Cách đuổi và diệt gián an toàn bảo vệ sức khỏe gia đình

Cách đuổi gián an toàn là gì?

Gián nhà là loài côn trùng thuộc bộ Blattodea, có tập tính sống bầy đàn và ưa thích bóng tối, độ ẩm cùng môi trường ấm áp. Tại Việt Nam, hai loài gián phổ biến nhất xuất hiện trong các hộ gia đình là gián Đức kích thước nhỏ thường trú ẩn trong hốc tủ bếp, và gián Mỹ kích thước lớn thường bò lên từ cống rãnh, hố ga. Gián là loài ăn tạp, chúng có thể tiêu thụ từ thức ăn thừa của con người, vụn bánh mì, dầu mỡ bám trên bếp cho đến xác động vật mục rữa, keo dán giấy và chất thải hữu cơ. Khả năng sinh sản nhanh cùng cơ chế thích nghi cao khiến chúng rất khó bị triệt tiêu nếu không có biện pháp can thiệp đúng đắn. Việc hiểu rõ tập tính kiếm ăn và nơi ẩn nấp của gián là nền tảng để áp dụng các giải pháp xua đuổi, tiêu diệt an toàn và bền vững.

Tác hại của gián đối với sức khỏe và nguy cơ lây truyền bệnh

Gián nhà thường kiếm ăn tại các khu vực ô uế như bãi rác, cống rãnh, nhà vệ sinh rồi bò lên bát đĩa và thực phẩm của con người. Trên cơ thể và trong đường tiêu hóa của gián chứa nhiều vi khuẩn gây bệnh như Salmonella, trực khuẩn lỵ Shigella, tụ cầu khuẩn và trứng giun sán. Khi gián tiếp xúc với thức ăn, chúng reo rắc các tác nhân này dẫn đến các bệnh lý tiêu hóa nguy hiểm như tiêu chảy cấp, thương hàn và ngộ độc thức ăn.

Bên cạnh nguy cơ nhiễm khuẩn thực phẩm, phân, dịch tiết, nước bọt và lớp vỏ lột của gián là những nguồn dị nguyên hô hấp rất mạnh. Trẻ nhỏ và người có cơ địa dị ứng khi hít phải các hạt bụi chứa dị nguyên này rất dễ bùng phát cơn hen suyễn cấp tính, viêm mũi dị ứng kéo dài hoặc nổi mẩn ngứa trên da. Việc kiểm soát loài côn trùng này vì vậy mang ý nghĩa y tế dự phòng thiết yếu nhằm bảo vệ đường hô hấp và hệ tiêu hóa của mọi thành viên.

Triệt tiêu nguồn thức ăn và độ ẩm thu hút gián

Gián chỉ có thể sinh sôi và phát triển mạnh mẽ khi tìm được nguồn thức ăn dư thừa và môi trường ẩm ướt. Bước căn bản và có tính chất quyết định nhất trong việc ngăn chặn gián là cắt đứt triệt để nguồn dinh dưỡng này. Tất cả các loại thực phẩm tươi sống hoặc thức ăn đã nấu chín cần được bảo quản trong hộp kín hoặc cất vào tủ lạnh ngay sau bữa ăn.

Bát đĩa bẩn sau khi ăn cần được rửa sạch ngay, tránh để ngâm qua đêm trong bồn rửa. Thùng rác trong nhà bếp phải có nắp đậy khít và nên được dọn đổ rác mỗi ngày. Ngoài ra, gián không thể tồn tại lâu nếu thiếu nước, do đó bạn cần thường xuyên lau khô khu vực bồn rửa, sửa chữa các vòi nước bị rò rỉ và không để nước đọng dưới đáy khay tủ lạnh hoặc chân chậu rửa chén.

Áp dụng các biện pháp xua đuổi gián tự nhiên lành tính

Đối với các gia đình có trẻ sơ sinh hoặc phụ nữ mang thai, việc sử dụng các nguyên liệu tự nhiên để xua đuổi gián là giải pháp an toàn và hạn chế tối đa nguy cơ phơi nhiễm hóa chất. Gián có khứu giác rất nhạy cảm và rất sợ những mùi hương cay nồng. Bạn có thể sử dụng tinh dầu bạc hà, tinh dầu sả chanh, tràm trà hoặc vỏ cam, vỏ bưởi phơi khô đặt tại các góc tủ bếp, gầm chạn.

