Cách phòng đau mắt đỏ lây sang mắt còn lại an toàn và hiệu quả

Cách phòng đau mắt đỏ lây sang mắt còn lại là gì?

Đau mắt đỏ là thuật ngữ dân gian chỉ tình trạng viêm kết mạc, xảy ra khi lớp màng trong suốt bao phủ bề mặt nhãn cầu và mặt trong mí mắt bị viêm nhiễm. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ các loại virus như Adenovirus, vi khuẩn tụ cầu, liên cầu hoặc phản ứng dị ứng môi trường. Đặc trưng nổi bật của bệnh là mắt đỏ ửng, cộm xốn, ngứa ngáy, liên tục chảy nước mắt kèm theo ghèn rỉ dính chặt mi mắt vào mỗi buổi sáng.

Bệnh có xu hướng khởi phát ở một mắt, sau đó lây sang mắt còn lại chỉ sau vài ngày nếu các biện pháp ngăn ngừa tiếp xúc không được thực hiện nghiêm ngặt. Việc một bên mắt bị bệnh rồi lây sang bên đối diện không phải do bệnh tự di chuyển trong cơ thể, mà phần lớn bắt nguồn từ hành vi tự lây nhiễm thông qua bàn tay, thói quen vệ sinh hoặc dụng cụ y tế dùng chung. Do đó, kiểm soát tốt các yếu tố tiếp xúc cơ học chính là chìa khóa then chốt để bảo vệ mắt lành.

Nguyên nhân khiến đau mắt đỏ dễ lây lan từ mắt này sang mắt kia

Viêm kết mạc hay đau mắt đỏ thường do virus hoặc vi khuẩn gây ra, với đặc tính lây lan cực kỳ nhanh chóng qua dịch tiết đường mắt. Khi một bên mắt bị viêm, người bệnh thường có phản xạ tự nhiên là đưa tay lên dụi mắt để giảm cảm giác ngứa ngáy, cộm rát khó chịu. Bàn tay dính mầm bệnh sau đó vô tình chạm vào mắt bên kia, biến tay trở thành con đường lây truyền trực tiếp phổ biến nhất.

Ngoài bàn tay, thói quen nằm nghiêng về phía bên mắt lành khi ngủ cũng tạo điều kiện cho nước mắt và dịch tiết từ mắt đau chảy tràn sang mắt đối diện. Bên cạnh đó, việc sử dụng chung khăn mặt, vỏ gối, chậu rửa hoặc các dụng cụ vệ sinh mắt mà không tiệt trùng cẩn thận cũng là tác nhân gián tiếp khiến mắt còn lại nhanh chóng bị viêm nhiễm theo. Hiểu rõ các con đường lây lan này là bước đầu tiên để người bệnh chủ động thiết lập hàng rào phòng ngừa hiệu quả.

Kỹ thuật tra thuốc nhỏ mắt đúng cách để tránh lây nhiễm chéo

Tra thuốc nhỏ mắt là bước điều trị quen thuộc nhưng tiềm ẩn rủi ro lây nhiễm chéo cao nếu thao tác không chuẩn xác. Nguyên tắc quan trọng nhất là không bao giờ để đầu ống thuốc hoặc lọ thuốc chạm vào lông mi, kết mạc hoặc dịch tiết của mắt đau. Nếu lỡ để đầu lọ tiếp xúc với mắt bệnh, lọ thuốc đó đã bị nhiễm khuẩn và tuyệt đối không được tiếp tục mang sang tra cho mắt lành.

Giải pháp an toàn nhất là chuẩn bị hai lọ thuốc riêng biệt nếu bác sĩ có chỉ định nhỏ phòng ngừa hoặc vệ sinh cho cả hai bên mắt. Khi tiến hành nhỏ thuốc, người bệnh nên ưu tiên nhỏ mắt lành trước rồi mới đến mắt bị đau. Thao tác này giúp hạn chế tối đa nguy cơ tay hoặc gạc vệ sinh mang mầm bệnh từ mắt đau chuyển sang mắt lành. Sau khi nhỏ, người bệnh dùng khăn giấy sạch riêng thấm nhẹ phần thuốc thừa tràn ra ngoài và bỏ ngay vào thùng rác kín.

Thói quen vệ sinh tay và chăm sóc vùng mặt hàng ngày

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy hoặc sử dụng dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn là biện pháp hữu hiệu hàng đầu. Người bệnh cần giữ thói quen làm sạch tay trước và sau mỗi lần chăm sóc mắt, tra thuốc hoặc chạm vào khu vực quanh mặt. Hãy rèn luyện ý thức kiểm soát hành vi, kiên quyết từ bỏ thói quen sờ tay lên mắt, day dụi mí mắt hay gãi ngứa vùng quanh ổ mắt.

Để vệ sinh dịch tiết quanh mắt, người bệnh nên sử dụng gạc y tế vô trùng hoặc bông gòn sạch thấm nước muối sinh lý 0,9%. Mỗi miếng gạc chỉ lau một lần theo chiều từ khóe mắt ra đuôi mắt rồi bỏ đi, tuyệt đối không dùng lại và không dùng chung một miếng gạc cho cả hai bên mắt. Việc vệ sinh nhẹ nhàng, đúng chiều giúp loại bỏ ghèn mắt chứa vi khuẩn mà không làm tổn thương bề mặt niêm mạc nhạy cảm của mắt.

Quản lý đồ dùng cá nhân và tư thế nằm nghỉ ngơi

Vật dụng cá nhân là nguồn trung gian lưu giữ mầm bệnh trong nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày. Người bị đau mắt đỏ cần cách ly hoàn toàn các vật dụng cá nhân như khăn mặt, khăn tắm, kính mắt, gối ngủ và chăn ga. Nên thay vỏ gối hàng ngày, giặt riêng bằng nước ấm và phơi dưới ánh nắng trực tiếp hoặc sấy khô để tiêu diệt triệt để virus và vi khuẩn gây bệnh.

Khi nghỉ ngơi hoặc đi ngủ, người bệnh nên nằm nghiêng về phía bên mắt đang bị đau hoặc nằm ngửa thẳng người. Tư thế này ngăn không cho nước mắt, ghèn và thuốc nhỏ từ mắt bệnh chảy ngang qua sống mũi tràn vào mắt lành. Phụ nữ cần ngưng hoàn toàn việc trang điểm mắt và loại bỏ các dụng cụ mỹ phẩm đã tiếp xúc với mắt trong giai đoạn ủ bệnh để tránh nguy cơ tái nhiễm sau khi đã khỏi bệnh hoàn toàn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có sự thăm khám và kê đơn của bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc lạm dụng thuốc nhỏ mắt bừa bãi có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như tăng nhãn áp, loét giác mạc hoặc suy giảm thị lực vĩnh viễn. Khi mắt có biểu hiện bất thường, hãy đến ngay các bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt để được kiểm tra chính xác.

Tóm tắt

Bảo vệ bên mắt chưa nhiễm khuẩn là ưu tiên hàng đầu trong suốt quá trình chăm sóc viêm kết mạc. Việc kiên trì áp dụng các thói quen vệ sinh đơn giản nhưng chuẩn xác giúp rút ngắn thời gian hồi phục, hạn chế tổn thương giác mạc và ngăn ngừa lây lan ra cộng đồng. Người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa mắt để có phác đồ chăm sóc phù hợp và an toàn nhất.