Cách kiểm soát bệnh tim mạch mùa lạnh an toàn và

Kiểm soát bệnh tim mạch mùa lạnh là gì?

Khi cơ thể tiếp xúc với không khí lạnh, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích làm các mạch máu dưới da và ngoại vi co lại nhằm hạn chế thất thoát nhiệt lượng. Cơ chế thích nghi tự nhiên này vô tình làm tăng sức cản mạch máu toàn thân, đẩy huyết áp lên cao và đòi hỏi cơ tim phải co bóp mạnh hơn để bơm máu. Đồng thời, độ nhớt của máu và nồng độ các yếu tố đông máu có xu hướng tăng trong điều kiện nhiệt độ thấp, tạo thuận lợi cho sự hình thành cục máu đông trong lòng động mạch.

Ở những người lớn tuổi hoặc người đã có sẵn mảng xơ vữa động mạch, việc lòng mạch bị co thắt kết hợp với huyết áp dao động mạnh rất dễ dẫn đến thiếu máu cơ tim cục bộ, cơn đau thắt ngực hoặc thậm chí là nhồi máu cơ tim và tai biến mạch máu não. Do đó, kiểm soát bệnh tim mạch trong mùa lạnh đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa lối sống giữ ấm, vận động hợp lý và việc tuân thủ đơn thuốc định kỳ của bác sĩ chuyên khoa tim mạch.

Giữ ấm cơ thể và hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột

Nhiễm lạnh đột ngột dễ khởi phát cơn tăng huyết áp cấp tính và co thắt mạch vành. Người bệnh tim mạch cần giữ ấm kỹ vùng đầu, cổ, ngực, bàn tay và bàn chân khi ra ngoài trời. Nên mặc nhiều lớp áo mỏng để tạo các tầng không khí cách nhiệt và dễ thích ứng với nhiệt độ thay đổi thay vì mặc một áo quá dày.

Bên cạnh đó, người bệnh cần tránh rời chăn ấm hoặc bước ra ngoài trời đột ngột vào sáng sớm. Trước khi dậy, nên nằm xoa nhẹ tay chân, ngồi dậy từ từ để huyết áp thích nghi rồi mới mặc ấm và bước ra ngoài. Khi tắm rửa, nên dùng nước ấm vừa phải trong phòng kín gió, không tắm quá muộn vào ban đêm nhằm phòng tránh hiện tượng co mạch đột ngột.

Duy trì chế độ dinh dưỡng và kiểm soát lượng muối tiêu thụ

Mùa lạnh thường kích thích cảm giác thèm ăn món mặn, nhiều dầu mỡ hoặc đồ chiên xào. Tuy nhiên, lượng muối dư thừa khiến cơ thể giữ nước, gia tăng thể tích tuần hoàn và làm huyết áp khó kiểm soát. Người mắc bệnh tim mạch nên duy trì chế độ ăn nhạt, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn như đồ hộp, thịt xông khói và các món dưa cà muối chua.

Bữa ăn hàng ngày nên tăng cường rau xanh, củ quả tươi, ngũ cốc nguyên hạt và cá béo giàu omega 3 giúp bảo vệ thành mạch. Dù ít cảm giác khát, người bệnh vẫn cần uống đủ nước ấm chia đều trong ngày để tránh cô đặc máu. Đồng thời, cần hạn chế tối đa rượu bia, vì cồn chỉ gây giãn mạch ảo ban đầu rồi nhanh chóng làm cơ thể mất nhiệt, khiến huyết áp dao động thất thường.

Vận động thể lực vừa sức và điều chỉnh thời gian tập luyện

Vận động thể lực vừa sức giúp cải thiện sức co bóp cơ tim, hỗ trợ lưu thông khí huyết và ổn định huyết áp. Tuy nhiên trong mùa đông, người bệnh tim mạch cần tránh tập thể dục quá sớm khi trời còn tối, sương buốt hoặc nhiệt độ xuống thấp; nên chuyển sang khung giờ ấm áp như giữa buổi sáng hoặc đầu giờ chiều.

