Cách làm giảm triệu chứng viêm họng không nói được an toàn tại nhà
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm họng không nói được là triệu chứng xuất hiện khi tình trạng viêm nhiễm ở niêm mạc hầu họng lan xuống thanh quản, khiến dây thanh âm bị phù nề và hạn chế khả năng rung động để phát ra âm thanh. Hiện tượng này thường gây cản trở lớn đến giao tiếp hàng ngày và tạo cảm giác mệt mỏi, hoang mang cho người bệnh.
Để phục hồi giọng nói một cách an toàn, việc chăm sóc đúng phương pháp đóng vai trò quyết định, giúp giảm áp lực cho dây thanh và bảo vệ niêm mạc họng khỏi những tổn thương kéo dài. Những giải pháp hỗ trợ không dùng thuốc tại nhà kết hợp điều chỉnh sinh hoạt sẽ giúp làm dịu triệu chứng hiệu quả.
Viêm họng không nói được là gì?
Hiện tượng viêm họng không nói được, hay còn gọi là mất tiếng, thường là kết quả của tình trạng viêm thanh quản cấp tính đi kèm đợt viêm đường hô hấp trên. Khi virus hoặc vi khuẩn xâm nhập, bề mặt niêm mạc họng và hai mép dây thanh âm phản ứng bằng cách sung huyết, tiết dịch và sưng to. Sự thay đổi kích thước và độ đàn hồi này làm cho các dây thanh không thể rung mượt mà hoặc khép kín lại khi có luồng khí đi từ phổi lên, dẫn đến giọng nói bị thô ráp, khàn đặc hoặc mất hẳn thành tiếng. Tình trạng này phần lớn mang tính chất cấp tính và có thể cải thiện tốt nếu người bệnh biết cách bảo vệ thanh quản, tránh gắng sức phát âm trong giai đoạn viêm nhiễm bùng phát.
Để thanh quản nghỉ ngơi và hạn chế nói chuyện
Biện pháp quan trọng hàng đầu khi bị viêm họng kèm mất tiếng là cho dây thanh quản được nghỉ ngơi hoàn toàn. Người bệnh nên hạn chế tối đa việc nói chuyện, không gọi điện thoại lâu và tuyệt đối tránh nói thì thầm. Nhiều người lầm tưởng nói thì thầm sẽ bảo vệ họng, nhưng thực tế hành động này lại tạo áp lực cơ học căng thẳng lên các cơ nội tại của thanh quản, khiến dây thanh âm càng sưng nề và lâu phục hồi hơn. Trong giai đoạn cấp, việc dùng giấy bút, ghi chú điện thoại hoặc cử chỉ thay cho lời nói sẽ giúp các mô thanh âm có điều kiện thư giãn và nhanh lành thương tổn.
Bổ sung nước ấm và làm dịu niêm mạc họng
Uống đủ chất lỏng ấm là cách đơn giản giúp làm dịu cảm giác khô rát và kích ứng ở niêm mạc hầu họng. Nước ấm giúp làm loãng dịch nhầy ứ đọng, bôi trơn dây thanh quản và tạo điều kiện tống xuất đờm ra ngoài dễ dàng hơn. Người bệnh có thể uống nước lọc ấm, nước canh thanh đạm hoặc nước ấm pha một lượng nhỏ mật ong nguyên chất để làm dịu họng. Cần tránh các loại đồ uống quá nóng vì dễ làm bỏng rát niêm mạc, đồng thời hạn chế cà phê, rượu bia, nước ngọt có ga vì chúng có đặc tính lợi tiểu nhẹ, dễ gây mất nước và làm khô bề mặt đường hô hấp.
Súc họng bằng dung dịch nước muối sinh lý
Thói quen súc họng bằng dung dịch nước muối sinh lý 0,9 phần trăm từ hai đến ba lần mỗi ngày mang lại hiệu quả làm sạch sâu và giảm phù nề đáng kể. Nước muối đẳng trương hỗ trợ loại bỏ vi sinh vật bề mặt, rửa trôi dịch nhầy bám dính và giảm cảm giác vướng víu khó chịu. Khi súc, người bệnh nên ngửa nhẹ cổ về phía sau, thở ra đều bằng miệng để dung dịch tiếp xúc sâu với thành sau họng trong khoảng ba mươi giây trước khi nhổ bỏ. Chú ý không nên pha nước muối tự chế quá mặn vì nồng độ muối cao có thể làm tổn thương và khô rát tế bào biểu mô đường thở.
