Cách phòng ngừa lây nhiễm đau mắt đỏ hiệu quả trong sinh hoạt hàng ngày
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau mắt đỏ là tình trạng viêm kết mạc cấp tính có khả năng lây lan nhanh chóng trong gia đình, trường học và nơi làm việc. Bệnh gây ra cảm giác cộm xốn, đỏ mắt, chảy nước mắt và nhiều dịch tiết, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và công việc hàng ngày.
Nhiều người thường chỉ quan tâm đến các biện pháp phòng ngừa khi xung quanh đã bùng phát thành đợt dịch lớn. Tuy nhiên, các tác nhân gây viêm kết mạc như virus Adenovirus, Enterovirus hoặc các loại vi khuẩn luôn tồn tại trong môi trường sống và có thể xâm nhập bất cứ lúc nào nếu vệ sinh cá nhân không đảm bảo.
Việc chủ động thiết lập và duy trì các thói quen phòng lây đau mắt đỏ đều đặn mỗi ngày là chìa khóa giúp bảo vệ đôi mắt cho bản thân và những người xung quanh, giảm thiểu nguy cơ bùng phát mầm bệnh trong cộng đồng.
Phòng lây đau mắt đỏ là gì?
Đau mắt đỏ là tên gọi dân gian của bệnh viêm kết mạc, xảy ra khi lớp màng trong suốt bao phủ bề mặt củng mạc và lót phía trong mí mắt bị viêm nhiễm. Nguyên nhân gây bệnh phổ biến nhất là do virus, tiếp theo là vi khuẩn, dị ứng hoặc kích ứng từ môi trường khói bụi. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng kết mạc đỏ rực, cảm giác cộm xốn như có cát trong mắt, ngứa ngáy, tăng tiết rỉ mắt và phù nề mi mắt. Viêm kết mạc do virus và vi khuẩn có tính lây truyền rất cao thông qua tiếp xúc dịch tiết. Mặc dù phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ do virus có thể tự thoái lui nếu được chăm sóc vệ sinh đúng cách, nhưng nếu chủ quan hoặc điều trị sai lầm, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm giác mạc, loét giác mạc và ảnh hưởng lâu dài đến thị lực. Do đó, việc hiểu rõ các biện pháp phòng lây đau mắt đỏ đóng vai trò nền tảng trong chăm sóc sức khỏe nhãn khoa.
Các con đường lây truyền thường gặp của bệnh đau mắt đỏ
Đau mắt đỏ hay viêm kết mạc thường lây truyền mạnh qua dịch tiết nhãn cầu mang mầm bệnh. Khi người bệnh dụi mắt, virus hoặc vi khuẩn bám vào bàn tay rồi truyền sang các bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, nút bấm thang máy, điện thoại, bàn phím và đồ chơi. Người lành vô tình chạm vào các vật dụng này rồi đưa tay lên chạm vào mắt, mũi hoặc miệng sẽ dễ dàng bị lây nhiễm. Bên cạnh đó, việc sử dụng chung đồ dùng sinh hoạt cá nhân như khăn mặt, gối ngủ, kính mắt hay chậu rửa cũng là con đường lây lan rất phổ biến. Môi trường công cộng đông đúc, trường học, văn phòng làm việc và các bể bơi không đảm bảo khử trùng nước cũng tiềm ẩn nguy cơ làm phát tán mầm bệnh viêm kết mạc. Hiểu rõ các phương thức lây truyền này giúp mỗi cá nhân chủ động xây dựng thói quen phòng bệnh ngay từ những thao tác sinh hoạt nhỏ nhất mỗi ngày.
Thói quen vệ sinh tay và loại bỏ hành vi chạm tay lên mắt
Biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao nhất trong việc ngăn chặn lây nhiễm viêm kết mạc là rửa tay thường xuyên. Mọi người nên rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong tối thiểu 30 giây, đặc biệt là sau khi đi từ nơi công cộng về, trước khi ăn uống và trước khi thực hiện các thao tác vệ sinh vùng mặt. Nếu không có xà phòng và nước sạch, dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn là giải pháp thay thế phù hợp. Thói quen đưa tay lên dụi mắt cần được loại bỏ hoàn toàn, bởi hành động này không chỉ đưa mầm bệnh xâm nhập vào kết mạc mà còn có nguy cơ gây xước giác mạc. Khi mắt có cảm giác cộm xốn hoặc khó chịu, có thể sử dụng khăn giấy sạch dùng một lần để thấm nhẹ quanh bờ mi rồi bỏ ngay vào thùng rác kín.
