Cách xoa bóp cho người bị tai biến tại nhà an toàn và đúng kỹ thuật

Cách xoa bóp cho người bị tai biến

Xoa bóp phục hồi chức năng cho người bị tai biến mạch máu não là phương pháp trị liệu vật lý sử dụng lực cơ học từ bàn tay tác động lên da, mô liên kết, cơ bắp và khớp của người bệnh. Sau cơn tai biến, sự gián đoạn dẫn truyền tín hiệu từ não bộ thường dẫn đến tình trạng giảm vận động, ứ trệ tuần hoàn máu tĩnh mạch và xuất hiện co cứng cơ kiểu mẫu.

Khi được thực hiện đúng cách, các kích thích cơ học từ xoa bóp giúp giãn nở mao mạch cục bộ, tăng cường trao đổi chất tại mô cơ và hỗ trợ dẫn lưu dịch bạch huyết, giảm phù nề chi. Đồng thời, kỹ thuật này còn giúp điều hòa trương lực cơ, giảm tình trạng co rút đau đớn và duy trì tính mềm dẻo của các bao khớp. Đây là cầu nối trị liệu quan trọng chuẩn bị cho các bài tập vận động chủ động sau này.

Chuẩn bị tư thế người bệnh và không gian phòng trước khi xoa bóp

Trước khi bắt đầu, người chăm sóc cần chuẩn bị không gian phòng ấm áp, thoáng khí nhưng tránh gió lùa trực tiếp. Đặt người bệnh nằm ở tư thế ngửa hoặc nằm nghiêng thoải mái, kê gối mềm dưới khớp vai, cánh tay và khớp gối bên bị liệt để giảm áp lực lên khớp.

Người thực hiện cần rửa sạch tay, cắt tỉa móng tay gọn gàng và làm ấm lòng bàn tay trước khi tiếp xúc với da người bệnh. Có thể dùng một lượng vừa đủ dầu trơn lành tính để giảm ma sát, tránh thoa lên vùng da có vết thương hở hoặc vết loét tì đè. Đồng thời, giải thích rõ các bước để người bệnh an tâm, thả lỏng toàn bộ cơ thể.

Kỹ thuật xoa bóp vùng tay và vai bên bị liệt

Đối với tay bị liệt, người chăm sóc nâng đỡ cẳng tay nhẹ nhàng và thực hiện động tác xoa vuốt từ mu bàn tay, cổ tay lên đến cẳng tay và khớp vai theo chiều lưu thông máu về tim. Động tác cần êm dịu, nhịp nhàng nhằm làm ấm các khối cơ co rút.

Tiếp theo, dùng ngón tay cái và các đầu ngón tay day nhẹ nhàng các nhóm cơ bắp tay, cơ cẳng tay và các kẽ ngón tay. Nhẹ nhàng mở từng ngón tay bị co quắp, duỗi thẳng và xoa bóp nhẹ từng khớp ngón. Chú ý không giật mạnh hoặc kéo căng đột ngột khớp vai bên liệt vì vùng khớp này rất dễ bị bán trật hoặc tổn thương bao khớp.

Kỹ thuật xoa bóp vùng chân và hỗ trợ vận động khớp gối

Với chi dưới, người thực hiện bắt đầu từ bàn chân, vuốt dọc mặt sau cẳng chân lên đùi và hông. Sử dụng lòng bàn tay để xát, miết nhẹ trên bề mặt da nhằm kích thích các thụ cảm thần kinh cảm giác và làm tăng lượng máu lưu thông đến các chi.

Sau đó, tiến hành day ấn nhẹ nhàng cơ bắp chân, cơ đùi và vùng quanh khớp gối. Người chăm sóc có thể luồn tay dưới gót chân và khớp gối, kết hợp gấp duỗi nhẹ nhàng chân người bệnh trong phạm vi không đau. Kỹ thuật này giúp giải phóng sự căng cứng ở gân gót Achilles, duy trì biên độ vận động và phòng ngừa hiện tượng bàn chân rủ sau tai biến.

Xoa bóp vùng lưng và phòng ngừa loét tì đè khi nằm lâu

Xoa bóp vùng lưng và hông đóng vai trò quan trọng đối với người bệnh tai biến phải nằm lâu một chỗ. Đặt người bệnh nằm nghiêng sang bên lành, kê gối đỡ sau lưng và giữa hai đầu gối để tạo tư thế vững chãi.

Người chăm sóc dùng lòng bàn tay xoa xát dọc hai bên cột sống từ thắt lưng lên vai, sau đó dùng gốc bàn tay day nhẹ theo hình vòng tròn trên các nhóm cơ lưng và vùng mông. Việc xoa bóp vùng lưng không chỉ giúp thư giãn thần kinh, cải thiện hô hấp mà còn kích thích tuần hoàn tại các điểm tì đè xương, ngăn ngừa hiệu quả nguy cơ hình thành vết loét da do nằm bất động kéo dài.

Lưu ý an toàn

Không thực hiện xoa bóp khi người bệnh đang sốt cao, huyết áp tăng vọt chưa kiểm soát hoặc xuất hiện dấu hiệu viêm tắc tĩnh mạch sâu như chi sưng nóng đỏ đau. Tránh dùng lực thô bạo, không bẻ vặn khớp hoặc kéo mạnh cánh tay bên liệt vì dễ gây trật khớp vai. Trong quá trình thao tác, cần liên tục quan sát nét mặt và phản ứng của người bệnh để kịp thời điều chỉnh lực tay.

Tóm tắt

Xoa bóp tại nhà là phương pháp hỗ trợ phục hồi hữu ích giúp cải thiện tuần hoàn và giảm co cứng cho người sau tai biến mạch máu não. Tuy nhiên, người chăm sóc cần thực hiện đúng kỹ thuật, kiên nhẫn và luôn phối hợp chặt chẽ với hướng dẫn từ bác sĩ hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu để đạt hiệu quả an toàn cao nhất.