Xông hơi ấm và duy trì độ ẩm không khí phù hợp
Không khí khô hanh là yếu tố khiến lớp dịch nhầy tự nhiên bảo vệ niêm mạc hô hấp bốc hơi nhanh, làm thanh quản bị kích thích liên tục. Sử dụng máy tạo độ ẩm phun sương mát trong phòng ngủ hoặc phòng làm việc giúp duy trì độ ẩm không khí lý tưởng, qua đó giảm co thắt và khô rát cổ họng. Ngoài ra, việc xông hơi nước ấm bằng cách hít thở hơi bốc lên từ một bát nước nóng trong năm đến mười phút cũng mang lại tác dụng thư giãn dây thanh quản. Người bệnh cần giữ khoảng cách an toàn khi xông để phòng tránh nguy cơ bỏng nhiệt vùng mặt.
Tránh các yếu tố kích thích và bảo vệ đường hô hấp
Trong thời gian giọng nói chưa bình phục, người bệnh cần bảo vệ hệ hô hấp trước các tác nhân kích ứng từ môi trường sống. Khói thuốc lá, bao gồm cả việc hút thuốc chủ động và hít phải khói thuốc thụ động, là yếu tố làm liệt các lông chuyển biểu mô và gia tăng phản ứng viêm thanh quản. Cần tránh xa môi trường nhiều bụi bẩn, hóa chất tẩy rửa nồng gắt và đeo khẩu trang khi ra đường. Bên cạnh đó, người có biểu hiện trào ngược dạ dày thực quản nên hạn chế đồ ăn cay nóng, đồ chiên xào nhiều dầu mỡ và không nằm ngay sau bữa ăn để ngăn axit trào lên gây kích ứng vùng họng.
Lưu ý an toàn
Các biện pháp chăm sóc tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ cho những trường hợp viêm nhẹ hoặc do quá tải giọng nói tạm thời. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc chống viêm nhóm corticosteroid hoặc các loại viên ngậm không rõ nguồn gốc khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng. Cần lưu ý rằng việc dùng thuốc sai chỉ định không giúp phục hồi giọng nói nhanh hơn mà còn tiềm ẩn nguy cơ tác dụng phụ nguy hiểm. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, thở rít, đau họng dữ dội một bên, hoặc mất tiếng kéo dài quá mười bốn ngày, người bệnh cần đến bệnh viện thăm khám ngay để được nội soi thanh quản và điều trị kịp thời.
Tóm tắt
Tình trạng viêm họng không nói được thường thuyên giảm sau vài ngày nếu dây thanh quản được nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc kháng sinh hoặc các mẹo dân gian chưa kiểm chứng. Hãy theo dõi sát diễn tiến sức khỏe và chủ động đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tại sao viêm họng lại dẫn đến tình trạng mất tiếng?
Viêm họng gây mất tiếng do phản ứng viêm lan từ vùng hầu họng xuống thanh quản, làm cho hai dây thanh âm phù nề, khép không kín và giảm rung động, dẫn đến khàn tiếng hoặc không phát ra âm thanh.
Bị mất tiếng do viêm họng có nên nói thì thầm không?
Nói thì thầm khiến dây thanh âm phải căng cứng và chịu áp lực cơ học lớn hơn bình thường. Thay vì nói nhỏ, người bệnh nên hạn chế giao tiếp tối đa để thanh quản được thư giãn hoàn toàn.
Mất tiếng do viêm họng thường kéo dài bao lâu?
Phần lớn viêm họng kèm mất tiếng cấp tính do virus hoặc làm việc quá sức sẽ tự hồi phục sau ba đến bảy ngày nếu người bệnh nghỉ ngơi giọng nói, giữ ấm và uống đủ nước ấm.
Bị viêm họng không nói được có cần uống kháng sinh không?
Kháng sinh chỉ tiêu diệt được vi khuẩn và hoàn toàn không có tác dụng với virus gây viêm đường hô hấp. Việc tự ý uống kháng sinh làm tăng nguy cơ kháng thuốc và gây ra tác dụng phụ tiêu hóa.
Khi nào người bị viêm họng mất tiếng cần đến gặp bác sĩ?
Người bệnh nên đi khám khi mất giọng kéo dài hơn hai tuần, hoặc xuất hiện triệu chứng khó thở, khó nuốt nặng, ho khạc ra máu, sốt cao liên tục không hạ.
