Cách làm giảm đau viêm lợi trùm tại nhà và cách xử trí

Viêm lợi trùm tại nhà là gì?

Viêm lợi trùm xảy ra khi một chiếc răng chỉ nhú lên một phần khỏi cung hàm, để lại một nếp gấp nướu che phủ một góc thân răng. Khu vực này tạo thành một túi nướu sâu, nơi vụn thức ăn dễ đọng lại nhưng bàn chải thông thường rất khó tiếp cận để làm sạch. Sự tích tụ vi sinh vật kỵ khí trong khoang miệng nhanh chóng dẫn đến phản ứng viêm tại chỗ, gọi là viêm lợi trùm hay viêm quanh thân răng.

Tình trạng này hay gặp nhất ở độ tuổi thanh thiếu niên và người trẻ từ 17 đến 25 tuổi, trùng khớp với thời điểm mọc răng khôn. Khi đợt viêm bùng phát, vùng nướu ở góc hàm sẽ sưng mọng, chạm vào thấy đau nhói, có thể tiết dịch hoặc mủ, kèm theo cảm giác sốt nhẹ và nổi hạch góc hàm. Nếu không can thiệp đúng lúc, ổ viêm không chỉ gây đau đớn mà còn có nguy cơ lan sang các khoang mô mềm lân cận ở vùng mặt và cổ.

Súc miệng bằng nước muối ấm để sát khuẩn và làm dịu nướu

Súc miệng bằng nước muối sinh lý hoặc nước muối ấm pha loãng là một trong những cách đơn giản và an toàn nhất để xoa dịu nướu khi bị viêm lợi trùm. Nước muối có đặc tính kháng khuẩn nhẹ, giúp rửa trôi cặn bã thức ăn kẹt dưới vạt nướu và làm giảm nồng độ vi khuẩn gây hại trong khoang miệng. Ngoài ra, tính chất ưu trương nhẹ của dung dịch muối còn hỗ trợ giảm phù nề, giúp mô nướu bớt căng tức và mang lại cảm giác dễ chịu hơn.

Người bệnh nên ngậm một ngụm nước muối ấm, nhẹ nhàng nghiêng đầu về phía bên răng đau để dung dịch tiếp xúc trực tiếp với vùng lợi trùm trong khoảng 30 đến 60 giây trước khi nhổ ra. Nên thực hiện từ 3 đến 4 lần mỗi ngày, đặc biệt là sau các bữa ăn và trước khi đi ngủ. Cần lưu ý không pha nước muối quá mặn vì nồng độ muối cao có thể làm rát niêm mạc miệng và gây kích ứng thêm vùng nướu đang tổn thương.

Vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng bằng bàn chải lông mềm và chỉ nha khoa

Khi vùng lợi trùm bị sưng đau, nhiều người có tâm lý ngại chải răng ở góc hàm đó, khiến mảng bám càng tích tụ dày đặc và tình trạng viêm trở nên trầm trọng hơn. Giải pháp đúng đắn là duy trì vệ sinh răng miệng nhưng cần thao tác cẩn trọng và dùng dụng cụ phù hợp. Một chiếc bàn chải đánh răng có đầu nhỏ và lông siêu mềm sẽ giúp làm sạch bề mặt các răng lân cận mà không làm rách hay trầy xước phần nướu đang viêm.

Người bệnh nên chải răng với lực vừa phải, nghiêng đầu bàn chải một góc 45 độ để lông chải nhẹ nhàng cuốn trôi mảng bám ở viền nướu. Bên cạnh đó, việc sử dụng chỉ nha khoa để làm sạch kẽ giữa răng khôn và răng hàm số 7 là bước vô cùng cần thiết, giúp ngăn chặn nguy cơ sâu răng mặt bên và giảm áp lực viêm. Tuyệt đối không dùng tăm tre nhọn chọc sâu vào dưới nắp lợi trùm, vì thao tác này rất dễ gây rách mô, chảy máu và đẩy vi khuẩn vào sâu hơn trong ổ mô mềm.

Chườm lạnh bên ngoài má để giảm sưng và xoa dịu cảm giác đau buốt

Liệu pháp nhiệt lạnh bên ngoài má là phương pháp hỗ trợ rất hữu ích khi cơn đau do viêm lợi trùm khiến bạn nhức nhối hoặc má bắt đầu có dấu hiệu hơi sưng phù. Nhiệt độ thấp từ túi chườm giúp co các mạch máu nhỏ tại chỗ, từ đó làm chậm tốc độ lưu thông máu, giảm cảm giác căng tức do phù nề và tạm thời làm tê liệt các đầu mút dây thần kinh truyền tín hiệu đau.

