Bà bầu nôn ra máu do đâu và khi nào cần đi khám

Bà bầu nôn ra máu là gì?

Nôn ra máu khi mang thai là tình trạng chất nôn tống xuất ra khỏi đường tiêu hóa có lẫn máu đỏ tươi, dịch hồng hoặc bã cặn màu nâu đen giống như bã cà phê. Đây không phải là một bệnh lý riêng biệt mà là triệu chứng lâm sàng phản ánh sự tổn thương mạch máu hoặc niêm mạc ở đường tiêu hóa trên, bao gồm thực quản, dạ dày và đoạn đầu tá tràng, hoặc đôi khi do máu từ đường hô hấp trên chảy xuống rồi bị nôn ngược ra ngoài.

Trong giai đoạn thai kỳ, cơ thể người phụ nữ có nhiều biến đổi lớn về nội tiết tố, đặc biệt là sự gia tăng nồng độ progesterone làm giãn cơ thắt thực quản dưới và làm chậm nhu động ruột, tạo điều kiện thuận lợi cho acid dạ dày trào ngược. Đồng thời, triệu chứng nôn nghén nặng kéo dài tạo áp lực cơ học rất lớn lên thành thực quản. Việc xác định đúng căn nguyên giúp bác sĩ có hướng theo dõi an toàn, bảo vệ tối đa sức khỏe của thai phụ và sự phát triển của thai nhi.

Rách niêm mạc thực quản do nôn nghén nặng

Một trong những nguyên nhân hay gặp nhất khiến bà bầu nôn ra tia máu là hội chứng Mallory-Weiss. Đây là tình trạng rách nông lớp niêm mạc ở vị trí tiếp giáp giữa thực quản và dạ dày do áp lực gia tăng đột ngột trong ổ bụng. Khi thai phụ bị chứng ốm nghén nặng, nôn thốc tháo hoặc nôn khan liên tục nhiều lần trong ngày, thành thực quản bị căng giãn quá mức và cọ xát dẫn đến nứt rách các vi mạch máu.

Máu trong trường hợp này thường xuất hiện sau nhiều đợt nôn dữ dội trước đó. Dịch nôn ban đầu chỉ là thức ăn hoặc dịch mật, sau đó mới thấy những vệt máu tươi đỏ tươi hoặc sợi chỉ máu bám theo chất nhầy. Hầu hết các vết rách niêm mạc nông này có khả năng tự hồi phục khi tình trạng nôn nghén được kiểm soát ổn định. Dù vậy, thai phụ vẫn cần được nhân viên y tế đánh giá cẩn thận để loại trừ tổn thương sâu hơn và phòng ngừa biến chứng mất nước hoặc rối loạn điện giải do nôn kéo dài.

Bệnh lý viêm loét dạ dày tá tràng và trào ngược

Sự thay đổi hormone trong thai kỳ cùng áp lực từ tử cung ngày càng lớn chèn ép lên các cơ quan nội tạng làm trầm trọng thêm các bệnh lý tiêu hóa sẵn có. Bệnh viêm loét dạ dày tá tràng hoặc trào ngược dạ dày thực quản là nguyên nhân phổ biến gây nôn ra dịch lẫn máu ở phụ nữ mang thai. Lượng acid dịch vị dư thừa bào mòn lớp niêm mạc vốn đang nhạy cảm, gây viêm trợt và làm lộ các mạch máu nhỏ dưới niêm mạc.

Thai phụ mắc bệnh dạ dày thường xuất hiện cảm giác nóng rát vùng thượng vị, ợ chua, cồn cào khó chịu sau khi ăn hoặc khi đói bụng. Khi nôn, dịch nôn có thể lẫn máu đỏ sẫm hoặc các đốm nâu đen do máu bị acid dịch vị chuyển hóa một phần. Việc tự ý sử dụng các thuốc kháng acid, thuốc băng niêm mạc hoặc thuốc giảm đau không theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa có thể gây nguy hiểm cho thai nhi. Do đó, việc chẩn đoán nguyên nhân dạ dày đòi hỏi sự thăm khám cẩn trọng từ bác sĩ sản khoa và chuyên khoa tiêu hóa.