Nước lau sàn pha thêm vài giọt tinh dầu nguyên chất hoặc giấm trắng cũng tạo ra mùi hương khó chịu khiến gián không dám bén mảng lại gần. Ngoài ra, việc rải lá nguyệt quế vò nát hoặc nhánh đinh hương khô vào các hốc tủ đựng đồ khô cũng giúp xua đuổi côn trùng hiệu quả mà vẫn giữ cho không gian thơm mát tự nhiên. Tuy nhiên, các biện pháp tự nhiên này đóng vai trò xua đuổi là chính, không thể tiêu diệt hoàn toàn nếu trong nhà đã có ổ gián lớn.

Sử dụng bả mồi sinh học và bẫy dính để diệt gián tận gốc

Khi mật độ gián xuất hiện nhiều, bạn cần áp dụng các biện pháp tiêu diệt trực tiếp có chọn lọc. Axit boric hoặc bột baking soda trộn với đường cát theo tỉ lệ cân bằng là công thức dân gian hiệu quả để bẫy gián. Mùi đường sẽ thu hút gián đến ăn, trong khi axit boric hoặc baking soda khi vào dạ dày gián sẽ hút nước, phá hủy hệ tiêu hóa và khiến chúng chết dần.

Ngoài ra, bả diệt gián sinh học dạng gel thế hệ mới hiện nay rất được khuyến khích vì mang lại hiệu quả lây nhiễm bầy đàn cao. Khi một con gián ăn phải bả gel mang mầm thuốc về tổ và chết đi, những con gián khác ăn xác của nó cũng sẽ bị nhiễm độc theo dây chuyền. Bạn chỉ cần nhỏ các giọt gel nhỏ bằng hạt đậu vào các góc kẹt tối tăm, khe hở chân tường hoặc phía sau các thiết bị điện tử gia dụng. Cần lưu ý đặt bả xa tầm tay của trẻ nhỏ và vật nuôi để đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Bịt kín các khe hở và ngăn chặn đường xâm nhập của gián

Gián có cơ thể dẹp và rất linh hoạt, có thể dễ dàng luồn lách qua các khe nứt chân tường, kẽ hở giữa sàn nhà và khung cửa hoặc chui ngược lên từ đường ống cống thoát nước. Nếu không chặn đứng các lối xâm nhập này, gián từ khu vực xung quanh vẫn sẽ liên tục tràn vào nhà dù bạn đã dọn dẹp sạch sẽ.

Hãy dùng keo silicon, xi măng trắng hoặc bột trét để trám kín toàn bộ các khe nứt trên tường, kẽ hở quanh đường ống nước chạy qua tường và chân tủ bếp. Đối với cống thoát nước sàn nhà tắm và ban công, nên lắp đặt nắp thoát sàn chống côn trùng hoặc sử dụng phễu ngăn mùi chuyên dụng có van chặn một chiều để gián không thể từ cống chui lên. Vào ban đêm khi không sử dụng, bạn có thể đậy kín các lỗ thoát nước bằng nắp silicon.

Lưu ý an toàn

Khi sử dụng các chế phẩm diệt côn trùng hoặc bả axit boric, tuyệt đối không đặt mồi nhử tại những nơi trẻ nhỏ hoặc vật nuôi có thể với tới hay nghịch ngợm. Tránh xịt hóa chất trừ sâu bừa bãi vào khu vực chuẩn bị đồ ăn, nồi niêu xoong chảo để phòng nguy cơ nhiễm độc thực phẩm. Sau khi tiếp xúc với bả gián hoặc xác gián chết, cần rửa tay kỹ bằng xà phòng dưới vòi nước sạch. Nếu có người trong nhà vô tình nuốt phải hóa chất diệt côn trùng, cần đưa nạn nhân đến ngay cơ sở y tế gần nhất kèm theo nhãn mác sản phẩm để được bác sĩ xử trí cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Kiểm soát và diệt trừ gián là một phần quan trọng trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường sống và phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa cũng như bệnh lý dị ứng hô hấp. Việc kết hợp đồng bộ giữa dọn dẹp vệ sinh, loại bỏ nguồn thức ăn, bưng bít lối xâm nhập và sử dụng bả diệt an toàn sẽ mang lại hiệu quả bền vững lâu dài cho cả gia đình.