Cách khắc phục bí tiểu sau sinh mổ an toàn và
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bí tiểu sau sinh mổ là một trong những rối loạn bài tiết nước tiểu thường gặp ở các sản phụ trong những ngày đầu sau phẫu thuật lấy thai. Tình trạng này khiến bàng quang ứ đọng nhiều nước tiểu, gây cảm giác căng tức khó chịu và tiềm ẩn nguy cơ viêm nhiễm nếu không được xử trí đúng cách.
Để giải quyết tình trạng này một cách hiệu quả, sản phụ cần hiểu rõ các nguyên nhân gây gián đoạn phản xạ bàng quang, từ đó áp dụng các phương pháp kích thích tự nhiên, vận động hợp lý kết hợp với sự hỗ trợ kịp thời từ nhân viên y tế tại cơ sở chuyên khoa.
Bí tiểu sau sinh mổ là gì?
Bí tiểu sau sinh mổ là tình trạng sản phụ không có khả năng tự đi tiểu hoặc đi tiểu không hết sau khi đã được rút ống thông tiểu hậu phẫu, dù bàng quang đã tích tụ đầy nước tiểu. Trên lâm sàng, bàng quang của người mẹ vẫn tiếp tục nhận nước tiểu từ thận bài tiết xuống nhưng cung phản xạ bài niệu tạm thời bị đình trệ. Tình trạng này có thể biểu hiện dưới dạng bí tiểu hoàn toàn khi sản phụ hoàn toàn không thể tiểu được giọt nào, hoặc bí tiểu không hoàn toàn khi chỉ rỉ ra một lượng nhỏ nhưng bàng quang vẫn còn căng tức. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, ứ đọng nước tiểu kéo dài có thể dẫn đến giãn mất trương lực cơ bàng quang không hồi phục hoặc làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu sau sinh.
Nguyên nhân gây ra hiện tượng bí tiểu sau sinh mổ
Sau phẫu thuật lấy thai, sản phụ thường được gây tê tủy sống hoặc ngoài màng cứng, khiến các dây thần kinh điều khiển cảm giác bàng quang tạm thời bị ức chế dẫn đến mất cảm giác buồn tiểu. Thêm vào đó, quá trình phẫu thuật và chuyển dạ trước đó có thể gây chèn ép, phù nề vùng cổ bàng quang và niệu đạo. Việc phải lưu ống thông tiểu trong suốt ca mổ cũng làm giảm trương lực cơ bàng quang trong thời gian ngắn. Tâm lý sợ đau vết mổ thành bụng khi ngồi dậy hoặc rặn tiểu cũng là rào cản khiến cơ thắt niệu đạo co thắt quá mức, ngăn cản dòng nước tiểu thoát ra ngoài tự nhiên.
Biện pháp kích thích phản xạ đi tiểu tự nhiên tại giường
Để khơi gợi lại phản xạ tự nhiên của bàng quang, sản phụ có thể áp dụng các biện pháp vật lý nhẹ nhàng ngay tại giường bệnh. Một cách đơn giản là chườm một túi nước ấm lên vùng hạ vị hoặc mở vòi nước cho chảy róc rách gần chỗ nằm để tạo kích thích âm thanh kích hoạt phản xạ thần kinh bàng quang. Ngoài ra, việc ngâm rửa vùng sinh dục bằng nước ấm sạch cũng giúp làm giãn cơ vòng niệu đạo, giảm co thắt và tạo cảm giác dễ chịu. Trong lúc thử đi tiểu, sản phụ nên hít thở sâu, thả lỏng toàn bộ cơ thể, tránh nôn nóng hoặc căng thẳng quá mức.
