Cách lấy lại khứu giác hậu Covid-19 an toàn và hiệu quả

Cách lấy lại khứu giác hậu covid là gì?

Khứu giác là giác quan đảm nhận vai trò tiếp nhận và nhận diện các phân tử mùi trong không khí thông qua vùng niêm mạc khứu giác nằm ở vòm hốc mũi. Khi nhiễm SARS-CoV-2, virus thường tấn công vào các tế bào nâng đỡ biểu mô khứu giác hơn là trực tiếp phá hủy nơron thần kinh. Điều này dẫn đến sự gián đoạn cấu trúc vi thể và làm suy giảm khả năng dẫn truyền tín hiệu mùi lên vỏ não.

Hiện tượng suy giảm hoặc mất hẳn khứu giác có thể đi kèm với rối loạn vị giác hoặc biến dạng mùi, khiến người bệnh ngửi mùi quen thuộc thành mùi lạ, hôi hoặc khó chịu. Trong hầu hết các trường hợp, biểu mô nâng đỡ và các thụ thể có khả năng tự sửa chữa và tái sinh theo chu trình sinh học tự nhiên. Vì vậy, mục tiêu chính của các biện pháp phục hồi là kích thích sự thích nghi thần kinh, làm sạch đường thở và cung cấp môi trường tối ưu cho mô tổn thương lành lại.

Phương pháp luyện tập khứu giác hàng ngày

Luyện tập ngửi mùi là phương pháp can thiệp hành vi có cơ sở khoa học, giúp kích thích mạng lưới thần kinh khứu giác tái tạo và tái cấu trúc liên kết với vỏ não. Người bệnh nên chuẩn bị bốn lọ mùi hương quen thuộc và đặc trưng đại diện cho các nhóm hương khác nhau như tinh dầu hoa hồng, tinh dầu bạch đàn hoặc tràm, tinh dầu chanh và tinh dầu đinh hương.

Mỗi ngày, người bệnh thực hiện hai lần vào buổi sáng và buổi tối. Khi tập, hãy đưa từng lọ cách mũi khoảng 2 đến 3 cm, hít vào nhẹ nhàng và sâu trong khoảng 15 đến 20 giây. Trong lúc hít, người bệnh cần tập trung tâm trí nhớ lại mùi hương nguyên bản của vật thể đó. Nghỉ ngơi khoảng 10 giây trước khi chuyển sang lọ tiếp theo. Quá trình luyện tập khứu giác đòi hỏi sự kiên nhẫn duy trì liên tục từ 12 đến 24 tuần để đạt kết quả tốt.

Vệ sinh và duy trì độ ẩm cho niêm mạc mũi

Niêm mạc hốc mũi bị khô hoặc ứ đọng dịch viêm sẽ cản trở các phân tử mùi tiếp xúc với tế bào thụ cảm khứu giác ở tầng trên của hốc mũi. Do đó, việc làm sạch khoang mũi hàng ngày là bước hỗ trợ rất quan trọng giúp thông thoáng đường thở.

Người bệnh nên sử dụng nước muối sinh lý đẳng trương dạng chai xịt hoặc bình rửa mũi chuyên dụng với áp lực nhẹ để rửa sạch dịch nhầy và chất kích ứng. Cần lưu ý sử dụng nước muối đạt chuẩn vô khuẩn, không tự pha nước muối quá mặn tại nhà vì nồng độ muối cao dễ làm tổn thương lớp lông chuyển niêm mạc. Bên cạnh đó, việc uống đủ nước và giữ độ ẩm phòng ở mức thích hợp cũng giúp lớp chất nhầy tự nhiên trong mũi duy trì độ ẩm lý tưởng cho quá trình phục hồi tế bào.

Bổ sung dưỡng chất hỗ trợ tái tạo tế bào thần kinh

Chế độ dinh dưỡng cân bằng đóng vai trò nền tảng trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch và thúc đẩy quá trình sửa chữa tế bào thần kinh bị tổn thương sau nhiễm virus. Người bệnh cần chú ý bổ sung thực phẩm giàu kẽm như các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt, thịt nạc và hải sản nhằm hỗ trợ quá trình phân chia tế bào và dẫn truyền thần kinh.

Các loại thực phẩm dồi dào vitamin nhóm B như vitamin B1, B6, B12 có trong trứng, đậu, rau lá xanh đậm giúp nuôi dưỡng màng bọc tế bào thần kinh. Axit béo omega-3 từ cá béo như cá hồi, cá trích hoặc hạt chia có tác dụng giảm nhẹ phản ứng viêm mạn tính. Song song đó, người bệnh nên hạn chế đồ ăn cay nóng dễ gây kích ứng niêm mạc, tránh xa khói thuốc lá và không sử dụng rượu bia để tạo môi trường thuận lợi nhất cho khứu giác phục hồi.

Những sai lầm cần tránh khi tự phục hồi khứu giác

Nhiều người vì mong muốn nhanh chóng tìm lại mùi vị đã áp dụng các biện pháp truyền miệng nguy hiểm như nhỏ nước cốt tỏi, nước củ hành hay dầu gió trực tiếp vào niêm mạc mũi. Những chất có tính kích ứng mạnh này có thể gây bỏng hóa chất, viêm trợt biểu mô và thậm chí làm hỏng vĩnh viễn vùng biểu mô khứu giác mỏng manh.

Một sai lầm khác là tự ý mua các loại thuốc xịt co mạch hoặc thuốc xịt chứa kháng viêm mạnh dùng kéo dài. Việc dùng thuốc co mạch quá 5 đến 7 ngày có thể gây ra viêm mũi do thuốc, khiến niêm mạc sưng nề mạn tính và làm mất mùi trầm trọng hơn. Mọi can thiệp dùng thuốc cần tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa sau khi thăm khám nội soi mũi xoang.

Lưu ý an toàn

Các bài tập ngửi mùi và hướng dẫn vệ sinh mũi mang tính chất hỗ trợ phục hồi tự nhiên, không thay thế chẩn đoán chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không đưa các dị vật, hóa chất tự chế hoặc tinh dầu đậm đặc trực tiếp vào sâu trong hốc mũi. Nếu sau thời gian kiên trì áp dụng mà triệu chứng không cải thiện hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường như nghẹt mũi kéo dài một bên, đau đầu dữ dội, cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám nội soi.

Tóm tắt

Quá trình lấy lại khứu giác sau Covid-19 đòi hỏi sự kiên trì thực hiện các biện pháp phục hồi chức năng khứu giác kết hợp vệ sinh đường hô hấp trên. Người bệnh không nên sốt ruột tìm đến những cách truyền miệng chưa được kiểm chứng. Việc chủ động đi khám chuyên khoa tai mũi họng kịp thời sẽ giúp bảo vệ niêm mạc mũi và định hướng can thiệp y khoa phù hợp nhất.