Quản lý và sử dụng riêng biệt các vật dụng sinh hoạt cá nhân
Mỗi thành viên trong gia đình cũng như tại nơi làm việc cần có đồ dùng cá nhân riêng biệt để cắt đứt nguồn lây lan. Khăn mặt, khăn tắm, bàn chải đánh răng, gối ngủ và chăn ga cần được giặt giũ thường xuyên, phơi khô dưới ánh nắng mặt trời hoặc sấy ở nhiệt độ thích hợp. Tuyệt đối không dùng chung các loại kính mắt, kính áp tròng, dụng cụ trang điểm mắt hoặc thuốc nhỏ mắt với người khác. Việc sử dụng chung một lọ dung dịch nhỏ mắt là con đường ngắn nhất khiến vi khuẩn hoặc virus lây chéo giữa hai mắt hoặc giữa nhiều người trong cùng một gia đình. Sau khi tiếp xúc với các bề mặt có nguy cơ ô nhiễm cao như tay vịn cầu thang hay phương tiện công cộng, cần làm sạch tay trước khi tiếp xúc với các đồ dùng cá nhân của mình.
Vệ sinh mắt đúng cách và khử khuẩn môi trường sống
Để loại bỏ bụi bẩn và các tác nhân gây kích ứng tích tụ sau một ngày hoạt động, có thể sử dụng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% chuyên dùng cho mắt để rửa mắt nhẹ nhàng. Khi nhỏ mắt, cần giữ đầu ống nhỏ cách xa mi mắt, tránh để đầu lọ chạm trực tiếp vào lông mi hoặc kết mạc nhằm hạn chế nhiễm bẩn dung dịch bên trong lọ thuốc. Song song với việc vệ sinh cá nhân, không gian sống và làm việc cần được lau dọn thường xuyên bằng các dung dịch khử khuẩn thông thường. Cần chú trọng lau sạch các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, điều khiển tivi, bàn phím máy tính, bàn làm việc và điện thoại di động. Giữ môi trường thông thoáng và đón nhận ánh sáng tự nhiên cũng góp phần làm giảm mật độ vi sinh vật gây hại trong không khí.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe tổng quát và không thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị của nhân viên y tế. Người dân tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt. Không áp dụng các biện pháp truyền miệng dân gian như đắp lá, nhỏ chanh hay xông hơi nóng vào mắt vì có thể gây bỏng và loét giác mạc. Khi xuất hiện các dấu hiệu nặng như đau nhức mắt dữ dội, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ, cần đến ngay bệnh viện mắt để được thăm khám kịp thời.
Tóm tắt
Chủ động phòng ngừa đau mắt đỏ thông qua việc giữ vệ sinh tay, mắt và đồ dùng sinh hoạt cá nhân là giải pháp thiết thực để bảo vệ thị lực. Thói quen này cần được duy trì mỗi ngày chứ không chỉ khi có đợt bùng phát trong cộng đồng. Nếu nhận thấy các biểu hiện bất thường ở mắt kéo dài hoặc trở nặng, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám và hướng dẫn xử trí an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nhìn vào mắt người bị đau mắt đỏ có bị lây bệnh không?
Đau mắt đỏ chủ yếu lây qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với dịch tiết từ mắt người bệnh bám trên tay, đồ vật hoặc nguồn nước. Bệnh không lây truyền qua việc nhìn vào mắt người khác, tuy nhiên hạt dịch bắn khi người bệnh ho hoặc hắt hơi gần vẫn có nguy cơ mang mầm bệnh.
Có nên tự pha nước muối để rửa mắt khi phòng dịch không?
Nước muối sinh lý nồng độ 0,9% đẳng trương dùng để nhỏ mắt giúp rửa trôi bụi bẩn và dịch tiết nhẹ nhàng. Không nên tự pha nước muối tại nhà vì không đảm bảo độ vô khuẩn và nồng độ chuẩn, dễ gây kích ứng hoặc làm tổn thương thêm niêm mạc mắt.
Đau mắt đỏ đã khỏi rồi có bị tái nhiễm lại không?
Người mắc đau mắt đỏ vẫn có thể tái phát nhiều lần trong đời vì kháng thể tạo ra sau mỗi đợt nhiễm thường không bền vững. Ngoài ra, bệnh do nhiều chủng virus và vi khuẩn khác nhau gây ra, nên việc đã từng mắc không tạo miễn dịch vĩnh viễn cho mắt.
Đang bị đau mắt đỏ có được đeo kính áp tròng không?
Người đang bị đau mắt đỏ nên tạm ngừng đeo kính áp tròng cho đến khi mắt hồi phục hoàn toàn và có ý kiến của bác sĩ. Kính áp tròng và hộp đựng đã dùng trong thời gian nhiễm bệnh cần được khử trùng chuyên sâu hoặc thay mới để tránh nguy cơ tái nhiễm.
Có nên xông lá trầu không để trị đau mắt đỏ nhanh khỏi?
Việc xông lá trầu không hoặc đắp các loại lá thảo dược lên mắt rất nguy hiểm vì nhiệt độ cao dễ gây bỏng giác mạc. Tinh chất và bụi bẩn từ lá cây cũng có thể dẫn đến nhiễm trùng bội nhiễm, khiến tình trạng viêm kết mạc trở nên trầm trọng hơn.
