Cách xử lý đau mắt đỏ và viêm kết mạc an toàn tại nhà

Cách xử lý đau mắt đỏ là gì?

Đau mắt đỏ và viêm kết mạc là tình trạng viêm lớp màng trong suốt bao bọc lòng trắng của mắt và mặt trong mi mắt. Tác nhân gây bệnh phổ biến nhất trong cộng đồng là các chủng virus như adenovirus, bên cạnh vi khuẩn như tụ cầu, phế cầu hoặc do phản ứng dị ứng với thời tiết, bụi phấn hoa và lông động vật.

Khi kết mạc bị kích ứng, các mạch máu nhỏ ở màng này cương tụ và phồng to, khiến lòng trắng chuyển sang màu hồng hoặc đỏ ngầu. Bệnh tuy lành tính trong đa số trường hợp nhưng lại có tốc độ lây lan rất nhanh qua dịch tiết mắt dính trên tay, đồ dùng cá nhân hoặc giọt bắn đường hô hấp. Việc hiểu rõ bản chất bệnh giúp người mắc giữ được tâm lý bình tĩnh, chủ động chăm sóc đúng quy chuẩn y khoa và bảo vệ đôi mắt khỏi tổn thương thứ phát.

Vệ sinh mắt đúng cách bằng dung dịch nước muối sinh lý

Rửa mắt là bước chăm sóc nền tảng khi kết mạc bị viêm. Người bệnh nên dùng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9% chuyên dụng cho mắt để làm sạch ghèn và dịch tiết tích tụ quanh mi mắt. Trước khi thực hiện, cần rửa tay kỹ bằng xà phòng dưới vòi nước chảy. Dùng gạc y tế vô trùng thấm nước muối, nhẹ nhàng lau từ khóe mắt trong ra đuôi mắt ngoài. Mỗi miếng gạc chỉ dùng một lần cho một bên mắt rồi bỏ đi, tuyệt đối không lau chéo sang mắt lành để tránh lây nhiễm chéo.

Nên nhỏ từ một đến hai giọt nước muối sinh lý vào từng mắt để đẩy bụi bẩn và chất nhầy ra ngoài, sau đó dùng gạc sạch thấm khô dịch chảy ra. Tránh để đầu lọ thuốc nhỏ tiếp xúc trực tiếp với lông mi hoặc giác mạc vì điều này có thể làm nhiễm khuẩn cả lọ dung dịch. Thực hiện thao tác này khoảng ba đến bốn lần mỗi ngày hoặc bất cứ khi nào thấy nhiều ghèn mắt gây dính khó mở mi.

Chườm lạnh hỗ trợ giảm sưng cộm và nóng rát mí mắt

Cảm giác cộm rát, sưng mí và nóng rát ở kết mạc có thể được xoa dịu đáng kể nhờ phương pháp chườm lạnh. Nhiệt độ thấp giúp làm co các mạch máu nhỏ đang giãn nở ở màng kết mạc, từ đó làm giảm phản ứng viêm cục bộ, giảm phù nề quanh mi mắt và mang lại cảm giác dễ chịu tức thì cho người bệnh.

Để thực hiện an toàn, bạn dùng một chiếc khăn sạch mềm hoặc gạc y tế bọc ngoài túi đá lạnh, sau đó nhẹ nhàng áp lên vùng mí mắt đang nhắm kín trong khoảng mười đến măm mười lăm phút. Không đặt trực tiếp đá lạnh lên da mi mắt vì có thể gây bỏng lạnh mô mềm. Mỗi bên mắt nên dùng một khăn hoặc túi chườm riêng biệt. Sau khi sử dụng, khăn phải được giặt sạch và khử khuẩn bằng nước nóng hoặc phơi dưới ánh nắng để tiêu diệt mầm bệnh. Người bệnh có thể lặp lại việc chườm lạnh vài lần trong ngày khi cảm thấy sưng cộm nhiều.

Kiểm soát nguy cơ lây nhiễm chéo trong gia đình và cộng đồng

Viêm kết mạc do virus lây lan rất nhanh qua dịch tiết đường hô hấp và tiếp xúc bàn tay. Vì vậy, kiểm soát môi trường sống và đồ dùng cá nhân là yếu tố quyết định để ngăn bệnh lan rộng ra gia đình hoặc nơi làm việc. Người bệnh cần sử dụng riêng hoàn toàn khăn mặt, khăn tắm, gối ngủ, chăn màn và chậu rửa mặt. Tất cả vật dụng này nên được giặt riêng, phơi ở nơi khô ráo và có ánh nắng mặt trời.

Bên cạnh đó, cần hình thành thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt là trước và sau khi tra mắt, sau khi xì mũi hoặc chạm vào vùng mặt. Người bệnh tuyệt đối không dụi mắt vì hành động này vừa làm tổn thương thêm biểu mô giác mạc, vừa khiến virus bám vào lòng bàn tay rồi phát tán ra các bề mặt xung quanh như tay nắm cửa, bàn phím máy tính hoặc điện thoại. Trong thời gian mắt đang viêm cấp, người bệnh nên tạm thời nghỉ ngơi ở nhà, hạn chế đến nơi đông người và tránh bơi lội tại các bể bơi công cộng.

Tránh các sai lầm nguy hiểm khi tự chăm sóc mắt tại nhà

Một trong những sai lầm phổ biến nhất là tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp kháng sinh và corticoid khi thấy mắt đỏ. Corticoid có thể làm giảm nhanh triệu chứng đỏ mắt ban đầu nhưng lại làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, tạo điều kiện cho virus và vi nấm bùng phát, thậm chí dẫn đến loét giác mạc, tăng nhãn áp hoặc suy giảm thị lực vĩnh viễn nếu nguyên nhân là do virus herpes.

Bên cạnh đó, nhiều người còn áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như xông lá trầu không, đắp lá dâu tằm hoặc nhỏ sữa mẹ vào mắt. Các phương pháp này tiềm ẩn nguy cơ cao gây bỏng nhiệt biểu mô, đưa thêm vi khuẩn lạ vào màng mắt dẫn đến viêm mô tế bào quanh ổ mắt hoặc nhiễm trùng cơ hội. Ngoài ra, việc tiếp tục đeo kính áp tròng trong lúc mắt đang đau cũng là nguyên nhân khiến vi khuẩn bám dính sâu vào giác mạc, gây viêm loét nghiêm trọng. Do đó, người bệnh cần tuân thủ các biện pháp chăm sóc y khoa an toàn và không tự thử nghiệm bất kỳ bài thuốc dân gian nào.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin hướng dẫn chăm sóc mắt chỉ mang tính chất tham khảo y khoa đại chúng và không thay thế cho chẩn đoán từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, kháng viêm corticoid hoặc co mạch khi chưa có chỉ định chuyên môn. Ngừng ngay việc đeo kính áp tròng khi mắt có dấu hiệu đỏ rát và không áp dụng các biện pháp xông đắp lá truyền miệng chưa được kiểm chứng khoa học.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ là tình trạng thường gặp nhưng đòi hỏi sự chăm sóc cẩn trọng để bảo vệ thị lực. Việc áp dụng đúng các bước vệ sinh mắt, giữ khoảng cách tiếp xúc và không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hay corticoid sẽ giúp mắt nhanh hồi phục và hạn chế lây nhiễm trong cộng đồng. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa mắt thăm khám kịp thời.