Cách sơ cứu người bị điện giật an toàn và đúng kỹ thuật
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tai nạn điện giật là tình huống cấp cứu tối khẩn cấp có thể xảy ra trong sinh hoạt gia đình, lao động sản xuất hoặc do thiên tai thời tiết. Dòng điện khi truyền qua cơ thể con người có khả năng làm ngừng hoạt động co bóp của tim, ức chế trung khu hô hấp, gây co giật cơ và tổn thương bỏng sâu ở các cơ quan nội tạng. Việc nắm vững quy trình các bước sơ cứu người bị điện giật không chỉ giúp bảo tồn cơ hội sống cho nạn nhân mà còn đảm bảo an toàn tối đa cho người thực hiện cứu nạn.
Sơ cứu người bị điện giật là gì?
Điện giật xảy ra khi cơ thể trở thành một phần của mạch điện khép kín, làm cho dòng điện chạy qua các mô tế bào. Tác động của điện giật phụ thuộc vào cường độ dòng điện, điện áp, loại dòng điện xoay chiều hay một chiều, thời gian tiếp xúc và đường đi của dòng điện qua tim hoặc não. Hậu quả tức thì nguy hiểm nhất là rung thất dẫn tới ngưng tim đột ngột, liệt cơ hô hấp gây ngạt thở và chấn thương thứ phát do ngã từ trên cao. Nhận thức đúng về các mức độ nguy hiểm của dòng điện giúp cộng đồng chủ động phòng tránh và phản ứng chuẩn xác khi gặp sự cố khẩn cấp.
Ngắt nguồn điện và đảm bảo an toàn cho người cứu hộ
Nguyên tắc sống còn đầu tiên khi phát hiện người bị điện giật là người cứu hộ không được chạm trực tiếp vào nạn nhân khi nguồn điện chưa được ngắt hoàn toàn. Nhanh chóng ngắt cầu dao tổng, rút phích cắm điện hoặc dập aptomat gần nhất. Trong trường hợp không thể tiếp cận vị trí ngắt nguồn, người cứu hộ phải đứng trên bề mặt khô ráo, lót dép cao su hoặc tấm ván gỗ khô, dùng vật liệu cách điện như gậy gỗ, cán chổi tre khô gạt dây dẫn hoặc đẩy nguồn điện ra khỏi người nạn nhân. Sự an toàn của người cứu nạn luôn phải được đặt lên hàng đầu nhằm tránh tai nạn kép.
Đánh giá tri giác và thực hiện hồi sinh tim phổi khẩn cấp
Sau khi đưa nạn nhân ra khỏi vùng nguy hiểm đến nơi thoáng khí, cần đánh giá ngay tri giác, nhịp thở và mạch đập. Nếu nạn nhân bất tỉnh, ngừng thở hoặc thở ngáp cá, cần gọi cấp cứu một một lăm và tiến hành hồi sinh tim phổi ngay lập tức. Đặt gót bàn tay vào giữa ngực nạn nhân, ép tim liên tục với độ sâu từ năm đến sáu centimet, tốc độ khoảng một trăm đến một trăm hai mươi lần mỗi phút. Phối hợp ba mươi lần ép tim với hai lần thổi ngạt nếu đã được huấn luyện, hoặc ép tim liên tục không gián đoạn cho đến khi nạn nhân thở lại hoặc có nhân viên y tế đến hỗ trợ.
Xử trí vết bỏng và kiểm soát chấn thương đi kèm
Dòng điện truyền qua cơ thể thường gây ra vết bỏng tại điểm vào và điểm ra, kèm theo nguy cơ tổn thương mô sâu, mạch máu và cơ bắp. Cần làm mát vết bỏng nhẹ nhàng bằng nước sạch ở nhiệt độ phòng trong khoảng mười đến mười lăm phút, không chườm đá lạnh trực tiếp lên vết thương. Che phủ vết bỏng bằng gạc vô khuẩn hoặc vải sạch khô. Nếu nạn nhân bị ngã từ trên cao do điện giật hoặc bị văng ra xa, cần nghi ngờ chấn thương cột sống cổ và chấn thương sọ não, tránh cử động xoay lắc vùng đầu cổ và cố định nạn nhân trên mặt phẳng cứng trước khi di chuyển.
