5 cách làm sạch không khí trong nhà mùa dịch COVID-19 hiệu quả và
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Trong bối cảnh dịch bệnh truyền nhiễm lây qua đường hô hấp như COVID-19, chất lượng không khí trong không gian kín đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát nguy cơ phơi nhiễm. Khi một người nói chuyện, ho hoặc hắt hơi, các giọt bắn li ti và hạt khí dung có thể lơ lửng trong không khí nhiều giờ nếu phòng không được thông gió tốt. Việc chủ động cải thiện môi trường sống giúp bảo vệ hệ hô hấp cho người lớn tuổi, trẻ nhỏ và những người có bệnh nền.
Bài viết này cung cấp các biện pháp khoa học, thực tế giúp làm sạch không khí trong nhà hiệu quả. Những thói quen vệ sinh và cải tạo luồng khí đúng cách sẽ giúp gia đình duy trì không gian sống trong lành, an toàn và giảm thiểu khả năng lây lan mầm bệnh.
Làm sạch không khí trong nhà là gì?
Làm sạch không khí trong nhà là tập hợp các biện pháp nhằm giảm thiểu nồng độ bụi bẩn, chất gây dị ứng và vi sinh vật lơ lửng trong môi trường sống khép kín. Không gian trong nhà thường tích tụ nhiều nguồn phát thải từ sinh hoạt thường ngày, hóa chất tẩy rửa cùng với vi khuẩn và virus do con người đào thải ra môi trường. Trong các đợt dịch hô hấp, nguy cơ lây truyền qua các hạt khí dung trong phòng kín, thiếu thông khí là rất đáng kể. Việc chủ động thanh lọc không khí không chỉ hỗ trợ ngăn ngừa các bệnh truyền nhiễm mà còn giúp giảm nhẹ các triệu chứng của bệnh viêm mũi dị ứng, viêm xoang và hen phế quản. Biện pháp này mang tính phòng ngừa thụ động nhưng tạo ra lá chắn bảo vệ sức khỏe liên tục cho mọi thành viên trong gia đình.
Tăng cường lưu thông không khí và thông gió tự nhiên
Thông gió tự nhiên là phương pháp đơn giản và hiệu quả nhất để làm loãng nồng độ các hạt khí dung có thể chứa mầm bệnh trong không gian kín. Việc mở cửa sổ ở các phía đối diện nhau giúp tạo ra luồng đối lưu, đẩy luồng khí cũ ra ngoài và đưa dưỡng khí tươi mới vào phòng. Mỗi ngày, gia đình nên mở cửa thông thoáng vào những thời điểm trời mát mẻ hoặc ít khói bụi bên ngoài. Trong trường hợp căn phòng không có nhiều cửa sổ, việc lắp đặt và bật quạt hút gió định kỳ sẽ hỗ trợ quá trình luân chuyển không khí nhanh chóng hơn. Khi có người nghi ngờ nhiễm bệnh cách ly tại nhà, việc mở cửa sổ phòng riêng và đóng cửa hướng vào khu vực sinh hoạt chung là nguyên tắc cần thiết để giảm thiểu phát tán mầm bệnh sang các thành viên khác.
Sử dụng thiết bị lọc không khí có màng lọc hiệu năng cao
Các thiết bị lọc không khí trang bị màng lọc HEPA tiêu chuẩn có khả năng giữ lại các hạt bụi mịn, phấn hoa và các hạt lơ lửng mang vi sinh vật gây hại. Khi lựa chọn máy, cần chú ý đến công suất phù hợp với diện tích phòng để đảm bảo thể tích không khí được luân chuyển và lọc nhiều lần trong mỗi giờ. Vị trí đặt máy cũng đóng vai trò quyết định, nên đặt ở nơi thông thoáng, tránh góc khuất hoặc vật cản lớn để luồng khí lưu thông tuần hoàn. Cần định kỳ kiểm tra, vệ sinh màng lọc thô và thay màng lọc HEPA theo đúng thời gian khuyến nghị của nhà sản xuất. Màng lọc bị bám bụi quá nhiều sẽ giảm lưu lượng khí và trở thành nơi tích tụ nấm mốc, làm suy giảm chất lượng không khí trong phòng.
Vệ sinh ướt và khử trùng bề mặt tiếp xúc thường xuyên
Bụi bẩn bám trên sàn nhà và các bề mặt tiếp xúc có thể lưu giữ mầm bệnh và bị cuốn ngược vào không khí khi có chuyển động cơ học. Vì vậy, lau ướt bề mặt bằng nước sạch hoặc dung dịch tẩy rửa thông thường là bước vệ sinh nền tảng. Cần tập trung lau chùi các điểm tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, công tắc điện, mặt bàn, điều khiển từ xa và thiết bị cầm tay. Nên sử dụng khăn ẩm thay vì chổi quét khô để tránh làm bụi và vi khuẩn phát tán ngược vào không gian thở. Khăn lau sau khi dùng cần được giặt sạch bằng xà phòng hoặc dung dịch khử khuẩn rồi phơi khô hoàn toàn dưới ánh nắng để tiêu diệt tác nhân gây hại.
