Cách phòng tránh virus Rota hiệu quả và an toàn cho trẻ nhỏ

Cách phòng tránh virus Rota là gì?

Virus Rota là một loại virus thuộc họ Reoviridae, có sức đề kháng cao và khả năng tồn tại lâu dài ngoài môi trường tự nhiên. Virus này xâm nhập trực tiếp vào niêm mạc ruột non, phá hủy các tế bào lông nhung ruột, làm suy giảm khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng, từ đó dẫn đến tình trạng tiêu chảy toàn nước nghiêm trọng. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng đối tượng dễ bị tấn công nhất và chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là trẻ em dưới năm tuổi, đặc biệt là nhóm trẻ từ sáu tháng đến hai tuổi.

Đường lây truyền chính của virus Rota là đường phân miệng, xảy ra khi tay người chăm sóc hoặc chính bàn tay của trẻ tiếp xúc với phân, chất nôn có chứa virus rồi vô tình đưa lên miệng hoặc chạm vào thức ăn, nước uống. Do lượng virus đào thải qua phân là rất lớn trong khi chỉ cần một lượng nhỏ virus xâm nhập đã đủ gây bệnh, virus Rota có tốc độ lây lan nhanh chóng trong gia đình, nhà trẻ và các khu dân cư đông đúc nếu các biện pháp kiểm soát vệ sinh không được thực hiện triệt để.

Chủ động cho trẻ uống vắc xin phòng bệnh đúng độ tuổi

Chủ động cho trẻ uống vắc xin phòng virus Rota là biện pháp đặc hiệu và mang lại hiệu quả bảo vệ cao nhất trước nguy cơ nhiễm bệnh và biến chứng nặng. Vắc xin hoạt động theo cơ chế kích thích hệ thống miễn dịch đường ruột tạo ra kháng thể đặc hiệu để chống lại các chủng virus lưu hành phổ biến. Phác đồ vắc xin Rota được dùng qua đường uống chứ không phải đường tiêm, thường áp dụng cho trẻ sơ sinh từ sáu tuần tuổi trở lên.

Việc hoàn thành đủ các liều uống theo đúng lịch hẹn của cơ sở tiêm chủng trước mốc thời gian quy định là rất cần thiết để tạo miễn dịch vững chắc. Trẻ được chủng ngừa đầy đủ sẽ giảm đáng kể nguy cơ phải nhập viện vì tiêu chảy cấp mất nước và các biến chứng rối loạn điện giải nguy hiểm trong những năm tháng đầu đời. Cha mẹ nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa nhi để được tư vấn lịch dùng vắc xin thích hợp cho trẻ.

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch

Virus Rota có khả năng tồn tại bền bỉ trong môi trường tự nhiên, bám dính trên các bề mặt tiếp xúc như đồ chơi, tay nắm cửa, sàn nhà và bàn ăn trong nhiều ngày. Do đó, việc xây dựng thói quen rửa tay đúng cách bằng xà phòng dưới vòi nước chảy là biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn cơ bản nhưng đặc biệt hiệu quả.

Người lớn cần rửa tay sạch sẽ trước khi chế biến thức ăn, trước khi bón cho trẻ ăn, sau khi đi vệ sinh và sau mỗi lần thay bỉm hoặc dọn dẹp chất thải của trẻ. Đối với trẻ nhỏ, phụ huynh cần hướng dẫn và hỗ trợ trẻ rửa tay sau khi chơi đùa và trước khi ăn uống. Thói quen này giúp ngăn chặn đường lây phân miệng, hạn chế việc trẻ vô tình đưa bàn tay dính virus lên miệng hay mũi.

Bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm và nguồn nước

Virus Rota có thể lây truyền gián tiếp qua nguồn nước bị ô nhiễm hoặc thức ăn không bảo đảm vệ sinh trong khâu thu hái, bảo quản và chế biến. Để phòng bệnh, gia đình cần bảo đảm nguyên tắc ăn chín uống sôi, dùng nước đã qua xử lý lọc hoặc đun sôi để pha sữa và chế biến thức ăn dặm cho trẻ nhỏ.

Các dụng cụ đựng thức ăn, bình sữa, núm vú cao su và chén muỗng của trẻ cần được cọ rửa sạch sẽ và khử trùng bằng nước nóng hoặc thiết bị tiệt trùng chuyên dụng trước mỗi lần sử dụng. Thức ăn đã nấu chín cần được đậy kín để tránh ruồi nhặng trung gian truyền bệnh và không nên cho trẻ dùng lại thức ăn thừa để qua đêm ở nhiệt độ phòng nhằm tránh nhiễm khuẩn đường tiêu hóa.

Vệ sinh đồ chơi và khử trùng môi trường sống quanh trẻ

Đồ chơi và các vật dụng xung quanh là nơi trẻ thường xuyên tiếp xúc, cầm nắm và thậm chí cho vào miệng gặm cắn. Việc định kỳ vệ sinh, khử khuẩn bề mặt sàn nhà, cũi ngủ, tay vịn cầu thang và đồ chơi của trẻ bằng dung dịch tẩy rửa gia dụng hoặc dung dịch sát khuẩn phù hợp sẽ giúp giảm thiểu đáng kể mật độ mầm bệnh trong môi trường sống.

Chất thải, tã lót và khăn lau dính phân của trẻ cần được thu gom vào túi kín và xử lý đúng nơi quy định ngay lập tức. Sau khi xử lý tã bẩn, khu vực thay tã phải được lau sạch và khử trùng cẩn thận. Đồng thời, giữ cho không gian sinh hoạt của gia đình luôn thông thoáng, đón ánh nắng tự nhiên cũng là cách hỗ trợ kiểm soát sự tồn lưu của nhiều loại vi sinh vật gây hại.

Cách ly nguồn lây và hạn chế tiếp xúc khi có dịch bệnh

Khi trong gia đình hoặc lớp học mầm non có người bị sốt, nôn ói hoặc tiêu chảy cấp, cần chủ động thực hiện các biện pháp cách ly y tế tương đối để hạn chế lây lan chéo. Trẻ bị ốm nên được nghỉ học ở nhà cho đến khi hết hẳn triệu chứng tiêu chảy ít nhất hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ nhằm tránh phát tán nguồn lây ra cộng đồng.

Người bệnh nên sử dụng riêng đồ dùng cá nhân như cốc uống nước, bát đũa, khăn mặt và khăn tắm. Quần áo và chăn màn dính chất thải của người bệnh cần được ngâm giặt riêng bằng xà phòng với nước ấm và phơi dưới ánh nắng mặt trời. Người chăm sóc cũng cần đeo khẩu trang, găng tay khi dọn dẹp chất nôn và chất thải để tự bảo vệ bản thân và các thành viên khác trong gia đình.

Lưu ý an toàn

Thông tin phòng ngừa trong bài mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Khi trẻ có biểu hiện tiêu chảy cấp, nôn nhiều, cha mẹ tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống thuốc kháng sinh hoặc thuốc cầm tiêu chảy vì có thể gây nguy hiểm. Việc sử dụng vắc xin phòng virus Rota cần tuân thủ sự khám sàng lọc và chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa hoặc cán bộ y tế tại điểm tiêm chủng.

Tóm tắt

Phòng ngừa virus Rota đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa việc chủ động cho trẻ uống vắc xin phòng bệnh đúng lịch và duy trì lối sống vệ sinh khoa học mỗi ngày. Khi trẻ có biểu hiện nôn trớ nhiều hoặc tiêu chảy cấp, gia đình cần chú trọng bù nước kịp thời và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, hướng dẫn chăm sóc an toàn.