Những sai lầm nguy hiểm cần tránh trong sơ cứu điện giật
Nhiều trường hợp tử vong hoặc biến chứng nặng bắt nguồn từ những sai lầm trong quá trình cấp cứu ban đầu. Tuyệt đối không hoảng loạn lao vào kéo nạn nhân bằng tay trần khi dòng điện còn hoạt động. Không áp dụng các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng như đắp bùn đất, tro bếp, thoa mỡ trăn hay tạt nước lạnh vào người bất tỉnh vì dễ gây nhiễm khuẩn vết thương và co thắt mạch. Không di chuyển nạn nhân đột ngột khi chưa cố định chấn thương xương khớp và không tự ý cho nạn nhân uống nước hay thuốc khi họ chưa tỉnh táo hoàn toàn.
Lưu ý an toàn
Thông tin sơ cứu được cung cấp nhằm trang bị kiến thức ứng phó ban đầu và không thay thế cho các can thiệp chuyên sâu của bác sĩ cấp cứu. Mọi trường hợp bị điện giật, kể cả khi nạn nhân đã tỉnh táo và không có vết thương rõ ràng ngoài da, đều cần được chuyển đến bệnh viện để theo dõi điện tâm đồ, phát hiện sớm nguy cơ loạn nhịp tim muộn và hoại tử cơ tiềm ẩn. Người cứu hộ tuyệt đối không tự đặt mình vào tình thế nguy hiểm nếu hiện trường chưa được cô lập nguồn điện.
Tóm tắt
Sơ cứu tai nạn điện giật đòi hỏi sự bình tĩnh, tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc an toàn bản thân trước khi tiếp cận nạn nhân. Thực hiện ngắt điện đúng cách, ép tim ngoài lồng ngực kịp thời khi ngưng tim và đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất là chuỗi hành động quyết định sự sống còn và khả năng hồi phục trọn vẹn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bị điện giật nhẹ và vẫn tỉnh táo có cần đi bệnh viện kiểm tra không?
Người bị điện giật nhẹ vẫn cần đến cơ sở y tế để đo điện tâm đồ và kiểm tra chức năng tim mạch, bởi vì rối loạn nhịp tim thứ phát có thể xuất hiện muộn sau vài giờ dù bên ngoài cơ thể trông bình thường.
Làm thế nào để tách nạn nhân ra khỏi nguồn điện nếu không thể ngắt cầu dao ngay?
Tuyệt đối không được dùng tay không chạm vào nạn nhân khi chưa ngắt điện. Luôn đứng trên vật liệu cách điện khô ráo và chỉ sử dụng gậy gỗ, tre hoặc thanh nhựa khô để gạt dây dẫn ra xa.
Vết bỏng do dòng điện có nguy hiểm hơn vết bỏng nhiệt thông thường không?
Tổn thương bỏng do dòng điện thường đi sâu vào cơ bắp, mạch máu và dây thần kinh bên dưới da, tạo ra điểm vào và điểm ra, nguy hiểm hơn nhiều so với diện tích phồng rộp nhìn thấy bên ngoài.
Có nên đắp đất hoặc tro vào người bị điện giật theo kinh nghiệm dân gian?
Dân gian có quan niệm đắp đất hoặc ngâm nước bùn để hạ nhiệt hay giải điện, nhưng hành động này hoàn toàn sai lầm, gây nhiễm trùng huyết nặng, hạ thân nhiệt và làm mất thời gian vàng cấp cứu tuần hoàn.
Nạn nhân bị điện giật bất tỉnh và ngưng thở cần được xử trí cấp cứu thế nào?
Người hỗ trợ cần thực hiện ép tim ngoài lồng ngực liên tục với tần số khoảng một trăm đến một trăm hai mươi lần mỗi phút, kết hợp hà hơi thổi ngạt và duy trì cho đến khi nhân viên y tế tiếp quản.
