Cách xử lý và phòng tránh đau mắt đỏ sưng tấy

Đau mắt đỏ sưng tấy là gì?

Đau mắt đỏ, hay trong y khoa còn gọi là viêm kết mạc, xảy ra khi lớp màng mỏng trong suốt che phủ tròng trắng và mặt trong mi mắt bị sưng viêm. Hiện tượng sưng tấy mi mắt xuất hiện do các mạch máu tại kết mạc bị sung huyết, giãn nở và tích tụ dịch viêm phản ứng lại các tác nhân gây hại. Tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể như nhiễm adenovirus, vi khuẩn tụ cầu hoặc do tiếp xúc phấn hoa, bụi bẩn, mắt có thể tiết dịch trong hoặc dịch mủ đặc kèm cảm giác ngứa rát. Đa số các đợt đau mắt đỏ lành tính sẽ tự thuyên giảm sau khoảng một đến hai tuần nếu được chăm sóc vệ sinh đúng cách. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan vì tình trạng viêm nhiễm kéo dài hoặc chăm sóc sai lầm có thể dẫn tới tổn thương biểu mô giác mạc, gây suy giảm thị lực nghiêm trọng.

Vệ sinh mắt hằng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý

Vệ sinh mắt đúng cách là bước quan trọng hàng đầu trong việc kiểm soát tình trạng đau mắt đỏ sưng tấy. Người bệnh nên sử dụng gạc y tế vô trùng hoặc bông tẩy trang thấm dung dịch natri clorid 0,9% để lau nhẹ nhàng từ khóe mắt trong ra đuôi mắt ngoài. Mỗi miếng gạc chỉ nên sử dụng cho một lần lau duy nhất trên một mắt nhằm tránh nguy cơ lây nhiễm chéo giữa hai mắt hoặc đưa thêm vi khuẩn từ môi trường vào mắt đang tổn thương.

Nên thực hiện việc lau rửa mắt khoảng hai đến ba lần mỗi ngày, đặc biệt là vào buổi sáng sau khi thức dậy khi dịch tiết và ghèn mắt ứ đọng nhiều. Trước khi thực hiện bất kỳ thao tác nào lên vùng mặt, việc rửa sạch tay bằng xà phòng sát khuẩn là yêu cầu bắt buộc. Tránh dùng khăn mặt chung hoặc dùng tay dụi trực tiếp vào mắt vì hành động cọ xát sẽ làm rách biểu mô kết mạc, khiến mi mắt sưng phù nặng nề hơn.

Chườm mát giúp xoa dịu cảm giác đau rát và giảm phù nề mi mắt

Nhiệt độ thấp có tác dụng co mạch tạm thời, giúp giảm sung huyết và giảm lượng dịch viêm thoát mạch ở mô mi mắt. Người bệnh có thể sử dụng một chiếc khăn bông sạch bọc đá lạnh hoặc dùng túi chườm gel lạnh chuyên dụng đặt nhẹ lên vùng mắt nhắm kín trong khoảng mười đến mười lăm phút mỗi lần. Phương pháp chườm mát này có thể lặp lại hai đến ba lần trong ngày để giúp dịu cảm giác cộm xốn, ngứa ngáy và giảm độ sưng nề nhanh chóng.

Tuyệt đối không áp trực tiếp đá lạnh lên bề mặt da mi mắt vì vùng da quanh mắt rất mỏng manh, dễ bị bỏng lạnh hoặc kích ứng cơ học. Bên cạnh đó, người bệnh cần tránh chườm nóng khi mắt đang có dấu hiệu nhiễm trùng cấp tính hoặc tiết dịch mủ vàng xanh, bởi vì nhiệt độ ấm có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh hơn và làm tăng lưu lượng máu đến vùng viêm, khiến mắt sưng to hơn.

Tạo điều kiện cho mắt nghỉ ngơi và hạn chế tiếp xúc tác nhân kích ứng

Khi mắt đang sưng đỏ và nhạy cảm, việc giảm tải áp lực thị giác là yếu tố cần thiết để thúc đẩy quá trình làm lành các tế bào biểu mô. Người bệnh nên hạn chế sử dụng điện thoại thông minh, máy tính và tivi trong thời gian dài, bởi vì ánh sáng xanh cùng phản xạ giảm chớp mắt khi nhìn màn hình sẽ làm khô bề mặt nhãn cầu và tăng cảm giác nhức mỏi. Ngủ đủ giấc và cho mắt nghỉ ngơi sau mỗi ba mươi phút làm việc nhẹ nhàng sẽ giúp mắt giảm điều tiết.

Ngoài ra, người bệnh nên đeo kính râm khi đi ra ngoài để che chắn mắt khỏi ánh nắng mặt trời chói gắt, gió và bụi bẩn. Tạm thời ngừng hoàn toàn việc đeo kính áp tròng cho đến khi mắt hồi phục hẳn, bởi vì kính áp tròng có thể giữ lại mầm bệnh và làm tăng nguy cơ loét giác mạc. Không trang điểm vùng mắt, không chải mascara và loại bỏ các dụng cụ mỹ phẩm đã tiếp xúc với mắt trong đợt viêm nhiễm này.

Biện pháp ngăn ngừa lây lan đau mắt đỏ trong gia đình và cộng đồng

Đau mắt đỏ do virus có tốc độ lây lan rất nhanh thông qua các giọt bắn đường hô hấp hoặc qua tiếp xúc dịch tiết từ mắt dính trên các bề mặt vật dụng. Để bảo vệ những người xung quanh, người bệnh cần sử dụng riêng biệt khăn mặt, gối ngủ, chăn màn và chậu rửa mặt. Tất cả các vật dụng cá nhân tiếp xúc gần với vùng mặt cần được giặt sạch bằng xà phòng và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời thường xuyên.

Các thành viên trong gia đình cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch cồn sát khuẩn sau khi chăm sóc người ốm. Hạn chế bắt tay, ôm hôn hoặc dùng chung đồ dùng ăn uống, điện thoại và điều khiển tivi. Nếu tình trạng đau mắt đỏ xảy ra ở trẻ nhỏ hoặc người làm việc trong môi trường tập thể đông đúc, nên chủ động xin nghỉ học hoặc làm việc tại nhà trong vài ngày đầu để tránh tạo thành chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất hướng dẫn chăm sóc cơ bản và không thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất corticoid hoặc kháng sinh mạnh mà không có chỉ định từ bác sĩ, vì việc lạm dụng có thể gây tăng nhãn áp hoặc loét giác mạc. Không áp dụng các biện pháp dân gian truyền miệng như xông lá trầu không, nhỏ sữa mẹ hay đắp lá cây lên mắt. Cần đến ngay bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như đau nhức mắt dữ dội, suy giảm thị lực, nhìn mờ hoặc sợ ánh sáng gay gắt.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ sưng tấy tuy gây ra nhiều bất tiện nhưng có thể kiểm soát hiệu quả nếu được vệ sinh sạch sẽ, chườm mát đúng cách và phòng ngừa lây nhiễm chu đáo. Việc chủ động chăm sóc mắt khoa học và tuân thủ tư vấn của nhân viên y tế sẽ giúp đôi mắt mau chóng lấy lại trạng thái sáng khỏe và phòng tránh các tổn thương thị lực lâu dài.