Cách xử trí chảy máu cam nhanh chóng và an toàn tại nhà

Cách xử trí chảy máu cam là gì?

Chảy máu cam là tình trạng xuất huyết xảy ra tại niêm mạc lót bên trong hốc mũi. Về mặt giải phẫu, vùng niêm mạc ở phần trước vách ngăn mũi, gọi là điểm mạch Kiesselbach, là nơi tập trung mạng lưới mao mạch nông vô cùng phong phú và rất dễ bị tổn thương. Chỉ cần một tác động cơ học nhẹ như ngoáy mũi, xì mũi mạnh, hoặc ảnh hưởng từ thời tiết hanh khô kéo dài cũng có thể làm niêm mạc mũi khô nứt và vỡ các mao mạch này.

Hầu hết các trường hợp chảy máu cam xuất phát từ phần trước mũi thường lành tính và có thể tự kiểm soát hiệu quả bằng các thao tác cơ học đơn giản. Tuy nhiên, nếu xuất huyết bắt nguồn từ các mạch máu lớn ở phần sau khoang mũi, lượng máu chảy có thể nhiều hơn, khó cầm hơn và cần có sự can thiệp chuyên sâu từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.

Các bước sơ cứu cầm máu cam đúng kỹ thuật

Khi xuất hiện máu cam, người bệnh cần giữ bình tĩnh, ngồi thẳng lưng và hơi cúi đầu nhẹ về phía trước. Tư thế cúi đầu giúp hạ thấp áp lực máu ở vùng đầu mặt, đồng thời ngăn máu chảy ngược xuống thành sau họng, tránh được nguy cơ nuốt máu gây nôn ói hoặc sặc vào khí quản.

Tiếp theo, dùng ngón cái và ngón trỏ bóp chặt hai cánh mũi lại với nhau, ép sát vào phần vách ngăn mũi. Trong quá trình này, người bệnh hãy thở đều đặn bằng miệng và duy trì lực ép liên tục trong khoảng 10 đến 15 phút mà không thả tay ra kiểm tra giữa chừng. Việc ép liên tục tạo áp lực cơ học trực tiếp lên điểm chảy máu, tạo điều kiện thuận lợi cho cục máu đông tự nhiên hình thành để bít kín miệng mạch máu tổn thương.

Những sai lầm phổ biến cần tránh khi bị chảy máu cam

Sai lầm phổ biến nhất trong sơ cứu chảy máu cam là thói quen ngửa đầu ra sau hoặc nằm ngửa. Nhiều người lầm tưởng động tác này giúp máu ngừng chảy, nhưng thực chất máu vẫn tiếp tục rỉ ra và chảy ngược xuống cuống họng. Lượng máu này khi đi vào dạ dày sẽ kích thích niêm mạc gây buồn nôn, đau bụng, hoặc nguy hiểm hơn là rơi vào đường thở gây co thắt phế quản và khó thở.

Một sai lầm thường gặp khác là vội vàng nhét các vật liệu không đảm bảo vô trùng như giấy vệ sinh, khăn giấy hoặc bông gòn khô vào sâu trong mũi. Các sợi bông khô ráp có thể dính chặt vào bề mặt vết thương niêm mạc. Khi rút vật liệu ra, cục máu đông vừa hình thành sẽ bị bong tróc, khiến niêm mạc mũi bị trầy xước thêm và chảy máu tái phát nghiêm trọng hơn.

Biện pháp hỗ trợ và chăm sóc sau khi đã cầm máu

Sau khi máu đã ngừng chảy hoàn toàn, người bệnh có thể chườm mát nhẹ nhàng bằng khăn lạnh hoặc túi đá bọc vải mềm lên gốc sống mũi và vùng trán. Nhiệt độ thấp giúp các mạch máu nhỏ co lại, từ đó củng cố khả năng cầm máu và giảm cảm giác khó chịu ở vùng mũi.

Trong vòng vài giờ sau cơn chảy máu, người bệnh cần tránh xì mũi, không ngoáy mũi, hạn chế cúi gập người quá sâu và không nên khuân vác các vật nặng. Những hành động này làm tăng áp lực đột ngột lên hệ thống tĩnh mạch vùng đầu mặt, dễ làm vỡ lại các cục máu đông còn non yếu. Bên cạnh đó, có thể sử dụng nước muối sinh lý dạng xịt nhẹ nhàng để duy trì độ ẩm cần thiết cho niêm mạc mũi, ngăn chặn tình trạng nứt nẻ do không khí khô.

Thời điểm cần đến cơ sở y tế để thăm khám

Mặc dù đa số các cơn chảy máu cam đều lành tính, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế hoặc liên hệ cấp cứu nếu đã ép cánh mũi liên tục trên 20 phút nhưng máu vẫn tiếp tục chảy không giảm. Tình trạng máu chảy ồ ạt xuống họng dù đang ngồi cúi đầu cũng là dấu hiệu cảnh báo xuất huyết mũi sau nguy hiểm cần được can thiệp thủ thuật nhét bấc hoặc đốt điểm mạch.

Ngoài ra, người bệnh cần được bác sĩ thăm khám nếu chảy máu mũi xảy ra sau chấn thương vùng đầu mặt, xuất hiện đồng thời với các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, da tái nhợt hoặc khó thở. Những trường hợp chảy máu cam tái phát nhiều lần trong tuần, hoặc xảy ra ở người có tiền sử cao huyết áp, rối loạn đông máu hay đang dùng thuốc chống đông cũng cần được theo dõi y khoa chặt chẽ.

Lưu ý an toàn

Thông tin hướng dẫn sơ cứu chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Không tự ý dùng các loại thuốc xịt co mạch kéo dài hoặc nhét dị vật chưa qua khử khuẩn vào mũi khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Với những trường hợp chảy máu thường xuyên hoặc nghi ngờ xuất huyết mũi sau, người bệnh cần đến chuyên khoa Tai Mũi Họng để được kiểm tra và xử trí đúng phác đồ.

Tóm tắt

Xử trí chảy máu cam đúng khoa học bằng tư thế hơi cúi đầu và ép chặt cánh mũi liên tục giúp kiểm soát tình trạng nhanh chóng và an toàn. Giữ bình tĩnh, từ bỏ thói quen ngửa cổ và chủ động thăm khám y tế khi máu khó cầm là cách bảo vệ tốt nhất cho sức khỏe đường hô hấp của bản thân và gia đình.