Chảy máu từ mũi họng hoặc vùng khoang miệng

Không phải mọi trường hợp nôn ra máu đều bắt nguồn trực tiếp từ đường tiêu hóa. Khi mang thai, lưu lượng tuần hoàn tăng cao kết hợp với tác động của nội tiết tố estrogen khiến các mạch máu tại niêm mạc mũi họng và nướu răng giãn nở, trở nên sung huyết và rất dễ tổn thương. Hiện tượng chảy máu cam hoặc viêm lợi chảy máu khi đánh răng diễn ra khá phổ biến ở nhiều bà bầu.

Khi máu chảy âm thầm ở vùng vòm họng hoặc khoang miệng, thai phụ có thể vô tình nuốt máu xuống dạ dày trong lúc ngủ hoặc khi không chú ý. Máu tích tụ trong dạ dày gây kích thích niêm mạc đường tiêu hóa, kích hoạt phản xạ nôn tống xuất dị vật ra ngoài. Khi đó, dịch nôn sẽ có lẫn dịch màu nâu hoặc đốm máu sẫm màu. Bác sĩ cần khai thác kỹ tiền sử chảy máu mũi, tình trạng răng miệng và thăm khám tai mũi họng để phân biệt chính xác hiện tượng này với xuất huyết tiêu hóa thực sự.

Nhận biết dấu hiệu nguy hiểm cần đến bệnh viện ngay

Nôn ra máu trong thai kỳ luôn là triệu chứng cần được theo dõi y tế sát sao vì có thể tiềm ẩn những biến chứng nguy hiểm như xuất huyết tiêu hóa ồ ạt hoặc hội chứng HELLP liên quan đến tiền sản giật nặng. Thai phụ cùng người nhà cần khẩn trương đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa sản và tiêu hóa khi nhận thấy lượng máu nôn ra nhiều, máu đỏ tươi liên tục, xuất hiện cục máu đông lớn hoặc dịch nôn toàn bộ có màu bã cà phê đen sẫm.

Ngoài ra, những dấu hiệu đi kèm báo hiệu tình trạng mất máu cấp và rối loạn tuần hoàn bao gồm hoa mắt, chóng mặt, ngất xỉu, vã mồ hôi lạnh, mạch đập nhanh nhưng yếu, tụt huyết áp hoặc thở dốc. Nếu thai phụ kèm theo sốt cao, đau bụng dữ dội, đau tức vùng hạ sườn phải, phù nề toàn thân hoặc đi ngoài phân đen có mùi khẳm tanh, việc cấp cứu lập tức là bắt buộc để bảo vệ an toàn tính mạng cho cả mẹ và thai nhi.

Lưu ý an toàn

Bà bầu tuyệt đối không tự ý mua thuốc cầm máu, thuốc dạ dày hoặc áp dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng khi bị nôn ra máu. Việc dùng thuốc sai cách có thể ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của thai nhi và che lấp các dấu hiệu bệnh nguy hiểm. Người bệnh không nên cố gắng nhịn ăn uống hoàn toàn hoặc tự gây nôn. Mọi can thiệp y khoa từ xét nghiệm, nội soi tiêu hóa đến chỉ định dùng thuốc trong thai kỳ đều cần có sự phối hợp đánh giá chặt chẽ giữa bác sĩ chuyên khoa sản và chuyên khoa tiêu hóa để đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Tóm tắt

Hiện tượng nôn ra máu ở bà bầu có thể chỉ do xước niêm mạc vì nôn ói nhiều nhưng cũng có thể là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng. Thai phụ không nên quá hoang mang nhưng cần theo dõi cẩn thận tính chất dịch nôn và đi khám sớm tại các cơ sở y tế uy tín. Việc được bác sĩ kiểm tra và can thiệp kịp thời sẽ giúp bảo vệ sức khỏe người mẹ và tạo điều kiện thuận lợi cho thai nhi phát triển khỏe mạnh.