Để thực hiện an toàn, bạn hãy bọc vài viên đá lạnh hoặc túi gel giữ nhiệt trong một chiếc khăn vải sạch, sau đó áp nhẹ lên vùng má tương ứng với bên răng đau. Chườm trong khoảng 10 đến 15 phút, sau đó nghỉ 15 phút rồi mới lặp lại nếu cần thiết. Tránh áp đá lạnh trực tiếp lên da để phòng ngừa bỏng lạnh, và không được chườm nóng lên má trong đợt viêm cấp vì nhiệt nóng có thể làm giãn mạch, khiến phản ứng sưng nề và ứ dịch mủ trở nên nghiêm trọng hơn.

Điều chỉnh chế độ ăn uống mềm lỏng để hạn chế va chạm cơ học

Khi vạt nướu bị sưng phồng, chiếc răng đối diện ở hàm trên rất dễ cắn vào phần lợi này trong quá trình ăn nhai, gây nên những chấn thương cơ học lặp đi lặp lại khiến nướu càng loét và chảy máu. Do đó, việc thay đổi chế độ dinh dưỡng trong những ngày phát bệnh đóng vai trò lớn trong việc giảm đau và tạo điều kiện cho mô nướu hồi phục.

Nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo, súp hoặc sữa chua để cung cấp đủ dưỡng chất mà không đòi hỏi lực nhai nhiều. Cố gắng nhai chậm rãi ở bên hàm đối diện không bị đau. Cần tránh hoàn toàn các loại thực phẩm cứng, giòn, có cạnh sắc như bánh mì nướng, các loại hạt hoặc đồ ăn dai dẻo dễ dính vào kẽ răng. Đồng thời, hạn chế thức ăn quá cay, quá nóng, đồ uống có gas hoặc rượu bia vì chúng có thể gây kích ứng mạnh lên bề mặt niêm mạc đang tổn thương.

Sử dụng nước súc miệng kháng khuẩn chuyên dụng theo hướng dẫn

Bên cạnh nước muối, các loại nước súc miệng chứa hoạt chất kháng khuẩn như Chlorhexidine với nồng độ thích hợp thường được bác sĩ nha khoa khuyến cáo dùng trong các đợt viêm nướu cấp. Dung dịch này có khả năng bám dính tốt trên bề mặt răng và niêm mạc, ức chế sự phát triển của vi khuẩn kỵ khí trong khoang miệng trong nhiều giờ liên tục.

Khi sử dụng, người bệnh nên ngậm khoảng 10 đến 15 ml dung dịch và súc nhẹ nhàng xung quanh cung hàm trong 30 giây rồi nhổ bỏ, không cần súc lại bằng nước lọc ngay sau đó để hoạt chất phát huy tác dụng. Không nên lạm dụng nước súc miệng sát khuẩn kéo dài quá 1 đến 2 tuần trừ khi có chỉ định chuyên môn, vì việc dùng dài ngày có thể gây biến đổi vị giác tạm thời hoặc gây ố vàng men răng.

Lưu ý an toàn

Các mẹo tại nhà chỉ đóng vai trò hỗ trợ vệ sinh và giảm nhẹ triệu chứng tạm thời trong thời gian chờ gặp nha sĩ, hoàn toàn không thể làm biến mất vạt lợi trùm hay chỉnh thẳng răng khôn mọc lệch. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng vật nhọn chọc rạch nướu, không tự nặn mủ hay đắp các loại lá cây, thuốc bột không rõ nguồn gốc vào ổ viêm vì có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết nguy hiểm. Mọi việc dùng thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau đều cần có đơn và hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn.

Tóm tắt

Viêm lợi trùm là vấn đề răng miệng thường gặp nhưng có thể tiến triển phức tạp nếu xử trí sai cách. Việc áp dụng các bước chăm sóc vệ sinh tại nhà sẽ giúp bạn dễ chịu hơn trong giai đoạn ban đầu. Tuy nhiên, để ngăn ngừa bệnh tái phát và bảo vệ hàm răng khỏe mạnh lâu dài, bạn hãy sớm đặt lịch khám tại cơ sở nha khoa uy tín để được đánh giá cấu trúc xương hàm và xử lý triệt để nguyên nhân.