Cách uống rượu lâu say và giảm tác hại của cồn đối với cơ thể

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Nhiều người bước vào các buổi liên hoan với mong muốn tìm kiếm cách uống rượu không say để duy trì khả năng kiểm soát bản thân và phòng tránh cảm giác mệt mỏi kiệt sức vào ngày hôm sau. Về mặt sinh lý học, cơ thể con người không có cơ chế nào để miễn nhiễm hoàn toàn với cồn. Bất kỳ lượng rượu bia nào đi vào đường tiêu hóa cũng sẽ được hấp thu vào máu và phân giải qua gan.

Tuy nhiên, việc hiểu rõ quá trình chuyển hóa ethanol có thể giúp bạn chủ động áp dụng các giải pháp làm chậm tốc độ hấp thu cồn, giảm thiểu độc tính của acetaldehyde và hạn chế tối đa nguy cơ ngộ độc rượu. Thay vì tin vào những mẹo truyền miệng thiếu căn cứ, việc kết hợp dinh dưỡng đúng cách, bù nước kịp thời và điều chỉnh nhịp độ uống là phương pháp an toàn giúp bạn giữ được sự tỉnh táo và bảo vệ cơ thể tốt nhất.

Cách uống rượu lâu say là gì?

Cồn trong rượu bia thực chất là ethanol, một hợp chất hữu cơ hòa tan tốt trong nước và lipid nên có thể thẩm thấu qua niêm mạc dạ dày và ruột non rất nhanh chóng. Khoảng hai mươi phần trăm lượng ethanol được hấp thu tại dạ dày, trong khi tám mươi phần trăm còn lại được hấp thu tại ruột non. Sau khi đi vào hệ tuần hoàn, cồn được vận chuyển đến gan, nơi cơ quan này đảm nhận chuyển hóa hơn chín mươi phần trăm lượng ethanol thông qua hai loại enzym chính là alcohol dehydrogenase và aldehyde dehydrogenase. Quá trình này biến đổi ethanol thành acetaldehyde, một chất trung gian có độc tính cao gây giãn mạch, buồn nôn, đau đầu, trước khi tiếp tục phân giải thành acid acetic vô hại. Khả năng chịu đựng rượu bia ở mỗi người phụ thuộc vào cân nặng, giới tính, tỷ lệ cơ mỡ và hoạt tính của hệ enzym gan. Vì vậy, mục tiêu của các phương pháp uống rượu an toàn không phải là triệt tiêu hoàn toàn cồn, mà là làm phẳng biểu đồ tăng nồng độ cồn trong máu để gan không rơi vào trạng thái quá tải cấp tính.

Ăn no trước khi uống để làm chậm tốc độ ngấm cồn

Uống rượu khi bụng đói khiến ethanol đi thẳng xuống ruột non và ngấm nhanh vào máu chỉ sau vài phút. Ăn một bữa lót dạ giàu tinh bột phức hợp, protein hoặc chất béo lành mạnh như cơm, bánh mì, trứng, thịt nạc hoặc các loại hạt trước khi nhập tiệc giúp kéo dài thời gian tiêu hóa thức ăn ở dạ dày. Quá trình này giữ cồn lại trong dạ dày lâu hơn, tạo điều kiện cho enzym alcohol dehydrogenase tại niêm mạc phân giải một phần ethanol trước khi xuống ruột non. Nhờ vậy, nồng độ cồn trong máu không tăng vọt đột ngột, giúp bạn giữ được sự tỉnh táo lâu hơn và hạn chế tình trạng cồn cào ruột.

Uống xen kẽ nước lọc trong suốt bữa tiệc

Rượu bia có tính lợi niệu mạnh, ức chế hormon chống bài niệu vasopressin khiến thận đào thải nước nhiều hơn mức bình thường. Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hiện tượng mất nước, đau đầu, khô miệng và mệt mỏi trong lúc uống cũng như vào sáng hôm sau. Việc uống một ly nước lọc xen kẽ giữa các lần uống rượu bia mang lại lợi ích kép. Thói quen này vừa bù lại lượng chất lỏng thất thoát, vừa làm loãng nồng độ ethanol trong dạ dày, đồng thời kéo giãn thời gian giữa các chén rượu. Nhịp độ chậm rãi cho phép enzym gan có đủ thời gian chuyển hóa dần lượng cồn đưa vào.

Tránh pha trộn rượu bia với nước ngọt có ga và nước tăng lực

Nước ngọt có ga hoặc các loại nước tăng lực chứa nhiều bọt khí carbon dioxide thúc đẩy dạ dày làm rỗng nhanh hơn, đẩy hỗn hợp cồn xuống ruột non với tốc độ cao. Kết quả là ethanol đi vào vòng tuần hoàn nhanh hơn khiến bạn say đột ngột và mất kiểm soát. Bên cạnh đó, việc trộn lẫn nhiều loại rượu bia với nồng độ cồn và hương liệu khác nhau dễ gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa, khiến gan bị quá tải trong việc xử lý nhiều hợp chất cùng lúc. Để kiểm soát độ say, nên giữ nguyên một loại đồ uống và từ chối các loại cocktail pha nước tăng lực chứa caffeine.

Kiểm soát tốc độ uống và chia nhỏ từng ngụm

Gan người trưởng thành chỉ có khả năng chuyển hóa trung bình một đơn vị cồn tiêu chuẩn, tương đương khoảng một lon bia hoặc một ly rượu nhỏ, trong vòng một giờ đồng hồ. Nếu bạn uống dồn dập nhiều chén rượu liên tiếp, gan sẽ không kịp sản xuất đủ enzym để phân giải acetaldehyde, dẫn đến nồng độ độc chất này tích tụ cao trong máu gây đỏ mặt, tim đập nhanh, chóng mặt và buồn nôn. Uống từng ngụm nhỏ, kết hợp trò chuyện và ăn kèm thức ăn trên bàn tiệc là cách đơn giản để phân tán tốc độ nạp cồn, giúp cơ thể kiểm soát nồng độ ethanol ổn định.

Lưu ý an toàn

Các mẹo hỗ trợ uống rượu chỉ có tác dụng hỗ trợ sinh lý tạm thời, hoàn toàn không làm giảm nồng độ cồn đo được trong hơi thở hoặc xét nghiệm máu để đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông. Tuyệt đối không lái xe sau khi đã uống rượu bia dù cảm thấy bản thân vẫn tỉnh táo. Không tự ý sử dụng các loại thuốc giảm đau hạ sốt chứa paracetamol trước hoặc sau khi uống rượu vì sự kết hợp này làm tăng nguy cơ tổn thương gan cấp tính. Người mắc bệnh lý nền về tim mạch, huyết áp, xơ gan, viêm loét dạ dày tá tràng hoặc phụ nữ có thai cần kiêng rượu bia hoàn toàn.

Tóm tắt

Không có phương pháp nào giúp một người uống rượu bia không giới hạn mà hoàn toàn không say. Việc hiểu rõ cơ chế hấp thu ethanol và áp dụng các biện pháp hỗ trợ chỉ giúp làm chậm tốc độ say cũng như giảm bớt gánh nặng chuyển hóa cho cơ thể. Giữ chừng mực, uống có trách nhiệm và dừng lại đúng lúc luôn là nguyên tắc quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe lâu dài.