Kiểm soát độ ẩm phù hợp để hạn chế vi sinh vật gây bệnh
Độ ẩm trong không khí ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sống sót của một số loại virus và sức đề kháng của niêm mạc đường hô hấp. Duy trì độ ẩm tương đối trong phòng ở mức từ bốn mươi đến sáu mươi phần trăm giúp lớp niêm mạc mũi họng không bị khô rát, nâng cao hàng rào phòng ngự tự nhiên của cơ thể. Nếu sử dụng điều hòa nhiệt độ thường xuyên, không khí dễ bị khô, có thể đặt thêm chậu nước hoặc dùng máy tạo ẩm phun sương sạch. Tuy nhiên, không nên để độ ẩm tăng quá cao vì sẽ kích thích nấm mốc và mạt bụi nhà phát triển. Máy tạo ẩm cũng cần được thay nước hằng ngày và cọ rửa bình chứa định kỳ để tránh nguy cơ vi khuẩn sinh sôi trong ngăn chứa nước.
Loại bỏ các nguồn phát sinh khí thải và chất kích ứng hô hấp
Khói thuốc lá, nhang hương, tinh dầu đốt và các loại bình xịt tạo mùi công nghiệp chứa nhiều hợp chất hữu cơ dễ bay hơi có thể gây kích ứng niêm mạc phổi. Trong mùa dịch, khi đường hô hấp cần được bảo vệ tối đa, việc hít phải các chất kích thích này sẽ làm giảm khả năng tự bảo vệ của phế quản. Gia đình cần tuyệt đối tránh hút thuốc trong nhà và hạn chế tối đa việc đốt nến thơm hoặc nhang ngạt khí trong phòng kín. Rác thải sinh hoạt, đặc biệt là thức ăn thừa và khăn giấy đã qua sử dụng, cần được thu gom vào thùng rác có nắp đậy kín và đổ bỏ hàng ngày để không phát sinh mùi hôi cũng như nấm mốc trong môi trường sống.
Lưu ý an toàn
Các giải pháp làm sạch không khí chỉ đóng vai trò hỗ trợ giảm tải lượng mầm bệnh và cải thiện môi trường thở, không thể thay thế hoàn toàn các khuyến cáo y tế phòng dịch như đeo khẩu trang và rửa tay. Tuyệt đối không tự ý phun xịt các hóa chất khử trùng cực mạnh như dung dịch chứa clo hoặc cồn nồng độ cao vào không gian thở vì có thể gây ngộ độc, bỏng niêm mạc hô hấp hoặc hỏa hoạn. Không lạm dụng máy tạo ozon trong phòng có người vì khí ozon ở nồng độ cao có thể gây tổn thương tế bào phổi. Khi có người trong nhà xuất hiện dấu hiệu sốt, ho, khó thở, cần liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn xử trí đúng chuyên môn.
Tóm tắt
Làm sạch không gian sống là giải pháp hỗ trợ thiết thực giúp giảm mật độ tác nhân gây bệnh và bảo vệ đường hô hấp trong mùa dịch. Việc kết hợp hài hòa giữa thông khí tự nhiên, làm sạch cơ học và thói quen sinh hoạt lành mạnh sẽ mang lại hiệu quả bền vững. Mỗi gia đình nên chủ động điều chỉnh các biện pháp phù hợp với điều kiện không gian để duy trì môi trường sống an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bật điều hòa liên tục có giúp không khí trong nhà sạch hơn không?
Có thể kết hợp mở hé cửa đón gió tự nhiên hoặc dùng quạt thông gió nếu điều kiện ngoài trời cho phép. Khi dùng điều hòa, nên vệ sinh lưới lọc định kỳ và tránh để luồng gió thổi trực tiếp từ người này sang người khác.
Máy lọc không khí có tiêu diệt được hoàn toàn virus SARS-CoV-2 không?
Màng lọc HEPA tiêu chuẩn có thể giữ lại các hạt bụi siêu mịn và giọt bắn mang virus lơ lửng. Tuy nhiên, thiết bị chỉ có tác dụng hỗ trợ và không thể thay thế các biện pháp phòng ngừa giọt bắn cự ly gần.
Trồng nhiều cây xanh trong nhà có đủ để lọc sạch không khí mùa dịch không?
Trồng cây xanh giúp không gian dễ chịu nhưng hiệu quả lọc khí vi sinh vật trong phòng kín rất hạn chế. Bạn vẫn cần ưu tiên các biện pháp thông gió chủ động và vệ sinh bề mặt để phòng ngừa dịch bệnh.
Nên mở cửa thông gió bao nhiêu lần trong ngày là phù hợp?
Nên thông gió ít nhất hai đến ba lần mỗi ngày, mỗi lần kéo dài từ mười lăm đến ba mươi phút. Thời điểm lý tưởng là sáng sớm hoặc khi mật độ giao thông bên ngoài thưa thớt, không khí trong lành.
Có nên phun xịt cồn y tế trực tiếp vào không khí để khử khuẩn không?
Không nên xịt cồn vào không khí vì cồn bay hơi nhanh, dễ gây kích ứng niêm mạc mắt, mũi và tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ. Cồn y tế chỉ nên dùng để lau khử khuẩn trực tiếp trên các bề mặt tiếp xúc.
