Cách rã đông sữa mẹ đúng để không làm hư sữa và bảo toàn dưỡng chất

Cách rã đông sữa mẹ là gì?

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng sinh học hoàn hảo, chứa hàng trăm dưỡng chất cùng các kháng thể sống, enzyme và vi khuẩn có lợi giúp củng cố hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh. Khi trữ đông ở nhiệt độ thích hợp, phần lớn các thành phần này được giữ ổn định trong thời gian dài. Tuy nhiên, giai đoạn rã đông lại là thời điểm sữa mẹ dễ bị tổn thương nhất do sự thay đổi nhiệt độ và nguy cơ phát triển của vi sinh vật.

Rã đông sữa mẹ đúng phương pháp đòi hỏi kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt nhằm tránh làm biến tính các protein miễn dịch nhạy cảm với nhiệt độ như lactoferrin và lysozyme. Mục tiêu cốt lõi của quy trình rã đông là đưa sữa từ trạng thái đông đá về dạng lỏng đồng nhất ở nhiệt độ cơ thể một cách nhẹ nhàng, hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm khuẩn từ dụng cụ chứa và môi trường xung quanh, đồng thời duy trì hương vị tự nhiên để trẻ dễ dàng tiếp nhận.

Rã đông chậm trong ngăn mát tủ lạnh

Chuyển túi hoặc bình sữa từ ngăn đá xuống ngăn mát tủ lạnh là phương pháp rã đông an toàn và chuẩn mực nhất. Thông thường, một túi sữa đá cần khoảng 10 đến 12 giờ để tan chảy hoàn toàn, do đó mẹ nên chuyển sữa xuống ngăn mát từ tối hôm trước để chuẩn bị cho các cữ bú ngày hôm sau.

Ưu điểm lớn nhất của cách làm này là nhiệt độ tăng từ từ và luôn duy trì dưới 4 độ C trong ngăn mát, hạn chế tối đa sự sinh sôi của vi sinh vật và giữ nguyên vẹn hoạt tính của kháng thể sIgA cũng như các enzyme tiêu hóa. Sau khi sữa tan hoàn toàn, mẹ có thể lấy ra để làm ấm nhẹ bằng nước ấm trước khi cho trẻ bú. Nếu chưa dùng ngay, sữa rã đông trong ngăn mát có thể lưu trữ an toàn trong vòng 24 giờ tính từ thời điểm sữa tan hết đá.

Rã đông nhanh bằng nước ấm và máy hâm sữa

Trong các trường hợp cần sữa gấp cho bé bú mà chưa kịp rã đông trong ngăn mát, mẹ có thể sử dụng phương pháp ngâm nước ấm hoặc máy làm ấm chuyên dụng. Đầu tiên, đặt túi trữ sữa dưới vòi nước mát chảy nhẹ để làm giảm bớt độ cứng của khối đá, sau đó chuyển sang ngâm trong một bát nước ấm có nhiệt độ không quá 40 độ C.

Mẹ cũng có thể dùng máy hâm sữa được cài đặt ở chế độ rã đông hoặc hâm nóng từ từ ở mức nhiệt thấp. Cần lưu ý xoay nhẹ bình hoặc đảo chiều túi sữa định kỳ để nhiệt độ phân bố đều, tránh để nước bên ngoài ngấm qua miệng túi vào sữa. Tuyệt đối không dùng nước sôi hoặc nước quá nóng để ngâm trực tiếp túi sữa đông lạnh vì sự thay đổi nhiệt độ đột ngột dễ làm vỡ túi và làm biến tính protein trong sữa.

Những sai lầm cần tránh khi rã đông sữa mẹ

Nhiều gia đình vô tình làm suy giảm chất lượng sữa mẹ do áp dụng các phương pháp làm ấm sai khoa học. Sai lầm phổ biến nhất là đặt túi sữa mẹ đông đá trực tiếp vào lò vi sóng hoặc đun sôi trên bếp gas. Nhiệt độ cao cục bộ từ sóng vi ba phá hủy các enzyme, giảm hoạt tính của các tế bào miễn dịch sống và tạo ra các điểm quá nhiệt có nguy cơ gây bỏng miệng hoặc bỏng thực quản của trẻ.

Một sai lầm khác là để túi sữa đông lạnh ở nhiệt độ phòng trên bàn bếp để sữa tự tan chảy. Môi trường nhiệt độ phòng ấm là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi nhanh chóng trên bề mặt sữa đang rã đông, trong khi phần lõi vẫn còn đá cứng. Ngoài ra, việc lắc mạnh túi hoặc bình sữa thay vì xoay nhẹ nhàng có thể tạo ra nhiều bọt khí khiến trẻ dễ bị đầy hơi, trướng bụng khi bú và làm giảm tính đồng nhất của lớp chất béo trong sữa.

Thời gian bảo quản và sử dụng sữa sau khi rã đông

Sữa mẹ sau khi rã đông hoàn toàn trong ngăn mát cần được sử dụng hết trong vòng 24 giờ. Đối với sữa được rã đông nhanh bằng nước ấm hoặc máy hâm sữa, thời gian sử dụng tối ưu là trong vòng 2 giờ nếu để ở nhiệt độ phòng. Nếu bé đã ngậm bình và bú dở, lượng sữa thừa chỉ nên dùng tiếp trong vòng tối đa 1 đến 2 giờ rồi phải bỏ đi vì vi khuẩn từ khoang miệng của bé đã xâm nhập vào sữa.

Nguyên tắc quan trọng hàng đầu trong quản lý sữa trữ đông là không bao giờ tái cấp đông phần sữa đã tan đá. Việc đưa sữa đã rã đông trở lại ngăn đá không chỉ làm mất đi hầu hết giá trị sinh học mà còn làm tăng nguy cơ ngộ độc tiêu hóa cho trẻ nhỏ do vi khuẩn đã bắt đầu phát triển trong chu kỳ rã đông trước đó.

Lưu ý an toàn

Thông tin về cách rã đông sữa mẹ mang tính chất giáo dục kiến thức nuôi con khoa học. Cha mẹ cần kiểm tra kỹ cảm quan về mùi và màu sắc của sữa trước khi cho bé bú. Không bao giờ cho trẻ dùng sữa có dấu hiệu vón cục bất thường hoặc có mùi chua ủng. Nếu trẻ sơ sinh có biểu hiện tiêu chảy, nôn trớ nhiều hoặc quấy khóc bất thường sau khi dùng sữa trữ đông, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa nhi để được bác sĩ thăm khám và tư vấn kịp thời.

Tóm tắt

Rã đông sữa mẹ đúng kỹ thuật giúp giữ trọn vẹn giá trị dinh dưỡng và kháng thể tự nhiên cho bé. Cha mẹ cần ghi nhớ nguyên tắc rã đông từ từ, không dùng nhiệt độ cao và không bao giờ tái cấp đông sữa đã rã đông. Nếu bé có bất kỳ dấu hiệu rối loạn tiêu hóa nào sau khi bú, gia đình nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế để được tư vấn cụ thể.