Cách làm sạch họng khi bị trào ngược dạ dày an toàn
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hiện tượng vướng víu, ngứa rát và liên tục đọng đờm nhầy ở cổ họng là một trong những than phiền phổ biến nhất ở người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Khi dịch vị mang tính axit và men tiêu hóa thoát khỏi cơ thắt thực quản để trào ngược lên vùng thanh họng, niêm mạc nhạy cảm tại đây sẽ phản ứng bằng cách tăng tiết chất nhầy đặc quánh để tự bảo vệ, gây ra cảm giác nghẹn ứ khó chịu dai dẳng. Việc nắm vững cách làm sạch họng khi bị trào ngược dạ dày đúng phương pháp không chỉ giúp giải tỏa tức thì cảm giác vướng đờm mà còn ngăn ngừa tổn thương kéo dài cho dây thanh âm và niêm mạc đường hô hấp.
Làm sạch họng khi bị trào ngược dạ dày là gì?
Tình trạng ứ đọng dịch nhầy ở cổ họng do trào ngược dạ dày thực quản, đặc biệt là thể trào ngược họng thanh quản, xảy ra do niêm mạc vòm họng tiếp xúc thường xuyên với axit và enzyme pepsin. Khác với niêm mạc dạ dày và thực quản vốn có lớp màng bảo vệ kiềm tính dày dặn, biểu mô đường hô hấp trên rất mỏng manh và dễ bị tổn thương trước tác động ăn mòn của axit. Khi chịu kích thích liên tục, các tuyến nhầy tại biểu mô hô hấp sẽ kích hoạt cơ chế phòng vệ bằng cách tiết ra dịch đờm bám chặt ở thành sau họng. Điều này hình thành cảm giác vướng víu như có dị vật chặn ngang cổ, thường được gọi là hội chứng globus. Việc làm sạch đờm nhầy đòi hỏi sự nhẹ nhàng, chuẩn xác để không gây thêm chấn thương cơ học cho vùng niêm mạc vốn đang phù nề.
Súc họng bằng nước muối sinh lý ấm đúng kỹ thuật
Súc miệng và súc họng bằng dung dịch natri clorid không phẩy chín phần trăm ấm là phương pháp cơ bản giúp trung hòa một phần dịch vị tồn đọng và làm loãng chất nhầy bám dính ở thành sau họng. Khi thực hiện, người bệnh nên ngậm một ngụm nước muối vừa đủ, ngửa nhẹ đầu ra sau, phát âm chữ a hoặc khò nhẹ ở đáy họng trong khoảng ba mươi giây trước khi nhổ ra, lặp lại từ hai đến ba lần. Cần lưu ý sử dụng nước muối sinh lý đạt chuẩn y tế thay vì tự pha nước muối quá mặn tại nhà, bởi nồng độ muối cao vượt mức đẳng trương sẽ hút nước từ tế bào niêm mạc, làm niêm mạc vùng họng thêm khô rát và suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên.
Thay thế thói quen đằng hắng bằng việc nhấp từng ngụm nước ấm
Phản ứng thường gặp khi thấy vướng nghẹn là liên tục đằng hắng, e hèm hoặc khạc nhổ mạnh nhằm tống chất nhầy ra ngoài. Tuy nhiên, hành động này khiến hai dây thanh quản va đập liên tục vào nhau với áp lực lớn, dẫn đến tổn thương vi mô, sưng nề và kích thích niêm mạc tiết ra nhiều đờm đặc hơn để tự vệ. Thay vì cố gắng tống đờm, người bệnh nên chủ động uống từng ngụm nước lọc ấm nhỏ, nuốt chậm rãi để rửa trôi axit thừa và làm dịu phản xạ co thắt cơ vòng họng. Việc duy trì đủ lượng nước khoảng một phẩy năm đến hai lít mỗi ngày cũng giúp giữ ẩm cho đường thở và làm dịch nhầy loãng tự nhiên, dễ tiêu biến qua đường tiêu hóa.
Sử dụng liệu pháp xông hơi nước ấm để làm loãng chất tiết
Hít thở hơi nước ấm từ một cốc nước nóng hoặc máy tạo ẩm cá nhân là giải pháp hỗ trợ hữu ích giúp phục hồi độ ẩm cho niêm mạc thanh quản và biểu mô đường hô hấp trên. Nhiệt độ và độ ẩm thích hợp làm lỏng liên kết của các chuỗi protein trong dịch đờm, hỗ trợ hệ thống lông chuyển hoạt động hiệu quả hơn để đào thải dịch nhầy mà không gây kích ứng cơ học. Người bệnh có thể thực hiện xông hơi ẩm nhẹ nhàng trong khoảng năm đến mười phút vào buổi sáng hoặc buổi tối trước khi đi ngủ. Cần tránh hít trực tiếp hơi nước quá nóng nhằm phòng ngừa bỏng rát bề mặt biểu mô và không nên tùy tiện nhỏ tinh dầu có nồng độ cay nồng đậm đặc vào nước xông.
Kiểm soát nguồn trào ngược dạ dày thông qua thói quen sinh hoạt
Nguyên nhân gốc rễ sinh ra dịch nhầy và cảm giác vướng họng là dòng dịch vị chứa axit chlohydric cùng enzyme pepsin trào ngược từ dạ dày lên vùng hạ họng thanh quản. Do đó, các biện pháp làm sạch tại chỗ chỉ đạt hiệu quả bền vững khi người bệnh kiểm soát tốt nguồn trào ngược. Cần tránh các loại thực phẩm làm giãn cơ thắt thực quản dưới hoặc tăng tiết axit như cà phê, sô cô la, rượu bia, đồ uống có gas, thức ăn nhiều dầu mỡ và đồ quá chua cay. Tuyệt đối không nằm ngửa ngay sau khi ăn trong vòng ba giờ, chia nhỏ khẩu phần ăn và nên nâng cao đầu giường khoảng mười lăm đến hai mươi centimet khi ngủ để ngăn dòng axit trào ngược ban đêm.
Lưu ý an toàn
Tất cả các biện pháp vệ sinh và làm sạch họng tại nhà chỉ đóng vai trò hỗ trợ cải thiện triệu chứng bề mặt, không thay thế cho phác đồ điều trị trào ngược dạ dày do bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa chỉ định. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại kháng sinh, thuốc giảm ho hoặc thuốc chống viêm khi chưa có chẩn đoán y khoa chính xác. Việc lạm dụng các loại dung dịch súc miệng có cồn hoặc tinh dầu quá cay nồng có thể làm niêm mạc họng thêm kích ứng và bào mòn nghiêm trọng hơn.
Tóm tắt
Vệ sinh vòm họng đúng cách giúp giảm bớt cảm giác khó chịu do đờm nhầy ứ đọng tạm thời. Tuy nhiên, để chấm dứt tình trạng này hoàn toàn, người bệnh cần điều trị triệt để nguyên nhân trào ngược dạ dày thực quản dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, việc thăm khám y tế sớm luôn là ưu tiên hàng đầu.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có nên cố gắng khạc đờm liên tục khi bị trào ngược không?
Không nên khạc nhổ mạnh hay cố đằng hắng vì hành động này tạo áp lực va đập cơ học lên hai dây thanh quản đang tổn thương, gây phù nề nặng hơn và kích thích tiết thêm nhiều chất nhầy bảo vệ. Người bệnh nên nhấp từng ngụm nước ấm nhỏ hoặc nuốt khan nhẹ nhàng để xoa dịu cảm giác ngứa vướng.
Tần suất súc họng bằng nước muối sinh lý bao nhiêu lần mỗi ngày là hợp lý?
Nên súc họng bằng dung dịch nước muối sinh lý không phẩy chín phần trăm vào buổi sáng sau khi thức dậy, sau các bữa ăn chính và trước khi đi ngủ. Có thể súc bổ sung khi cảm thấy đọng nhiều dịch vị chua ở cổ họng, nhưng tránh lạm dụng quá nhiều lần trong ngày gây khô niêm mạc miệng.
Uống nước chanh mật ong có giúp làm sạch đờm họng do trào ngược không?
Nước chanh mật ong đậm đặc có thể làm tăng nồng độ axit và kích thích dạ dày co bóp nhiều hơn, khiến luồng dịch trào ngược lên cổ họng gia tăng. Nếu muốn sử dụng, người bệnh chỉ nên dùng nước ấm pha một lượng rất nhỏ mật ong nguyên chất loãng và không thêm nước cốt chanh hoặc trái cây chua.
Tại sao người bị trào ngược dạ dày luôn có cảm giác có khối đờm chặn ở cổ?
Cảm giác vướng họng thường xuất phát từ phản ứng viêm nề niêm mạc thanh quản do tiếp xúc axit dạ dày và enzyme tiêu hóa pepsin. Bên cạnh đó, các cơ thắt vùng hạ họng có xu hướng co thắt tăng trương lực để ngăn axit trào lên, tạo ra ảo giác có khối u vướng dù không có dị vật thực thể.
Khi nào tình trạng vướng đờm họng do trào ngược cần được bác sĩ thăm khám?
Người bệnh cần đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nuốt nghẹn tăng dần, nuốt đau buốt, nôn ra máu hoặc chất màu đen, khàn tiếng kéo dài trên ba tuần không đỡ, sụt cân bất thường hoặc khó thở. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tổn thương loét hoặc biến chứng phức tạp ở thực quản và thanh họng.
