Cách nhận biết bệnh lậu ở họng và những biểu hiện thường gặp

Bệnh lậu ở họng là gì?

Bệnh lậu ở họng là một dạng nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục xảy ra khi song cầu khuẩn Neisseria gonorrhoeae khu trú và nhân lên tại lớp niêm mạc vùng miệng, hầu họng và amidan. Đây là tình trạng ngày càng phổ biến trong cộng đồng do thói quen quan hệ tình dục qua đường miệng mà không sử dụng bao cao su hoặc màng chắn nha khoa.

Khác với nhiễm lậu cầu tại cơ quan sinh dục vốn thường gây tiết dịch mủ rầm rộ, lậu cầu tại vùng hầu họng có tỷ lệ nhiễm trùng không triệu chứng rất cao. Khi vi khuẩn tồn tại âm thầm trong biểu mô họng, người mang mầm bệnh không hề hay biết nên rất dễ vô tình làm lây lan sang bạn tình. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kháng sinh phù hợp, nhiễm trùng họng do lậu có thể kéo dài nhiều tháng, làm tăng nguy cơ kháng thuốc và tạo điều kiện cho vi khuẩn lan vào máu hoặc các cơ quan khác trong cơ thể.

Các biểu hiện thường gặp khi nhiễm lậu cầu ở cổ họng

Nhiều trường hợp nhiễm lậu cầu tại hầu họng không xuất hiện triệu chứng rõ rệt, khiến người bệnh vô tình trở thành nguồn lây cho người khác. Khi triệu chứng bộc phát, biểu hiện phổ biến nhất là cảm giác đau rát cổ họng, ngứa ngáy hoặc vướng víu khó chịu khi nuốt thức ăn hay nuốt nước bọt.

Quan sát vùng khoang miệng có thể thấy niêm mạc họng tấy đỏ, amidan sưng to, bề mặt họng xuất hiện các mảng giả mạc hoặc dịch mủ màu trắng đục hay vàng nhạt bám dính. Ngoài ra, một số bệnh nhân có thể gặp tình trạng sốt nhẹ, mệt mỏi toàn thân và xuất hiện các hạch cổ sưng to, ấn vào thấy đau tức. Vì các dấu hiệu này rất giống bệnh đường hô hấp thông thường nên tiền sử tiếp xúc tình dục là yếu tố cực kỳ quan trọng để định hướng nghi ngờ.

Sự khác biệt giữa bệnh lậu ở họng và viêm họng thông thường

Phần lớn người mắc bệnh lậu ở họng ban đầu đều nghĩ mình bị viêm họng cấp, viêm amidan mủ do cảm lạnh hoặc nhiễm trùng thời tiết. Sự nhầm lẫn này xuất phát từ việc các triệu chứng như ho nhẹ, rát họng, nổi hạch cổ và amidan sưng đỏ rất tương đồng giữa hai tình trạng bệnh lý.

Tuy nhiên, viêm họng thông thường do virus hay vi khuẩn hô hấp thường cải thiện sau vài ngày nghỉ ngơi hoặc đáp ứng với các thuốc kháng sinh đường hô hấp thông thường. Ngược lại, tổn thương hầu họng do vi khuẩn lậu cầu có xu hướng kéo dài dai dẳng, không thuyên giảm khi tự ý dùng thuốc cảm sốt. Hơn nữa, tình trạng đau rát họng xuất hiện sau khi quan hệ tình dục bằng đường miệng không an toàn chính là dấu hiệu then chốt cảnh báo nguy cơ nhiễm khuẩn lậu.

Con đường lây truyền vi khuẩn lậu tại vùng hầu họng

Vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae xâm nhập vào niêm mạc vùng họng chủ yếu thông qua hoạt động tình dục bằng đường miệng với bạn tình đang bị nhiễm lậu ở bộ phận sinh dục, hậu môn hoặc khoang miệng. Niêm mạc mỏng manh ở hầu họng là môi trường ấm ướt thuận lợi để vi khuẩn bám dính, xâm lấn và nhân lên.

Bên cạnh quan hệ tình dục miệng, việc hôn sâu có sự trao đổi nước bọt kéo dài với người đang có ổ vi khuẩn lậu hoạt động trong khoang miệng cũng có thể tiềm ẩn nguy cơ lây truyền mầm bệnh. Đáng chú ý, người nhiễm lậu họng dù không có bất kỳ triệu chứng khó chịu nào vẫn có khả năng truyền vi khuẩn sang bộ phận sinh dục hoặc hầu họng của bạn tình trong các lần tiếp xúc thân mật tiếp theo.

Quy trình xét nghiệm và chẩn đoán y khoa xác định bệnh lậu ở họng

Do biểu hiện lâm sàng dễ gây nhầm lẫn, bác sĩ không thể chỉ dựa vào việc quan sát họng để khẳng định bệnh lậu mà bắt buộc phải thực hiện các xét nghiệm vi sinh chuyên sâu. Bệnh nhân cần thông báo trung thực với bác sĩ về tiền sử quan hệ tình dục bằng đường miệng để được chỉ định đúng loại xét nghiệm.

Quy trình chẩn đoán thường bắt đầu bằng việc dùng que tăm bông chuyên dụng lấy dịch quệt tại thành sau họng, amidan hoặc dịch mủ nghi ngờ. Mẫu bệnh phẩm sau đó được đem đi nhuộm soi tìm song cầu khuẩn gram âm, nuôi cấy vi khuẩn trên môi trường đặc biệt hoặc thực hiện xét nghiệm sinh học phân tử realtime PCR để phát hiện vật liệu di truyền của vi khuẩn lậu cầu với độ nhạy và độ chính xác rất cao.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng, tuyệt đối không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc dùng mẹo dân gian để tự chữa lậu ở họng tại nhà, bởi việc dùng sai thuốc có thể dẫn đến hiện tượng lậu cầu kháng thuốc nguy hiểm và biến chứng nhiễm trùng lan rộng.

Tóm tắt

Bệnh lậu ở họng là tình trạng nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục cần được phát hiện sớm và can thiệp y tế đúng phác đồ. Việc nhận thức rõ nguy cơ sau tiếp xúc, chủ động thăm khám chuyên khoa da liễu hoặc truyền nhiễm và tuyệt đối không tự điều trị sẽ giúp bảo vệ sức khỏe hầu họng, ngăn ngừa biến chứng và tránh lây lan trong cộng đồng.