Cách xử lý khi bị đau mắt đỏ một bên đúng cách và tránh lây lan

Đau mắt đỏ một bên là gì?

Đau mắt đỏ một bên là hiện tượng viêm nhiễm hoặc kích ứng xảy ra ở kết mạc của duy nhất một mắt, khiến các mạch máu nhỏ giãn nở và tạo nên sắc đỏ đặc trưng. Tình trạng này có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây nên, phổ biến nhất là nhiễm virus như adenovirus, nhiễm vi khuẩn, hoặc do các yếu tố môi trường như bụi mịn, hóa chất tẩy rửa, dị vật nhỏ bay vào mắt. Bên cạnh đó, một số bệnh lý nhãn khoa nghiêm trọng hơn như viêm màng bồ đào, viêm loét giác mạc hoặc tăng nhãn áp cấp cũng có thể khởi phát từ một bên mắt. Do đặc điểm chỉ xuất hiện ở một mắt, việc xác định đúng nguyên nhân đòi hỏi sự thận trọng cao. Người bệnh cần chú ý theo dõi tính chất của dịch tiết, mức độ đau nhức và tình trạng thị lực để có hướng xử trí phù hợp, tuyệt đối không áp dụng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng.

Vệ sinh mắt đau đúng cách bằng nước muối sinh lý

Khi nhận thấy một bên mắt bị đỏ và cộm, bước chăm sóc cơ bản đầu tiên là làm sạch nhẹ nhàng bề mặt nhãn cầu. Người bệnh nên sử dụng dung dịch natri clorid không phẩy chín phần trăm đẳng trương dành riêng cho mắt để rửa trôi bớt dịch tiết, gỉ mắt và các tác nhân gây kích ứng. Trước khi thao tác, cần rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng và nước chảy trong ít nhất hai mươi giây.

Khi nhỏ mắt, người bệnh nghiêng nhẹ đầu về phía mắt bị đau để dung dịch thừa chảy ra ngoài khóe mắt ngoài, tránh để dòng nước rửa chảy ngược sang mắt lành. Dùng gạc y tế vô trùng hoặc khăn giấy mềm dùng một lần để thấm nhẹ quanh bờ mi, không chà xát mạnh gây trầy xước kết mạc hay giác mạc. Mỗi miếng gạc chỉ dùng cho một lần lau rồi bỏ vào thùng rác kín. Nếu có dịch tiết đóng váng cứng sau khi ngủ dậy, có thể dùng gạc ẩm ấm đặt nhẹ lên mí mắt khoảng một đến hai phút để làm mềm trước khi lau sạch.

Cách ly phòng ngừa lây nhiễm sang mắt còn lại

Viêm kết mạc do virus hoặc vi khuẩn có tính lây lan rất nhanh qua đường tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp. Để bảo vệ bên mắt còn khỏe mạnh, thói quen sinh hoạt và ý thức phòng ngừa của người bệnh là yếu tố quyết định. Nguyên tắc quan trọng nhất là tuyệt đối không đưa tay lên dụi mắt bị đau, bởi phản xạ tự nhiên sau đó rất dễ chạm vào mắt lành hoặc các bề mặt dùng chung.

Người bệnh cần bố trí khăn mặt, gối ngủ, chăn màn và đồ dùng vệ sinh cá nhân riêng biệt. Khăn lau mặt nên được giặt sạch hàng ngày và phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc sấy khô. Nếu phải sử dụng thuốc nhỏ mắt làm ẩm hoặc nước muối sinh lý cho cả hai bên mắt, phải dùng hai lọ riêng biệt hoặc nhỏ mắt lành trước, mắt đau sau và tuyệt đối không để đầu ống thuốc chạm vào lông mi hay bờ mi. Ngoài ra, việc rửa tay thường xuyên sau mỗi lần chăm sóc mắt là biện pháp hữu hiệu giúp ngắt nguồn lây truyền cho bản thân và những người xung quanh.

Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc mắt đỏ tại nhà

Nhiều người bệnh thường mắc phải những sai lầm khiến tình trạng viêm nhiễm ở mắt trở nên trầm trọng hơn. Sai lầm phổ biến nhất là tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp chứa kháng sinh liều cao hoặc dẫn xuất corticoid mà không qua thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc lạm dụng corticoid khi bị viêm loét giác mạc do virus herpes hay nấm có thể dẫn đến thủng giác mạc, tăng nhãn áp và suy giảm thị lực vĩnh viễn.

Bên cạnh đó, việc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như xông hơi bằng lá trầu không, đắp lá cây, đắp đá lạnh trực tiếp hoặc nhỏ sữa mẹ vào mắt là hết sức nguy hiểm. Hơi nóng và các loại tạp chất từ lá cây dễ gây bỏng nhiệt, loét trợt biểu mô giác mạc và bội nhiễm vi khuẩn độc lực cao. Người bệnh cũng cần tạm ngưng hoàn toàn việc sử dụng kính áp tròng và trang điểm vùng mắt cho đến khi mắt khỏi hoàn toàn, bởi kính áp tròng tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật yếm khí phát triển gây viêm loét giác mạc sâu.

Thời điểm cần đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt ngay lập tức

Mặc dù phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ thông thường do virus có thể tự giới hạn sau khoảng bảy đến mười ngày nếu chăm sóc tốt, người bệnh không bao giờ được chủ quan khi triệu chứng chỉ khu trú ở một bên mắt. Một số bệnh lý nguy hiểm tại mắt có biểu hiện ban đầu tương tự như đau mắt đỏ nhưng đòi hỏi can thiệp y khoa khẩn cấp để bảo tồn thị lực.

Người bệnh cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng như thị lực suy giảm, nhìn mờ, thấy quầng sáng xung quanh bóng đèn hoặc đau nhức sâu buốt trong nhãn cầu lan lên nửa đầu. Ngoài ra, tình trạng mắt đỏ kèm sợ ánh sáng chói dữ dội, đồng tử hai bên không đều, mi mắt sưng phù nặng nề, chảy mủ đặc màu vàng xanh, hoặc có tiền sử chấn thương, dị vật kim loại hay hóa chất bắn vào mắt đều là những tình huống cấp cứu nhãn khoa cần được chẩn đoán và xử trí bằng trang thiết bị chuyên dụng.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự chẩn đoán nguyên nhân, không tự ý mua thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa được bác sĩ khám bằng máy sinh hiển vi. Khi phát hiện các dấu hiệu suy giảm thị lực hoặc đau nhức dữ dội, người bệnh cần tới bệnh viện mắt hoặc cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám kịp thời, tránh biến chứng tổn thương giác mạc không hồi phục.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ một bên đòi hỏi người bệnh phải chú trọng khâu vệ sinh nhãn cầu và giữ gìn sạch sẽ để ngăn mầm bệnh lây sang mắt lành. Việc tuân thủ các bước chăm sóc an toàn tại nhà kết hợp chủ động thăm khám y tế khi có dấu hiệu bất thường là chìa khóa giúp bảo vệ thị lực và nhanh chóng phục hồi sức khỏe đôi mắt.