra nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng như tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc làm suy giảm khả năng phòng vệ của giác mạc trước các tác nhân gây nhiễm khuẩn.

Nhận diện dấu hiệu nguy hiểm cần đến cơ sở y tế ngay

Mặc dù sưng mí mắt có thể chỉ là một biểu hiện dị ứng khu trú, nhưng phản ứng miễn dịch với hải sản luôn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát thành sốc phản vệ, một cấp cứu nội khoa đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Người bệnh và người nhà cần đặc biệt cảnh giác nếu tình trạng sưng mắt xuất hiện đồng thời với các triệu chứng như khó thở, thở rít, khàn tiếng, cảm giác nghẹn ở cổ họng, sưng môi lưỡi hoặc sưng toàn bộ khuôn mặt.

Ngoài ra, các dấu hiệu toàn thân khác bao gồm chóng mặt, hoa mắt, vã mồ hôi lạnh, tụt huyết áp, nôn mửa liên tục, đau bụng quặn thắt hoặc ngất xỉu cũng là tín hiệu cảnh báo sốc phản vệ đang diễn tiến nhanh. Về phương diện thị giác, nếu mắt bị đau nhức dữ dội, giảm thị lực, nhìn mờ, chảy mủ hoặc kết mạc đỏ rực, bệnh nhân cần được đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất có chuyên khoa cấp cứu hoặc chuyên khoa mắt để được thăm khám và xử trí kịp thời, không được chần chừ tại nhà.

Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa tái phát lâu dài

Người từng có tiền sử dị ứng hải sản gây sưng mắt cần chủ động kiểm tra thành phần thực phẩm trước khi sử dụng, đặc biệt là các loại nước sốt, gia vị, dầu hào hoặc món ăn chế biến sẵn tại nhà hàng có thể chứa chiết xuất từ giáp xác hoặc thân mềm. Việc thông báo rõ tiền sử dị ứng thực phẩm cho người chế biến hoặc người phục vụ là biện pháp cần thiết để phòng ngừa nguy cơ phơi nhiễm chéo ngoài ý muốn.

Bên cạnh đó, việc duy trì một lối sống lành mạnh, bổ sung đầy đủ nước và dinh dưỡng giúp hàng rào miễn dịch hoạt động ổn định. Đối với những người từng trải qua phản ứng dị ứng nặng, việc thăm khám tại chuyên khoa dị ứng miễn dịch lâm sàng để được bác sĩ đánh giá mức độ nhạy cảm và tư vấn mang theo bút tiêm tự động adrenalin là giải pháp dự phòng quan trọng giúp bảo vệ tính mạng trong các tình huống khẩn cấp.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc kê đơn, không tự điều chỉnh liều lượng thuốc chống dị ứng và không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá cây, nhỏ nước chanh hay đắp thuốc bột lạ lên vùng mắt vì rất dễ gây bỏng giác mạc và bội nhiễm vi khuẩn. Mọi bất thường về thị lực cần được bác sĩ chuyên khoa mắt kiểm tra trực tiếp.

Tóm tắt

Sưng mắt do dị ứng hải sản là phản ứng miễn dịch cần được theo dõi cẩn trọng vì có nguy cơ tiến triển thành biến chứng toàn thân nguy hiểm. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường quanh mi mắt sau bữa ăn, việc dừng tiếp xúc với dị nguyên, làm dịu cơ học và trao đổi với bác sĩ chuyên khoa hoặc dược sĩ là bước đi quan trọng nhất nhằm bảo vệ thị lực và sức khỏe tổng thể.