Cách phòng bệnh quáng gà hiệu quả giúp bảo vệ thị giác khi trời tối

Cách phòng bệnh quáng gà là gì?

Bệnh quáng gà là thuật ngữ dân gian dùng để mô tả hiện tượng suy giảm khả năng thích ứng của mắt trong bóng tối hoặc khu vực ánh sáng mờ. Về mặt sinh lý thị giác, mắt người sở hữu hai loại tế bào thụ cảm ánh sáng trên võng mạc, gồm tế bào nón giúp nhận biết màu sắc ở nơi sáng rõ và tế bào que chuyên trách thị giác trong điều kiện ánh sáng yếu. Khi các tế bào que bị tổn thương hoặc thiếu hụt nguyên liệu để hoạt động, mắt sẽ mất nhiều thời gian để nhìn rõ hoặc hoàn toàn không thể nhận diện vật thể trong bóng tối.

Hiện tượng này có thể bắt nguồn từ nguyên nhân dinh dưỡng tạm thời như thiếu hụt vitamin A, nhưng cũng có thể là biểu hiện sớm của các bệnh lý nhãn khoa phức tạp như thoái hóa sắc tố võng mạc, đục thủy tinh thể, cận thị thoái hóa hoặc biến chứng mạch máu đáy mắt. Do đó, việc hiểu rõ các biện pháp phòng ngừa và bảo vệ mắt từ sớm có ý nghĩa thiết thực nhằm hạn chế tối đa nguy cơ suy giảm thị lực.

Bổ sung đầy đủ vitamin A và vi chất thiết yếu qua chế độ dinh dưỡng

Vitamin A đóng vai trò cốt lõi trong việc tái tạo rhodopsin, một sắc tố cảm quang nằm ở tế bào que của võng mạc mắt, giúp chúng ta nhìn rõ trong môi trường ánh sáng yếu. Để phòng tránh tình trạng thiếu hụt dưỡng chất này, chế độ ăn hằng ngày cần đa dạng các loại thực phẩm giàu tiền chất vitamin A như cà rốt, bí đỏ, khoai lang, đu đủ, xoài chín và các loại rau có lá màu xanh thẫm như rau ngót, cải bó xôi.

Bên cạnh nguồn gốc thực vật, vitamin A dạng hoạt động còn có nhiều trong gan động vật, lòng đỏ trứng gà, sữa và dầu gan cá. Vì vitamin A tan trong chất béo, bạn nên kết hợp một lượng dầu ăn hoặc mỡ động vật vừa phải trong quá trình chế biến món ăn để cơ thể hấp thu tối đa dưỡng chất. Ngoài ra, việc bổ sung thêm kẽm từ các loại hải sản và đậu đỗ cũng rất cần thiết, bởi vì kẽm là vi chất hỗ trợ vận chuyển vitamin A từ gan đến võng mạc mắt.

Bảo vệ mắt trước ánh sáng cường độ mạnh và tia cực tím

Tiếp xúc trực tiếp và kéo dài với ánh sáng mặt trời gay gắt chứa tia cực tím có thể làm tổn thương các tế bào tiếp nhận ánh sáng trên võng mạc, đồng thời đẩy nhanh quá trình thoái hóa điểm vàng và đục thủy tinh thể. Khi phải di chuyển hoặc làm việc ngoài trời, bạn nên tạo thói quen đeo kính râm có khả năng chống tia UVA và UVB đạt chuẩn, kết hợp đội mũ rộng vành để che chắn cho đôi mắt.

Bên cạnh ánh sáng tự nhiên, thói quen sử dụng điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc máy vi tính liên tục trong bóng tối cũng gây mỏi điều tiết nghiêm trọng và làm suy giảm khả năng thích ứng bóng tối của mắt. Bạn nên đảm bảo không gian làm việc và phòng ngủ luôn có đủ ánh sáng dịu mắt, tránh để màn hình thiết bị quá chói so với nền xung quanh, và áp dụng nguyên tắc nghỉ ngơi ngắt quãng cho mắt sau mỗi khoảng thời gian tập trung làm việc.

Kiểm soát tốt các bệnh lý mạn tính ảnh hưởng đến võng mạc

Nhiều bệnh lý toàn thân mạn tính có thể làm tổn hại hệ thống vi mạch nuôi dưỡng võng mạc, từ đó làm suy giảm chức năng của tế bào que và dẫn đến hiện tượng nhìn kém khi trời tối. Điển hình là bệnh đái tháo đường và tăng huyết áp, nếu không được kiểm soát tốt, đường huyết và huyết áp cao sẽ gây tổn thương võng mạc tiểu đường hoặc bệnh võng mạc do huyết áp.

Do đó, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị, duy trì lối sống lành mạnh, ăn giảm muối, kiểm soát cân nặng và theo dõi các chỉ số sinh hóa định kỳ. Ngoài ra, những người mắc các chứng bệnh đường tiêu hóa mãn tính như viêm loét đại tràng, bệnh suy gan mạn tính hoặc người từng phẫu thuật cắt dạ dày cần lưu ý khả năng giảm hấp thu vitamin tan trong dầu, từ đó chủ động trao đổi với bác sĩ để có hướng theo dõi dinh dưỡng phù hợp.

Duy trì thói quen thăm khám định kỳ tại chuyên khoa mắt

Nhiều trường hợp suy giảm thị lực ban đêm có nguồn gốc từ các bệnh lý di truyền như thoái hóa sắc tố võng mạc, hoặc các bệnh mắc phải như đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp glôcôm. Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường khó tự phát hiện sự thay đổi nhỏ của tầm nhìn hoặc khả năng thích nghi bóng tối, khiến bệnh tiến triển âm thầm.

Khám mắt định kỳ tại các bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt từ một đến hai lần mỗi năm là biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất. Bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ thực hiện các kiểm tra chuyên sâu như đo thị lực, đo nhãn áp, soi đáy mắt và đo thị trường để đánh giá toàn diện cấu trúc nhãn cầu. Việc phát hiện sớm tổn thương giúp bác sĩ đưa ra lời khuyên chăm sóc thị giác kịp thời, ngăn chặn nguy cơ tổn thương thị lực vĩnh viễn.

Lưu ý an toàn

Thông tin về cách phòng bệnh quáng gà chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe tổng quát, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Mỗi cá nhân có cơ địa, tiền sử bệnh và mức độ khúc xạ khác nhau. Bạn không được tự ý mua thuốc, tiêm truyền hoặc dùng thực phẩm bổ sung liều cao mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Khi nhận thấy thị lực ban đêm suy giảm đột ngột hoặc xuất hiện vùng tối bất thường trong tầm nhìn, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám chính xác.

Tóm tắt

Áp dụng đúng các cách phòng bệnh quáng gà thông qua dinh dưỡng cân đối và bảo hộ mắt giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ suy giảm thị lực trong môi trường thiếu sáng. Bạn nên chủ động chăm sóc mắt mỗi ngày và duy trì thói quen khám định kỳ tại các cơ sở y tế chuyên khoa mắt. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào về thị giác, việc thăm khám sớm luôn là giải pháp an toàn nhất để bảo vệ đôi mắt sáng khỏe lâu dài.