Nếu thời tiết bên ngoài quá rét buốt, người bệnh nên tập luyện nhẹ nhàng trong nhà như đi bộ chậm, tập dưỡng sinh hoặc đạp xe tại chỗ. Cần khởi động kỹ hơn bình thường để hệ cơ xương và mạch máu kịp thích nghi. Nếu xuất hiện dấu hiệu tức ngực, khó thở, chóng mặt hoặc vã mồ hôi lạnh, cần ngừng tập ngay và nghỉ ngơi ở nơi kín gió.

Theo dõi huyết áp tại nhà và tuân thủ phác đồ điều trị

Huyết áp mùa lạnh thường dao động và có xu hướng tăng cao hơn mùa hè. Người bệnh tim mạch cần chủ động đo và ghi nhận chỉ số huyết áp tại nhà bằng máy đo bắp tay vào buổi sáng sau thức dậy và buổi tối trước khi ngủ, sau khi đã nghỉ ngơi thư giãn ít nhất 5 phút.

Nguyên tắc cốt lõi là uống thuốc đúng giờ, đủ liều theo đơn của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc khi thấy huyết áp tạm thời ổn định, cũng không tự ý tăng liều hạ áp khi chưa có hướng dẫn y tế. Nếu huyết áp dao động nhiều hoặc liên tục vượt mục tiêu, người bệnh nên tái khám để bác sĩ đánh giá và điều chỉnh phác đồ phù hợp.

Chủ động phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp

Mùa đông xuân là thời điểm các bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp như cảm cúm, viêm phế quản và viêm phổi bùng phát mạnh mẽ. Đối với người sẵn có bệnh nền tim mạch, một đợt nhiễm trùng đường thở có thể gây phản ứng viêm toàn thân, làm tăng nhịp tim và khiến cơ tim phải làm việc quá tải, dễ dẫn tới đợt cấp suy tim hoặc thúc đẩy mảng xơ vữa nứt vỡ.

Để bảo vệ đường hô hấp và gián tiếp bảo vệ trái tim, người bệnh nên chủ động tiêm phòng vắc xin cúm hàng năm và vắc xin phế cầu theo khuyến cáo của bác sĩ. Khi phải tiếp xúc nơi đông người, cần đeo khẩu trang, giữ ấm đường thở và thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn. Ngoài ra, việc súc họng bằng nước muối sinh lý ấm và giữ gìn không gian sống thoáng đãng, sạch sẽ cũng là biện pháp phòng ngừa nhiễm khuẩn hiệu quả giúp người bệnh tim mạch duy trì sức khỏe ổn định suốt mùa lạnh.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tim mạch không nên chủ quan trước các biểu hiện thoáng qua như đau tức ngực, cảm giác nặng ngực lan lên cổ hoặc cánh tay trái, khó thở đột ngột, chóng mặt hay vã mồ hôi. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo của cơn nhồi máu cơ tim hoặc cơn thiếu máu não cục bộ. Khi phát hiện các triệu chứng bất thường trên, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tim mạch gần nhất để được cấp cứu kịp thời. Tuyệt đối không tự ý dùng các bài thuốc truyền miệng, không xông hơi quá nóng hay tự dùng thuốc giãn mạch khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Tóm tắt

Kiểm soát bệnh tim mạch mùa lạnh là quá trình kết hợp giữa việc giữ ấm cơ thể, ăn uống lành mạnh, tập luyện đúng cách và tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị của bác sĩ. Sự chủ động theo dõi huyết áp và lắng nghe các tín hiệu cảnh báo của cơ thể sẽ giúp người bệnh phòng ngừa hiệu quả các biến cố tim mạch nguy hiểm, an tâm duy trì sức khỏe và chất lượng cuộc sống trong suốt mùa đông.