Vận động sớm và dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi bàng quang
Sau khi thuốc tê hết tác dụng và vết mổ đã ổn định, sản phụ nên cố gắng ngồi dậy và tập đi lại nhẹ nhàng quanh phòng bệnh với sự hỗ trợ của người thân. Vận động sớm giúp kích thích tuần hoàn máu vùng chậu, tăng cường nhu động ruột và phục hồi trương lực cơ bàng quang nhanh chóng hơn so với việc nằm bất động kéo dài. Bên cạnh đó, việc bổ sung đủ nước ấm từng ngụm nhỏ, kết hợp dùng các món súp lỏng hoặc canh rau tươi sẽ cung cấp đủ thể tích dịch cho thận bài tiết, đồng thời ngăn ngừa táo bón vốn là yếu tố làm tăng nặng tình trạng chèn ép bàng quang.
Các can thiệp y tế khi bàng quang không tự đào thải
Trong trường hợp đã thử các biện pháp kích thích tự nhiên nhưng sau nhiều giờ sản phụ vẫn không thể bài xuất nước tiểu, nhân viên y tế sẽ tiến hành thăm khám, xác định khối cầu bàng quang hoặc siêu âm đo lượng nước tiểu tồn dư. Nếu bàng quang căng quá mức, bác sĩ sẽ chỉ định can thiệp đặt ống thông tiểu để giải phóng nước tiểu, tránh nguy cơ vỡ bàng quang hoặc đờ bàng quang hồi phục chậm. Tùy theo lượng nước tiểu thoát ra, bàng quang có thể được đặt ống thông ngắt quãng hoặc đặt ống lưu tạm thời kết hợp tập phản xạ bàng quang theo hướng dẫn chuyên môn trước khi rút hẳn.
Lưu ý an toàn
Sản phụ tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc lợi tiểu, thuốc nam hoặc bài thuốc dân gian truyền miệng khi chưa có chỉ định của bác sĩ điều trị. Khi thấy bụng dưới căng cứng, đau tức dữ dội hoặc xuất hiện sốt, rét run thì cần báo ngay cho nữ hộ sinh hoặc bác sĩ để được kiểm tra cầu bàng quang và can thiệp kịp thời, tránh biến chứng tổn thương cơ bàng quang.
Tóm tắt
Bí tiểu sau mổ đẻ là hiện tượng thường gặp và hoàn toàn có thể khắc phục nếu được phát hiện, can thiệp đúng lúc. Sản phụ nên phối hợp chặt chẽ với nhân viên y tế, áp dụng các biện pháp tạo phản xạ tự nhiên và kiên trì vận động nhẹ nhàng để bàng quang sớm phục hồi trương lực bình thường.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sau sinh mổ bao lâu không đi tiểu được thì được coi là bí tiểu?
Thông thường sau khi rút ống thông tiểu từ 4 đến 6 giờ, nếu sản phụ uống đủ nước nhưng vẫn không thể tự đi tiểu và thấy tức bụng dưới thì được xác định là có tình trạng bí tiểu.
Có nên cố rặn mạnh để tống nước tiểu ra ngoài không?
Sản phụ tuyệt đối không nên cố rặn mạnh vì việc tăng áp lực ổ bụng đột ngột có thể gây đau buốt, ảnh hưởng đến vết khâu mổ tử cung và làm tổn thương thêm cơ thắt bàng quang.
Chườm ấm bụng dưới có tác dụng gì đối với việc phục hồi phản xạ tiểu?
Chườm ấm vùng bụng dưới giúp làm giãn các cơ tầng sinh môn và bàng quang bị co thắt, từ đó kích thích thụ cảm thể thần kinh tạo lại phản xạ buồn tiểu tự nhiên một cách an toàn.
Khi nào sản phụ cần phải đặt lại ống thông tiểu?
Nếu các biện pháp kích thích tự nhiên không hiệu quả và thể tích nước tiểu tồn dư lớn, bác sĩ sẽ chỉ định đặt lại ống thông tiểu ngắt quãng hoặc lưu ống tạm thời để bàng quang được nghỉ ngơi.
Tình trạng bí tiểu sau mổ lấy thai có tự khỏi hoàn toàn không?
Đa số trường hợp chức năng bàng quang sẽ phục hồi hoàn toàn sau 24 đến 48 giờ khi thuốc tê đào thải hết và sản phụ vận động đi lại bình thường, hiếm khi để lại di chứng kéo dài.
