Cách khắc phục tình trạng mất khứu giác tạm thời do sổ mũi

Mất khứu giác tạm thời do sổ mũi là gì?

Mất khứu giác tạm thời do sổ mũi là tình trạng suy giảm hoặc biến mất hoàn toàn khả năng nhận biết mùi trong thời gian ngắn, xuất hiện đồng thời hoặc sau khi người bệnh gặp phải các vấn đề về đường hô hấp trên như cảm lạnh thông thường, viêm mũi dị ứng hoặc đợt viêm mũi xoang cấp tính. Về mặt giải phẫu, các thụ thể nhận diện mùi nằm ở vị trí cao nhất của hốc mũi, được gọi là niêm mạc khứu giác. Khi mũi bị viêm, lưu lượng máu đến niêm mạc tăng cao gây sưng nề, kèm theo sự gia tăng bài tiết chất nhầy đặc quánh. Hậu quả là đường dẫn khí lên vùng ngửi bị chặn đứng về mặt vật lý, khiến không khí mang phân tử mùi không thể tiếp xúc với đầu mút dây thần kinh khứu giác. Tình trạng này nhìn chung lành tính và có xu hướng tự cải thiện rõ rệt ngay khi đợt phù nề kết thúc và lượng dịch nhầy trong mũi được giải phóng hoàn toàn.

Vệ sinh hốc mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý

Rửa mũi và xịt rửa xoang bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương hoặc ưu trương nhẹ là biện pháp nền tảng giúp cải thiện tình trạng ngạt và mất mùi tạm thời. Dòng nước muối giúp làm loãng lớp dịch nhầy đóng bánh, rửa trôi các chất tiết ứ đọng cùng các hạt bụi bẩn và dị nguyên bám dính trên bề mặt biểu mô hô hấp. Nhờ đó, đường dẫn khí được khai thông, giảm sức cản không khí và mở lại lối đi cho các phân tử mùi di chuyển lên trần hốc mũi.

Để đạt hiệu quả an toàn, người bệnh nên sử dụng bình rửa chuyên dụng hoặc chai xịt nước muối được đóng gói đạt chuẩn y tế. Kỹ thuật rửa cần thực hiện nhẹ nhàng, nghiêng đầu góc phù hợp và thở bằng miệng để tránh gây áp lực lớn lên tai giữa hoặc sặc vào khí phế quản. Tần suất thực hiện từ một đến hai lần mỗi ngày sẽ hỗ trợ niêm mạc mũi nhanh chóng hồi phục độ ẩm sinh lý tự nhiên.

Xông hơi ấm hỗ trợ làm thông thoáng đường thở

Hít thở hơi nước ấm là phương pháp vật lý đơn giản mang lại cảm giác dễ chịu tức thì cho người đang bị nghẹt mũi và mất mùi. Độ ẩm và nhiệt độ từ hơi nước ấm có tác dụng làm mềm vảy mũi, giảm độ quánh nhớt của chất nhầy, đồng thời kích thích các vi nhung mao trên bề mặt biểu mô mũi hoạt động nhịp nhàng hơn để đẩy chất dịch ra ngoài. Khi các xoang và khe mũi giảm bớt sự bít tắc, quá trình lưu thông không khí được tái lập nhanh hơn.

Người bệnh có thể xông mũi bằng một tô nước nóng sạch hoặc sử dụng máy xông hơi mặt cá nhân trong khoảng mười đến mười lăm phút. Cần giữ khoảng cách an toàn giữa mặt và nguồn nước nóng để tránh nguy cơ bỏng rát da hoặc tổn thương niêm mạc. Không nên tùy tiện nhỏ quá nhiều loại tinh dầu đậm đặc vào nước xông vì các hoạt chất bay hơi mạnh có thể gây kích ứng ngược, khiến niêm mạc mũi sưng nề nhiều hơn.

Duy trì độ ẩm môi trường sống và cung cấp đủ nước cho cơ thể

Môi trường không khí khô hanh hoặc thói quen nằm phòng máy lạnh liên tục sẽ làm niêm mạc đường thở mất nước, khiến chất nhầy mũi trở nên cô đặc và khó tống xuất. Việc bổ sung độ ẩm cho không gian sinh hoạt bằng máy tạo độ ẩm hoặc đặt chậu nước trong phòng ngủ giúp bảo vệ hàng rào biểu mô hô hấp, ngăn ngừa tình trạng kích ứng và thúc đẩy quá trình hồi phục của các tế bào cảm nhận mùi.

Bên cạnh độ ẩm không khí, người bệnh cần chú trọng uống đủ nước ấm trong suốt cả ngày, bao gồm nước lọc, nước canh thanh đạm hoặc trà thảo mộc nhẹ nhàng. Lượng nước đầy đủ giúp tuần hoàn cơ thể ổn định và duy trì độ lỏng tự nhiên của các chất dịch tiết trong cơ thể. Ngoài ra, việc kê cao đầu giường khoảng mười lăm đến hai mươi độ khi nằm ngủ cũng là mẹo hữu ích giúp giảm áp lực dồn máu lên tĩnh mạch hốc mũi, hạn chế nghẹt mũi về đêm.

Luyện tập khứu giác chủ động sau giai đoạn viêm cấp

Trong trường hợp sổ mũi và nghẹt mũi đã thuyên giảm rõ rệt nhưng cảm giác nhận biết mùi vẫn còn chậm chạp hoặc chưa sắc nét, bài tập phục hồi khứu giác là giải pháp an toàn được các chuyên gia tai mũi họng khuyên dùng. Phương pháp này dựa trên cơ chế mềm dẻo của hệ thần kinh, kích thích các nơ-ron khứu giác tái tạo và kết nối lại với trung tâm xử lý mùi trên vỏ não.

Người tập có thể sử dụng các mùi hương quen thuộc, tự nhiên như vỏ chanh, cà phê rang xay nguyên chất, hoa hồng hoặc tinh dầu đinh hương. Hàng ngày, hít thở nhẹ nhàng từng mùi hương trong khoảng hai mươi giây, tập trung trí nhớ và hình dung về đặc điểm của mùi đó trước khi chuyển sang mùi tiếp theo. Thực hiện đều đặn hai lần mỗi ngày trong vài tuần sẽ tạo phản xạ tích cực, giúp khứu giác từng bước lấy lại độ nhạy bén vốn có.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý lạm dụng các loại thuốc xịt co mạch mũi kéo dài quá năm đến bảy ngày vì dễ dẫn đến biến chứng viêm mũi do thuốc, gây ngạt mũi mạn tính và làm tổn thương niêm mạc khứu giác khó phục hồi. Tránh tự ý pha trộn các dung dịch lạ hoặc nhỏ nước ép tỏi, hành tươi vào lỗ mũi vì có thể gây bỏng hóa chất và hoại tử biểu mô. Nếu tình trạng mất mùi kéo dài trên hai tuần sau khi hết sổ mũi, hoặc xuất hiện kèm theo các triệu chứng cảnh báo như sốt cao, đau nhức nửa mặt dữ dội, chảy mủ mũi một bên hay đau đầu nhiều, người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám và chẩn đoán chính xác.

Tóm tắt

Mất khứu giác tạm thời do sổ mũi phần lớn là phản ứng cơ học lành tính và sẽ tự thuyên giảm khi đường thở được giải phóng. Việc kiên trì áp dụng các biện pháp vệ sinh mũi khoa học, giữ ấm và cung cấp đủ nước sẽ tạo điều kiện tốt nhất cho niêm mạc phục hồi. Lắng nghe cơ thể và thăm khám y tế kịp thời là cách an toàn nhất để bảo vệ giác quan của bạn.