Cách lấy dị vật trong mắt an toàn tại nhà đúng chuẩn y tế

Cách lấy dị vật trong mắt là gì?

Dị vật trong mắt là tình trạng các vật thể lạ từ môi trường ngoài như hạt bụi, mạt cưa, cát, mảnh phấn trang điểm hay dị vật sống như côn trùng rơi vào nhãn cầu. Dị vật thường bám ở kết mạc mi trên, mi dưới hoặc trôi nổi trên bề mặt màng phim nước mắt.

Mắt là cơ quan vô cùng nhạy cảm với hệ thống đầu tận thần kinh dày đặc trên bề mặt giác mạc. Khi có dị vật xâm nhập, nhãn cầu phản ứng tức thì bằng các biểu hiện kích thích như chớp mắt liên tục, cay xè, đỏ rát và tiết nhiều nước mắt để cố gắng tự đào thải dị vật. Việc can thiệp cần dựa trên nguyên tắc nhẹ nhàng, bảo đảm vô khuẩn và không tạo thêm áp lực cơ học lên nhãn cầu.

Các bước chuẩn bị và nguyên tắc an toàn ban đầu

Khi phát hiện có vật lạ bay vào mắt, phản xạ tự nhiên của nhiều người là đưa tay lên dụi. Đây là thói quen nguy hiểm cần dừng lại ngay lập tức. Dụi mắt có thể khiến hạt bụi, cát cọ xát gây xước bề mặt giác mạc, thậm chí đẩy dị vật ghim sâu vào kết mạc. Thay vào đó, hãy giữ bình tĩnh và rửa tay thật sạch bằng xà phòng cùng nước sạch trước khi chạm vào vùng quanh mắt để tránh đưa thêm vi khuẩn vào nhãn cầu.

Rửa mắt bằng nước muối sinh lý hoặc nước sạch

Cách đơn giản và an toàn nhất để loại bỏ các hạt bụi nhỏ là chớp mắt liên tục. Bạn có thể kéo nhẹ mí mắt trên phủ ra ngoài mí mắt dưới, chớp mắt vài lần để lông mi dưới quét nhẹ dị vật ra ngoài cùng dòng nước mắt tự nhiên. Nếu dị vật chưa trôi ra, hãy dùng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% vô trùng nhỏ liên tục vào góc trong của mắt, nghiêng đầu để dòng nước cuốn dị vật chảy ra khóe ngoài mà không làm lây lan sang mắt bên cạnh.

Cách kiểm tra và lấy dị vật nhỏ ở vị trí nông

Bạn có thể nhờ người thân soi đèn kiểm tra hoặc tự quan sát trước gương ở nơi đủ ánh sáng. Nhìn lên trên rồi nhẹ nhàng kéo mi dưới xuống để kiểm tra cùng đồ dưới. Sau đó nhìn xuống dưới và lật nhẹ mi trên để kiểm tra mặt trong kết mạc mi. Nếu nhìn thấy rõ sợi lông mi hay hạt bụi nhỏ nằm nổi trên bề mặt tròng trắng hoặc rìa mi mắt, có thể dùng góc khăn giấy mềm sạch hoặc tăm bông thấm ướt nước muối sinh lý chấm nhẹ để dị vật dính vào và nhấc ra ngoài. Tuyệt đối không quẹt ngang qua giác mạc.

Thời điểm cần đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt ngay lập tức

Không phải mọi trường hợp dị vật trong mắt đều có thể xử trí tại nhà. Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt nếu dị vật là mạt sắt, mảnh thủy tinh, dăm gỗ bắn mạnh vào mắt hoặc dị vật nằm trực tiếp trên tròng đen giác mạc. Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm khác bao gồm đau nhức mắt dữ dội, giảm thị lực, nhìn mờ, mắt đỏ nhiều, chảy máu hoặc chảy dịch bất thường. Khi đó, hãy dùng một miếng gạc sạch hoặc cốc giấy che nhẹ mắt lại rồi di chuyển đến bệnh viện, không tự ý gắp hay đè ép lên nhãn cầu.

Lưu ý an toàn

Không dùng nhíp, tăm nhọn hay các vật cứng sắc để gắp dị vật ra khỏi mắt. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại lá cây, mẹo dân gian đắp vào mắt hoặc tự mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Không đè ép mạnh lên mắt khi nghi ngờ có tổn thương xuyên thủng nhãn cầu.

Tóm tắt

Xử lý dị vật bay vào mắt đòi hỏi sự bình tĩnh và thao tác đúng kỹ thuật nhằm hạn chế tổn thương bề mặt nhãn cầu. Ưu tiên việc chớp mắt trong nước sạch hoặc dùng dung dịch nước muối sinh lý để loại bỏ bụi bẩn tự nhiên. Nếu cảm giác cộm xốn kéo dài hoặc nghi ngờ dị vật găm sâu, hãy đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được bác sĩ xử trí an toàn.