Cách phát hiện u não sớm qua những triệu chứng cảnh báo quan trọng

Cách phát hiện u não là gì?

U não bao gồm nhiều dạng khác nhau, từ các khối u lành tính phát triển chậm chạp cho đến các khối u ác tính có xu hướng xâm lấn nhanh vào cấu trúc xung quanh. Mặc dù bản chất mô học của từng loại khối u có sự khác biệt, nhưng bất kỳ khối u nào nằm trong hộp sọ khi đạt đến kích thước nhất định đều có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với hệ thần kinh trung ương.

Cách phát hiện u não hiệu quả nhất trong cộng đồng là sự cảnh giác trước những thay đổi bất thường kéo dài của cơ thể. Triệu chứng của u não thường được chia làm hai nhóm chính: hội chứng tăng áp lực nội sọ toàn thể do thể tích khối u chèn ép chung, và các triệu chứng thần kinh khu trú do vị trí giải phẫu cụ thể của thùy não bị ảnh hưởng trực tiếp. Việc theo dõi sát sao sự tiến triển của các triệu chứng này là chìa khóa để người bệnh tìm đến sự đánh giá chuyên môn của bác sĩ kịp thời.

Cơn đau đầu dai dẳng tăng dần vào buổi sáng

Đau đầu là một trong những phản ứng thường gặp nhất khi khối u phát triển làm gia tăng áp lực nội sọ trong hộp sọ kín. Khác với những cơn đau đầu căng thẳng hay đau nửa đầu thông thường, cơn đau do u não thường mang tính chất âm ỉ, có xu hướng nặng hơn vào sáng sớm khi vừa thức dậy hoặc sau khi nằm nghỉ kéo dài. Mức độ đau có thể tăng lên rõ rệt khi người bệnh ho, hắt hơi, cúi người hoặc thực hiện các động tác gắng sức. Đáng chú ý, các loại thuốc giảm đau thông thường thường ít mang lại hiệu quả hoặc chỉ làm dịu cảm giác trong thời gian rất ngắn. Đi kèm với cơn đau đầu là tình trạng buồn nôn hoặc nôn vọt không liên quan đến bữa ăn, thường xuất hiện vào buổi sáng và sau khi nôn thì cơn đau đầu có thể thuyên giảm đôi chút nhưng sau đó lại tái diễn liên tục.

Cơn co giật khởi phát lần đầu ở người trưởng thành

Khối u não khi chèn ép hoặc gây kích ứng lên các tế bào thần kinh ở vỏ não rất dễ làm phát sinh các đợt phóng điện bất thường, dẫn đến những cơn co giật đột ngột. Đây là một trong những dấu hiệu khởi phát rõ rệt khiến người bệnh phải tìm kiếm sự trợ giúp y tế. Biểu hiện co giật có thể diễn ra dưới dạng co giật toàn thân gây mất ý thức tạm thời, co cứng cơ bắp, sùi bọt mép; hoặc chỉ khu trú ở một phần cơ thể như co giật một bên tay, méo miệng hay co giật mi mắt. Bất kỳ người trưởng thành nào trước đây hoàn toàn khỏe mạnh, không có tiền sử chấn thương đầu hay sốt cao co giật lúc nhỏ mà đột ngột xuất hiện cơn co giật đầu đời đều cần được thăm khám thần kinh chuyên sâu khẩn cấp để đánh giá tổn thương nội sọ.

Rối loạn thị giác thính giác và mất thăng bằng

Hộp sọ là nơi tập trung các đường dẫn truyền thần kinh và dây thần kinh sọ quan trọng. Khi khối u phát triển ở các vùng lân cận hoặc trực tiếp đè ép lên đường đi của dây thần kinh thị giác hay thính giác, người bệnh sẽ gặp phải nhiều rối loạn giác quan đặc thù. Về thị giác, người bệnh có thể cảm thấy nhìn mờ dần ở một hoặc cả hai mắt, nhìn một vật thành hai hình ảnh, mất thị trường một bên hoặc thường xuyên va quẹt vào đồ vật xung quanh khi di chuyển mà không nhận biết được. Về thính giác, khối u có thể gây ra hiện tượng ù tai liên tục, cảm giác có tiếng ve kêu hoặc giảm thính lực tiến triển ở một bên tai. Ngoài ra, việc mất cân bằng cơ thể, chóng mặt, đi đứng loạng choạng như người say rượu cũng là triệu chứng thường gặp khi khối u nằm ở vùng tiểu não.

Thay đổi tính cách và suy giảm chức năng nhận thức

Các khối u nằm ở những khu vực điều hành chức năng cao cấp như thùy trán, thùy thái dương hoặc hệ viền có thể ảnh hưởng sâu sắc đến hành vi và tâm thần của người bệnh. Những thay đổi này thường diễn tiến âm thầm khiến người thân lầm tưởng là do căng thẳng cuộc sống, trầm cảm hoặc chứng đãng trí của tuổi già. Người bệnh có thể trở nên thờ ơ, lãnh đạm với những sở thích thường ngày, đột ngột thay đổi tính nết từ hiền lành sang cáu gắt, dễ nổi nóng vô cớ hoặc có những hành vi thiếu kiềm chế. Bên cạnh đó, tình trạng suy giảm trí nhớ ngắn hạn, nói năng ngập ngừng, khó khăn trong việc tìm từ ngữ diễn đạt hoặc khó phối hợp các động tác tinh tế như cài cúc áo, cầm bút viết cũng là những tín hiệu thần kinh khu trú cảnh báo khối choán chỗ trong sọ.

Các phương pháp y khoa giúp chẩn đoán u não chính xác

Để phát hiện và xác định chính xác sự hiện diện của khối u não, việc thăm khám lâm sàng cùng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại đóng vai trò quyết định. Bác sĩ chuyên khoa thần kinh sẽ tiến hành khám phản xạ, thị lực, đáy mắt và kiểm tra các dấu hiệu thần kinh định vị. Trong các kỹ thuật cận lâm sàng, chụp cộng hưởng từ sọ não có tiêm thuốc đối quang từ được coi là tiêu chuẩn vàng giúp quan sát chi tiết cấu trúc não bộ, xác định vị trí, kích thước và mức độ xâm lấn của khối u. Chụp cắt lớp vi tính sọ não cũng là phương tiện hữu ích trong trường hợp cấp cứu để phát hiện nhanh tổn thương chảy máu hoặc vôi hóa. Sau khi có hình ảnh, bác sĩ có thể chỉ định thêm sinh thiết mô bệnh học để xác định chính xác bản chất khối u là lành tính hay ác tính.

Lưu ý an toàn

Các triệu chứng thần kinh nêu trên có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân bệnh lý khác nhau ngoài khối u não, chẳng hạn như viêm xoang, thiếu máu não, tai biến mạch máu não hay rối loạn lo âu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý chẩn đoán bệnh hoặc tự mua các loại thuốc an thần, giảm đau liều cao để điều trị triệu chứng tại nhà vì có thể làm che lấp dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm. Việc xác định chẩn đoán chính xác bắt buộc phải dựa trên thăm khám chuyên khoa thần kinh và kết quả chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu.

Tóm tắt

Phát hiện sớm các bất thường trong hệ thần kinh là yếu tố then chốt giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị và bảo tồn chức năng vận động, tư duy cho người bệnh. Khi nhận thấy bản thân hoặc người thân có những dấu hiệu thần kinh dai dẳng hoặc tiến triển xấu dần, việc chủ động đến các cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh để được kiểm tra toàn diện là bước xử trí đúng đắn nhất.