Cách giảm đau khớp bàn tay đơn giản và lưu ý khi chăm sóc tại nhà

Đau khớp bàn tay là gì?

Khớp bàn tay được cấu tạo phức tạp từ nhiều xương nhỏ, khớp liên đốt ngón tay, khớp bàn ngón và khớp cổ tay, được liên kết bởi hệ thống dây chằng, bao khớp và gân cơ tinh vi. Đau khớp bàn tay có thể bắt nguồn từ tình trạng quá tải cơ học do lặp lại một cử động trong thời gian dài, thoái hóa khớp bàn tay theo tuổi tác, hoặc các bệnh lý viêm khớp như viêm khớp dạng thấp, bệnh gút.

Triệu chứng thường biểu hiện qua cảm giác nhức âm ỉ hoặc đau nhói khi co duỗi ngón tay, cứng khớp vào buổi sáng sau khi ngủ dậy, cảm giác khớp tay kém linh hoạt hoặc giảm sức cầm nắm. Tùy theo nguyên nhân và mức độ tổn thương, việc áp dụng sớm các biện pháp chăm sóc bảo tồn sẽ giúp kiểm soát cơn đau và duy trì chức năng vận động của đôi bàn tay.

Dành thời gian nghỉ ngơi và điều chỉnh thói quen sử dụng bàn tay

Bàn tay là bộ phận cử động liên tục trong mọi hoạt động lao động, cầm nắm và gõ bàn phím. Khi khớp bàn tay bị đau, việc đầu tiên cần thực hiện là cho bàn tay thời gian nghỉ ngơi hợp lý. Cần hạn chế các thao tác đòi hỏi lực bóp mạnh, cử động vặn xoắn lặp đi lặp lại hoặc mang vác đồ vật nặng bằng một tay.

Nếu công việc đòi hỏi phải sử dụng máy tính hoặc thao tác thủ công nhiều giờ, bạn nên chủ động chia nhỏ thời gian làm việc. Cứ sau mỗi 30 đến 45 phút, hãy thả lỏng hai bàn tay, để các ngón tay duỗi tự nhiên và xoay nhẹ khớp cổ tay nhằm giải tỏa áp lực đè nén lên gân cơ và dây chằng xung quanh ổ khớp.

Áp dụng liệu pháp nhiệt chườm ấm hoặc chườm lạnh đúng cách

Nhiệt trị liệu là phương pháp hỗ trợ kiểm soát cơn đau khớp bàn tay an toàn và dễ thực hiện. Tùy thuộc vào tính chất cơn đau, người bệnh có thể lựa chọn chườm ấm hoặc chườm lạnh sao cho phù hợp.

Chườm ấm bằng túi chườm nhiệt, khăn ấm hoặc ngâm bàn tay trong nước ấm khoảng 15 đến 20 phút rất hữu ích với các trường hợp cứng khớp buổi sáng và đau mạn tính. Nhiệt ấm giúp kích thích tuần hoàn máu cục bộ, giãn các cơ quanh khớp và cải thiện độ linh hoạt của ngón tay. Trong khi đó, chườm lạnh bằng túi đá bọc khăn mềm lại thích hợp khi khớp bàn tay vừa bị va chạm hoặc đang có dấu hiệu sưng đau cấp tính, giúp co mạch và giảm phù nề hiệu quả.

Thực hiện các bài tập vận động nhẹ nhàng cho khớp ngón tay

Bên cạnh việc nghỉ ngơi, duy trì các cử động nhẹ nhàng là yếu tố quan trọng để dịch khớp lưu thông nuôi dưỡng sụn khớp và ngăn ngừa tình trạng dính khớp hay teo cơ. Các bài tập khớp ngón tay và cổ tay nên được thực hiện chậm rãi, không gắng sức.

Một số động tác cơ bản bao gồm nắm hờ bàn tay lại rồi từ từ mở rộng các ngón tay hết mức có thể, giữ nguyên tư thế trong vài giây rồi thả lỏng. Động tác chạm lần lượt đầu ngón tay cái vào từng đầu ngón tay còn lại tạo thành hình chữ O cũng giúp tăng độ khéo léo và dẻo dai. Người bệnh nên tập đều đặn mỗi ngày từ hai đến ba lần, ngừng tập nếu cảm thấy cơn đau nhói tăng lên.

Sử dụng nẹp hoặc băng cố định hỗ trợ giảm tải cho khớp bàn tay

Sử dụng nẹp ngón tay hoặc băng quấn cổ tay là giải pháp cơ học hữu hiệu giúp ổn định khớp, giảm tải áp lực đè ép lên các cấu trúc sụn và dây chằng đang bị tổn thương. Dụng cụ này đặc biệt có lợi trong những đợt đau cấp hoặc khi người bệnh cần làm việc.

Đeo nẹp nâng đỡ vào ban đêm cũng giúp giữ cho các khớp bàn tay ở tư thế sinh lý trung gian, tránh tình trạng co quắp ngón tay trong lúc ngủ dẫn đến cứng khớp và đau nhức vào sáng hôm sau. Tuy nhiên, người bệnh không nên đeo nẹp quá chặt gây cản trở lưu thông máu và cần tham vấn ý kiến nhân viên y tế để chọn kích thước nẹp vừa vặn.

Lưu ý an toàn

Các phương pháp chăm sóc tại nhà chỉ đóng vai trò hỗ trợ giảm đau và không thay thế cho phác đồ chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, chống viêm hoặc thuốc tiêm trực tiếp vào khớp mà không có chỉ định từ bác sĩ. Không nên xoa bóp quá mạnh hoặc kéo nắn ngón tay thô bạo vì có thể làm rách bao khớp và làm tình trạng viêm sưng trở nên nghiêm trọng hơn.

Tóm tắt

Đau khớp bàn tay có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân cơ học hoặc bệnh lý mạn tính. Việc áp dụng các biện pháp hỗ trợ đơn giản như chườm ấm, nghỉ ngơi, nẹp đỡ và tập luyện nhẹ nhàng có thể giúp xoa dịu cảm giác khó chịu. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc kéo dài mà cần chủ động thăm khám chuyên khoa cơ xương khớp khi cơn đau kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường.