Cách làm nhiều sữa mẹ tự nhiên và hiệu quả cho phụ nữ sau sinh

Cách làm nhiều sữa mẹ là gì?

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng sinh học hoàn chỉnh nhất dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, chứa đầy đủ các kháng thể, protein, enzym và vi chất thiết yếu giúp tăng cường hệ miễn dịch non nớt của trẻ. Cơ chế sản xuất sữa ở người mẹ gồm hai pha chính: pha tạo sữa chịu sự chi phối của hormone prolactin và pha tống sữa ra ngoài nhờ hormone oxytocin.

Sau khi nhau thai bong ra, nồng độ progesterone giảm mạnh, tạo điều kiện cho tuyến yên bài tiết prolactin để khởi động quá trình sản xuất sữa. Tuy nhiên, để duy trì lượng sữa tăng dần và ổn định theo thời gian, cơ thể bắt buộc phải có kích thích cơ học từ động tác bú mút của trẻ hoặc lực hút đều đặn từ máy hút sữa. Hiểu đơn giản, bầu ngực càng được làm trống thường xuyên và triệt để thì các tế bào phế nang càng được kích hoạt để tạo ra lượng sữa mới dồi dào hơn cho những cữ bú tiếp theo.

Cho trẻ bú mẹ thường xuyên và bảo đảm đúng khớp ngậm

Cơ chế tiết sữa tự nhiên vận hành theo quy luật cung cầu sinh học. Khi trẻ ngậm bắt vú mẹ đúng cách và mút sâu, các đầu dây thần kinh tại quầng vú sẽ gửi tín hiệu lên tuyến yên ở não bộ để bài tiết hai loại hormone chủ chốt là prolactin giúp sản xuất sữa và oxytocin kích thích co bóp nang sữa đẩy sữa ra ngoài.

Để kích thích dòng sữa hiệu quả, mẹ nên cho bé bú theo nhu cầu, trung bình khoảng tám đến mười hai cữ mỗi ngày trong những tuần đầu đời. Việc chỉnh khớp ngậm đúng là yếu tố then chốt, bảo đảm miệng trẻ bao trùm gần như toàn bộ quầng vú dưới, môi dưới trề ra và cằm tì sát vào ngực mẹ. Bú đúng khớp không chỉ giúp rút cạn sữa trong bầu ngực một cách êm ái mà còn tránh gây tổn thương nứt cổ gà hoặc đau rát núm vú cho mẹ.

Vắt hoặc hút sữa đều đặn để làm trống bầu ngực

Bên cạnh các cữ bú trực tiếp của trẻ, việc sử dụng máy hút sữa hoặc dùng tay vắt sữa là phương pháp hữu ích để kích thích tăng thêm sản lượng sữa, đặc biệt đối với những mẹ có con chưa thể bú mẹ trực tiếp hoặc trẻ bú chưa cạn bầu ngực.

Mẹ có thể áp dụng cữ hút sữa sau khi bé bú xong khoảng ba mươi phút hoặc thiết lập các khung giờ hút sữa cố định cách nhau từ hai đến ba giờ vào ban ngày và không để giãn cữ quá bốn giờ vào ban đêm. Khi ngực được làm trống hoàn toàn, nồng độ protein ức chế tiết sữa trong tuyến vú sẽ giảm xuống, từ đó phát tín hiệu thúc đẩy các phế nang tuyến vú tiếp tục tổng hợp sữa mới nhanh hơn và nhiều hơn.

Cung cấp đủ nước và duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối

Sữa mẹ chứa đến gần chín mươi phần trăm là nước, vì vậy việc bổ sung đủ chất lỏng mỗi ngày là điều kiện tiên quyết để duy trì nguồn sữa dồi dào. Mẹ sau sinh nên uống từ hai đến hai lít rưỡi nước mỗi ngày, ưu tiên nước ấm, các loại súp, canh hoặc nước hầm thanh đạm. Uống một ly nước ấm ngay trước cữ bú giúp kích thích phản xạ tống sữa diễn ra thuận lợi hơn.

Về mặt dinh dưỡng, khẩu phần ăn của mẹ cần cân đối đủ bốn nhóm chất gồm chất đạm, chất béo tốt, tinh bột phức và vitamin khoáng chất. Các thực phẩm giàu dinh dưỡng như yến mạch, thịt nạc, trứng, các loại đậu đỗ, hạt dinh dưỡng và rau lá xanh thẫm cung cấp nguồn vi chất thiết yếu hỗ trợ mẹ phục hồi thể lực và nâng cao chất lượng dòng sữa. Mẹ không nên ăn kiêng quá mức làm suy giảm thể lực và giảm tiết sữa.

Nghỉ ngơi hợp lý và giữ tinh thần thoải mái

Hoạt động tiết sữa chịu sự chi phối rất lớn của hệ thần kinh trung ương và trạng thái tâm lý của người mẹ. Trạng thái lo âu, mệt mỏi, mất ngủ triền miên làm tăng nồng độ hormone căng thẳng cortisol, gây ức chế sản sinh oxytocin khiến sữa khó phóng thích ra ngoài dù bầu ngực vẫn tích tụ sữa.

Mẹ bỉm sữa cần được gia đình san sẻ việc chăm sóc em bé và việc nhà để có thời gian ngủ đủ giấc, tối thiểu sáu đến tám tiếng mỗi ngày tính cả các giấc ngủ ngắn giữa ngày. Thực hành các kỹ thuật thư giãn như hít thở sâu, nghe nhạc nhẹ nhàng, tắm nước ấm hoặc xoa bóp nhẹ vùng vai gáy và lưng trước khi cho con bú sẽ giúp giải tỏa áp lực, kích thích dòng sữa chảy thông suốt.

Thực hiện tiếp xúc da kề da và massage bầu ngực nhẹ nhàng

Phương pháp tiếp xúc da kề da giữa mẹ và bé ngay sau sinh cũng như duy trì thường xuyên trong quá trình nuôi con mang lại hiệu quả rất lớn cho việc kích thích sữa mẹ. Khi da bé chạm trực tiếp vào da ngực trần của mẹ, não bộ của người mẹ sẽ lập tức giải phóng một lượng lớn oxytocin, hormone của sự gắn kết và phản xạ tống sữa.

Biện pháp này không chỉ giúp trẻ sơ sinh ổn định nhịp tim, nhịp thở và nhiệt độ cơ thể mà còn thôi thúc bản năng tìm vú mẹ của bé. Ngoài ra, mẹ có thể áp dụng thêm kỹ thuật chườm ấm hoặc massage ngực nhẹ nhàng theo chuyển động tròn từ phía chân ngực hướng về phía núm vú trước mỗi cữ bú khoảng vài phút để làm thông các ống dẫn sữa và giảm nguy cơ tắc tia sữa.

Lưu ý an toàn

Mẹ sau sinh không nên tự ý sử dụng các loại thuốc nam, thảo dược hay cốm lợi sữa không rõ nguồn gốc xuất xứ vì có thể gây ảnh hưởng xấu tới chức năng gan, thận của mẹ và bài tiết qua sữa ảnh hưởng tới trẻ. Nếu gặp tình trạng đau rát vú dữ dội, vú sưng nóng đỏ, sốt cao hoặc nghi ngờ viêm tuyến vú, mẹ cần đến ngay bệnh viện để được bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh biến chứng áp xe vú.

Tóm tắt

Việc tăng tiết sữa mẹ là một quá trình đòi hỏi sự kiên trì, thực hiện đúng phương pháp và lắng nghe cơ thể. Bằng cách cho con bú đúng khớp ngậm, vắt sữa đều đặn kết hợp chế độ ăn uống khoa học và tâm lý thoải mái, nguồn sữa sẽ dần được cải thiện ổn định. Mẹ không nên quá sốt ruột dẫn đến stress gây phản tác dụng, mà hãy chủ động tìm kiếm sự trợ giúp chuyên khoa khi cần thiết để bảo đảm hành trình nuôi con thuận lợi.