Cách phân biệt viêm họng thông thường và covid-19

Phân biệt viêm họng và covid-19 là gì?

Viêm họng là tình trạng viêm niêm mạc vùng hầu họng, phần lớn do các loại virus gây cảm lạnh thông thường như Adenovirus, Rhinovirus hoặc vi khuẩn như liên cầu khuẩn nhóm A gây ra. Bệnh thường tiến triển cục bộ tại đường hô hấp trên, diễn tiến nhẹ và thuyên giảm sau khoảng một tuần nếu người bệnh nghỉ ngơi hợp lý.

Trong khi đó, covid-19 là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus SARS-CoV-2 gây nên. Dù virus cũng xâm nhập ban đầu qua niêm mạc mũi họng gây đau rát họng, covid-19 là một bệnh lý toàn thân có khả năng lây lan nhanh và có thể tiến triển sâu xuống đường hô hấp dưới, gây tổn thương phổi hoặc dẫn đến các biến chứng phức tạp ở những đối tượng có bệnh nền. Do đó, việc theo dõi sát sao tiến triển bệnh là yếu tố rất quan trọng.

Điểm tương đồng giữa viêm họng và covid-19

Cả viêm họng thông thường và covid-19 đều khởi phát chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh tiếp xúc gần với nguồn lây. Ở giai đoạn đầu, niêm mạc hầu họng bị tổn thương và viêm đỏ, dẫn đến các cảm giác khó chịu tương tự nhau như đau họng, khô họng, ngứa rát họng và nuốt vướng.

Bên cạnh biểu hiện tại chỗ, cả hai tình trạng này đều có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch toàn thân, khiến người bệnh cảm thấy mệt mỏi nhẹ, ớn lạnh, đau đầu, hắt hơi hoặc chảy nước mũi trong. Vì những biểu hiện ban đầu này có mức độ trùng lặp cao, việc chỉ dựa vào một vài cảm giác tại cổ họng sẽ rất khó để khẳng định chính xác nguyên nhân gây bệnh.

Những dấu hiệu khác biệt đặc trưng ở từng tình trạng

Viêm họng thông thường thường tập trung chủ yếu ở vùng họng và mũi. Cơn đau họng thường xuất hiện rõ rệt ngay từ đầu, kèm theo sốt nhẹ hoặc không sốt, ít khi gây kiệt sức nghiêm trọng. Nếu do vi khuẩn, họng có thể sưng đỏ nhiều, amidan có mủ và nổi hạch góc hàm nhưng ít khi đi kèm triệu chứng toàn thân phức tạp.

Ngược lại, người nhiễm covid-19 thường có xu hướng gặp các triệu chứng toàn thân rõ rệt hơn như sốt cao, ớn lạnh, đau mỏi cơ bắp toàn thân và cảm giác mệt lả. Một số dấu hiệu có tính đặc thù hơn của covid-19 bao gồm mất hoặc giảm khứu giác, mất vị giác tạm thời, ho khan kéo dài và đôi khi có triệu chứng tiêu hóa như buồn nôn, tiêu chảy. Mặc dù các biến thể mới có thể biểu hiện nhẹ hơn, sự xuất hiện của mất mùi vị hoặc đau nhức người dữ dội vẫn là gợi ý quan trọng hướng tới covid-19.

Vai trò của xét nghiệm trong chẩn đoán xác định

Do các triệu chứng lâm sàng có thể tương tự nhau giữa các cá nhân, xét nghiệm cận lâm sàng là phương thức đáng tin cậy nhất để phân biệt hai bệnh lý này. Test nhanh kháng nguyên covid-19 tại nhà là biện pháp tiện lợi, cho kết quả sau 15 đến 30 phút, rất hữu ích khi người bệnh có triệu chứng hô hấp hoặc tiền sử tiếp xúc với ca nhiễm.

Trong trường hợp cần độ chính xác cao hơn, đặc biệt ở bệnh nhân cao tuổi, người có bệnh lý mạn tính hoặc khi test nhanh cho kết quả nghi ngờ, xét nghiệm Real-time RT-PCR sẽ giúp khẳng định sự hiện diện của vật liệu di truyền virus SARS-CoV-2. Đối với viêm họng nghi do vi khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định phết họng soi tươi hoặc cấy vi khuẩn để xác định liên cầu khuẩn và định hướng điều trị.

Những dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám y tế ngay

Dù phần lớn các trường hợp viêm đường hô hấp có thể tự thuyên giảm, người bệnh không nên chủ quan trước những thay đổi tiêu cực của cơ thể. Bất kể là viêm họng hay covid-19, nếu xuất hiện cảm giác khó thở, thở gấp, đau tức ngực liên tục, tím tái môi hoặc đầu ngón tay, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.

Ngoài ra, tình trạng sốt cao liên tục không hạ sau khi dùng các biện pháp thông thường, li bì, lơ mơ hoặc mất nước nặng cũng là những dấu hiệu chỉ điểm cần có sự can thiệp của bác sĩ chuyên khoa. Đối với các đối tượng có nguy cơ cao như phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch và người mắc bệnh nền tim mạch hay đái tháo đường, việc liên hệ với nhân viên y tế sớm khi xuất hiện triệu chứng hô hấp là vô cùng cần thiết.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hay thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus và việc lạm dụng có thể gây ra tình trạng kháng thuốc nguy hiểm. Các biện pháp súc họng bằng nước muối sinh lý, uống đủ nước ấm và nghỉ ngơi chỉ mang tính hỗ trợ làm dịu niêm mạc. Khi có triệu chứng nghi ngờ, người bệnh nên chủ động đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc gần với người thân và tham khảo ý kiến nhân viên y tế để được hướng dẫn theo dõi an toàn.

Tóm tắt

Nhận biết sớm sự khác biệt giữa viêm họng thông thường và covid-19 giúp người bệnh có phương án chăm sóc đúng đắn và phòng ngừa lây lan hiệu quả. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường đường hô hấp, việc thực hiện xét nghiệm kiểm tra và lắng nghe tư vấn chuyên môn từ bác sĩ luôn là giải pháp an toàn và khoa học nhất.