Cách phân biệt cơn đau tim và cơn hoảng loạn

Phân biệt cơn đau tim và cơn hoảng loạn là gì?

Đau thắt ngực và hồi hộp đánh trống ngực là những biểu hiện lâm sàng rất phổ biến, có thể bắt nguồn từ bệnh lý tim mạch thực tổn hoặc do rối loạn hoạt động thần kinh tâm lý. Nhồi máu cơ tim là tình trạng cấp cứu nguy kịch đòi hỏi can thiệp tái tưới máu sớm nhằm bảo vệ cơ tim. Trong khi đó, cơn hoảng loạn hay cơn hoảng sợ kịch phát là một trạng thái lo âu cấp tính, không gây tổn thương thực thể cho mô tim nhưng đem lại cảm giác kiệt quệ về thể chất và tinh thần. Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai hiện tượng này sẽ giúp người bệnh bình tĩnh nhận định tình huống và có quyết định tìm kiếm chăm sóc y tế chuẩn xác.

Bản chất y khoa khác biệt giữa hai tình trạng

Cơn đau tim xảy ra khi dòng máu nuôi dưỡng cơ tim bị tắc nghẽn đột ngột, thường do cục máu đông hình thành trên mảng xơ vữa trong lòng động mạch vành, dẫn đến thiếu máu cục bộ và hoại tử tế bào tim. Đây là một biến cố tim mạch thực thể nguy hiểm đe dọa tính mạng người bệnh.

Ngược lại, cơn hoảng loạn là phản ứng cực độ của hệ thần kinh thực vật trước một mối đe dọa tâm lý hoặc căng thẳng quá mức, dù không có mối nguy hiểm thực tế nào xung quanh. Sự giải phóng ồ ạt hormone adrenaline làm tăng nhịp tim, co mạch ngoại vi và kích thích hô hấp nhanh, tạo ra cảm giác sợ hãi dữ dội nhưng cấu trúc tim hoàn toàn không bị tổn thương.

Đặc điểm tính chất và vị trí cơn đau ngực

Cảm giác đau ngực trong cơn đau tim thường được miêu tả như một áp lực nặng nề, cảm giác bị đè nén, bóp nghẹt hoặc bỏng rát lan tỏa ở vùng giữa ngực hoặc sau xương ức. Cơn đau này hiếm khi cố định tại một điểm và thường lan lên cổ, cằm, vai, lưng hoặc lan dọc theo cánh tay trái.

Trong khi đó, cơn hoảng loạn thường gây ra những cơn đau nhói, buốt cục bộ tại một vùng ngực nhất định, người bệnh có thể chỉ chính xác ngón tay vào vị trí đau. Cảm giác đau trong hoảng loạn thường thay đổi theo nhịp thở hoặc tăng lên khi ấn vào thành ngực, khác với sự đè ép liên tục, âm ỉ không đổi tư thế của biến cố tim mạch.

Thời gian khởi phát và diễn tiến của triệu chứng

Cơn hoảng loạn thường bùng phát rất nhanh, các triệu chứng đạt đến mức độ dữ dội tối đa chỉ trong vòng mười phút đầu tiên, sau đó cường độ giảm dần và tự thoái lui sau khoảng hai mươi đến ba mươi phút khi hệ thần kinh dần ổn định.

Trái lại, triệu chứng của một cơn đau tim thường bắt đầu âm ỉ, tiến triển tăng dần từ từ theo thời gian hoặc xuất hiện ngắt quãng rồi quay trở lại dữ dội hơn. Cơn đau tim không tự biến mất khi nghỉ ngơi đơn thuần và kéo dài liên tục trên vài chục phút, đòi hỏi can thiệp y khoa khẩn cấp để tái thông mạch vành.

Các dấu hiệu đi kèm đặc trưng của từng cơn

Cơn đau tim thường đi kèm các triệu chứng như vã mồ hôi lạnh toàn thân, buồn nôn, nôn mửa, chóng mặt choáng váng do tụt huyết áp và cảm giác hụt hơi sâu. Người bệnh cũng có thể tím tái đầu chi hoặc da nhợt nhạt do giảm cung lượng tim.

Ở cơn hoảng loạn, các dấu hiệu thần kinh thực vật chiếm ưu thế rõ rệt như cảm giác tê bì, châm chích ở đầu các ngón tay ngón chân hoặc quanh miệng do thở quá nhanh làm giảm nồng độ carbon dioxide trong máu. Người bệnh có cảm giác mất kiểm soát, run rẩy toàn thân, khô miệng và sợ hãi cái chết sắp xảy ra nhưng tri giác hoàn toàn tỉnh táo.

Hướng xử trí ban đầu đảm bảo an toàn tính mạng

Nếu đây là lần đầu tiên người bệnh trải qua cảm giác đau thắt ngực hoặc không thể xác định chắc chắn nguyên nhân, nguyên tắc quan trọng nhất là phải coi đó như một cơn đau tim khẩn cấp để gọi xe cấp cứu y tế ngay lập tức.

Trong thời gian chờ nhân viên y tế đến, người bệnh nên ngồi ở tư thế nửa nằm nửa ngồi để giảm bớt gánh nặng tuần hoàn cho tim, nới lỏng quần áo chật và giữ nhịp thở đều đặn. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc hạ huyết áp hoặc thuốc giảm đau khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tim mạch.

Lưu ý an toàn

Mọi triệu chứng đau thắt ngực mới xuất hiện hoặc không giải thích được đều phải được bác sĩ thăm khám và thực hiện các xét nghiệm chuyên khoa như điện tâm đồ hay men tim để chẩn đoán chính xác. Người bệnh tuyệt đối không tự chẩn đoán bản thân chỉ bị hoảng loạn tâm lý khi chưa loại trừ các bệnh lý tim mạch cấp tính. Không tự ý uống thuốc giãn mạch, thuốc an thần hoặc aspirin khi chưa có hướng dẫn trực tiếp từ nhân viên y tế.

Tóm tắt

Nhận biết sự khác biệt giữa cơn đau tim và cơn hoảng loạn giúp người bệnh bình tĩnh xử lý đúng cách trong tình huống khẩn cấp. Dù hoảng loạn tâm lý không đe dọa trực tiếp đến tính mạng nhưng đau thắt ngực do thiếu máu cơ tim là trường hợp cấp cứu y khoa tối khẩn. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào, việc ưu tiên gọi cấp cứu y tế luôn là quyết định an toàn nhất.