Cách làm giảm sưng mắt khi bị dị ứng hiệu quả và dễ thực hiện
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Sưng mí mắt khi bị dị ứng là tình trạng phổ biến xảy ra khi niêm mạc mắt tiếp xúc với các dị nguyên như phấn hoa, bụi nhà, nấm mốc hoặc lông thú cưng. Phản ứng quá mẫn của hệ miễn dịch kích thích giải phóng histamin, gây giãn mạch, ứ dịch mô liên kết quanh mi và tạo cảm giác ngứa ngáy, cộm rát dữ dội.
Để nhanh chóng xoa dịu đôi mắt sưng húp và phòng ngừa tổn thương giác mạc, việc áp dụng các cách làm giảm sưng mắt khi bị dị ứng an toàn, khoa học là điều vô cùng cần thiết. Chăm sóc đúng phương pháp tại nhà sẽ giúp mắt hồi phục tự nhiên, hạn chế biến chứng viêm nhiễm và khôi phục sự thoải mái cho thị giác.
Cách làm giảm sưng mắt khi bị dị ứng là gì?
Sưng mắt do dị ứng, hay phù nề mi mắt trong bệnh cảnh viêm kết mạc dị ứng, xuất hiện khi cơ thể phản ứng quá mức với các kháng nguyên lạ từ môi trường ngoài. Vùng mô quanh mi mắt có cấu trúc lỏng lẻo và hệ thống mao mạch phong phú, do đó khi các tế bào miễn dịch tại chỗ giải phóng histamin và các chất trung gian gây viêm, mạch máu sẽ giãn nở nhanh chóng và tăng tính thấm thành mạch. Hiện tượng này dẫn tới sự thoát dịch từ lòng mạch vào các khoang gian bào, biểu hiện ra ngoài bằng mí mắt sưng to, đỏ họng mắt, chảy nhiều nước mắt và ngứa ngáy dữ dội. Đa phần các trường hợp phù nề do dị ứng mang tính chất lành tính, diễn ra cấp tính hoặc từng đợt theo mùa. Tuy nhiên, nếu không được chăm sóc và can thiệp đúng phương pháp, tổn thương có thể lan rộng hoặc gây viêm nhiễm thứ phát, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và chất lượng thị giác của người bệnh.
Chườm lạnh để giảm phù nề và làm dịu cơn ngứa quanh mắt
Chườm lạnh là một trong những biện pháp hỗ trợ đầu tiên và đơn giản nhất giúp làm dịu mí mắt đang sưng húp. Nhiệt độ mát làm co các mạch máu ngoại vi xung quanh vùng mắt, từ đó hạn chế hiện tượng thoát dịch vào mô liên kết lỏng lẻo quanh hốc mắt và ức chế phản ứng viêm cấp tính. Người bệnh có thể dùng một chiếc khăn bông mềm sạch thấm nước mát hoặc bọc vài viên đá nhỏ bên trong khăn bông sạch, sau đó nhẹ nhàng đặt lên vùng mắt nhắm trong khoảng mười đến mười lăm phút. Lưu ý không áp đá lạnh trực tiếp lên bề mặt da vì lớp da mi mắt rất mỏng manh, dễ bị bỏng lạnh hoặc kích ứng thêm. Có thể lặp lại phương pháp này hai đến ba lần mỗi ngày để duy trì cảm giác dễ chịu. Ngoài ra, việc rửa mặt sạch bằng nước mát cũng giúp cuốn trôi bớt lượng dị nguyên còn bám dính trên lông mi và quanh bờ mi, hỗ trợ kiểm soát tình trạng phù nề mí mắt nhanh chóng.
Rửa trôi dị nguyên bằng nước muối sinh lý hoặc nước mắt nhân tạo
Nước muối sinh lý nồng độ không phẩy chín phần trăm hoặc các loại nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản là công cụ hữu ích giúp làm sạch bề mặt nhãn cầu. Khi tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng như bụi bẩn, lông thú cưng hoặc phấn hoa, niêm mạc kết mạc sẽ phản ứng và tiết dịch nhầy. Việc nhỏ mắt nhẹ nhàng bằng dung dịch nước muối sinh lý giúp pha loãng nồng độ dị nguyên, cuốn trôi các phần tử lạ ra khỏi túi cùng kết mạc và bôi trơn bề mặt giác mạc. Khi sử dụng, người bệnh cần rửa sạch tay bằng xà phòng, ngửa đầu ra sau và nhỏ từ một đến hai giọt vào mỗi mắt, sau đó chớp nhẹ để dung dịch phân bổ đều khắp nhãn cầu. Không để đầu lọ dung dịch chạm trực tiếp vào lông mi hoặc mắt nhằm ngăn ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn chéo. Phương pháp rửa mắt này rất lành tính và có thể thực hiện vài lần trong ngày để hỗ trợ xoa dịu biểu hiện cộm xốn.
Chủ động cách ly và hạn chế tiếp xúc với các tác nhân kích phát
Một nguyên tắc then chốt trong kiểm soát dị ứng mắt là xác định và cách ly triệt để với các yếu tố kích phát. Người bệnh cần vệ sinh không gian sống thường xuyên, lau chùi bề mặt bàn ghế và giặt sạch chăn ga gối đệm bằng nước ấm để loại bỏ mạt bụi nhà và nấm mốc. Nếu gia đình có nuôi động vật có lông như chó hoặc mèo, nên hạn chế cho thú cưng vào phòng ngủ và rửa tay sạch sau khi tiếp xúc với chúng. Vào những ngày thời tiết hanh khô hoặc mùa phấn hoa nở rộ, nên hạn chế mở cửa sổ hướng đón gió và cân nhắc dùng máy lọc không khí có màng lọc tiêu chuẩn trong phòng ngủ. Khi phải di chuyển ngoài trời, việc đeo kính râm ôm sát khuôn mặt sẽ tạo thành lớp màng chắn cơ học giúp bảo vệ mắt khỏi bụi đường, gió lớn và các dị nguyên lơ lửng trong không khí. Bên cạnh đó, phụ nữ nên tạm dừng trang điểm mắt và không dùng mỹ phẩm cũ để tránh kích ứng thêm.
Tránh cọ xát dụi mắt và tạm ngưng sử dụng kính áp tròng
Mặc dù cảm giác ngứa ngáy do phản ứng dị ứng giải phóng histamin rất khó chịu, người bệnh cần tuyệt đối tránh thói quen đưa tay lên dụi mắt. Vùng da quanh mí mắt cùng cấu trúc kết mạc vô cùng nhạy cảm; động tác chà xát mạnh sẽ kích hoạt các tế bào mast vỡ ra nhiều hơn, phóng thích thêm lượng lớn histamin và hóa chất trung gian gây viêm, khiến mí mắt càng sưng to, đỏ rực và ngứa dữ dội hơn ban đầu. Hơn nữa, việc dụi mắt liên tục dễ dẫn đến tình trạng xước biểu mô giác mạc, tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn và nấm từ bàn tay xâm nhập gây viêm giác mạc nguy hiểm. Đối với những người đang sử dụng kính áp tròng, việc tháo kính ngay khi mắt có biểu hiện kích ứng là điều bắt buộc. Bề mặt kính áp tròng có thể giữ lại dị nguyên, cản trở việc cấp ẩm tự nhiên và làm tăng nguy cơ tổn thương kết mạc.
Tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần dùng thuốc hỗ trợ điều trị
Trong trường hợp sưng mắt do dị ứng gây nhiều phiền toái hoặc không thuyên giảm với các biện pháp chăm sóc thông thường, bác sĩ chuyên khoa mắt hoặc bác sĩ dị ứng có thể cân nhắc chỉ định một số nhóm thuốc phù hợp. Các nhóm thuốc thường được sử dụng trong y khoa bao gồm thuốc nhỏ mắt kháng histamin, thuốc nhỏ ổn định dưỡng bào hoặc thuốc kháng histamin đường uống nhằm ngăn chặn tác động của histamin lên các thụ thể mạch máu. Trong một số đợt viêm kết mạc dị ứng cấp tính nặng, bác sĩ có thể kê đơn ngắn ngày thuốc chống viêm không steroid hoặc corticoid bôi nhỏ tại chỗ với sự theo dõi nghiêm ngặt. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp chứa corticoid kéo dài, bởi việc lạm dụng có thể dẫn đến biến chứng tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc nhiễm trùng cơ hội. Mọi việc dùng thuốc cần tuân thủ đúng hướng dẫn chuyên môn từ bác sĩ.
Lưu ý an toàn
Các biện pháp chăm sóc tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng sưng mắt do dị ứng nhẹ và vừa. Tuyệt đối không tự ý đắp các loại lá cây, túi trà nóng, tinh dầu hoặc dung dịch tự pha chế chưa qua kiểm định lên mắt vì nguy cơ nhiễm trùng và bỏng giác mạc rất cao. Khi có dấu hiệu bất thường, cần tới ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám chính xác.
Tóm tắt
Giảm sưng mắt do phản ứng dị ứng đòi hỏi sự kiên nhẫn và chăm sóc đúng cách. Việc chủ động tránh xa dị nguyên kết hợp chườm lạnh và nhỏ mắt phù hợp sẽ giúp mắt nhanh chóng dễ chịu. Nếu tình trạng sưng mắt không thuyên giảm hoặc kèm theo đau nhức, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Chườm lạnh có thực sự giúp giảm sưng mí mắt do dị ứng không?
Chườm lạnh là giải pháp hỗ trợ tạm thời rất hiệu quả. Nhiệt độ thấp giúp làm co các mạch máu nhỏ quanh mí mắt, nhờ đó giảm bớt dịch phù nề mô mềm và làm dịu nhanh cơn ngứa rát khó chịu.
Tại sao không nên dụi mắt khi mắt đang bị ngứa và sưng phù?
Tuyệt đối không nên dụi mắt khi ngứa. Động tác chà xát kích thích tế bào mast giải phóng thêm nhiều chất trung gian gây viêm histamin, đồng thời làm tăng nguy cơ trầy xước giác mạc và đưa vi khuẩn xâm nhập vào mắt.
Có thể dùng dung dịch nhỏ mắt nào để làm dịu kích ứng tại nhà?
Người bệnh chỉ nên dùng nước muối sinh lý đẳng trương không chất bảo quản hoặc nước mắt nhân tạo để rửa trôi dị nguyên. Không tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hay hoạt chất co mạch khi chưa có chỉ định y khoa.
Khi mắt đang sưng do dị ứng có được đeo kính áp tròng không?
Người bị dị ứng mắt nên ngừng đeo kính áp tròng cho đến khi mắt hồi phục hoàn toàn. Bề mặt kính có thể bẫy giữ dị nguyên và bụi bẩn, làm tăng mức độ kích ứng và nguy cơ viêm kết mạc nặng hơn.
Sưng mắt do dị ứng khi nào cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt?
Cần đến bệnh viện mắt khám ngay nếu mí mắt sưng tấy kèm đau nhức dữ dội, suy giảm thị lực, mắt nhìn mờ, sợ ánh sáng gắt hoặc chảy dịch mủ vàng đặc kéo dài.
