Cách xử trí cảm cúm kèm tiêu chảy an toàn và hiệu quả tại nhà

Cảm cúm kèm tiêu chảy là gì?

Cảm cúm thông thường là bệnh truyền nhiễm cấp tính đường hô hấp do virus gây ra, với các triệu chứng điển hình như sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau nhức cơ bắp, nghẹt mũi và ho. Tuy nhiên, ở một số trường hợp, đặc biệt là trẻ nhỏ và người có cơ địa nhạy cảm, bệnh có thể đi kèm các triệu chứng đường tiêu hóa như buồn nôn, đau quặn bụng và tiêu chảy phân lỏng. Hiện tượng này có thể do bản thân chủng virus cúm gây phản ứng viêm toàn thân ảnh hưởng đến nhu động ruột, hoặc do người bệnh bị đồng nhiễm virus tiêu hóa như rotavirus hay norovirus trong thời điểm sức đề kháng đang suy giảm. Tình trạng cùng lúc mất nước qua cả mồ hôi do sốt và qua phân do tiêu chảy khiến cơ thể rất dễ rơi vào trạng thái thiếu hụt thể tích tuần hoàn và rối loạn điện giải. Do đó, việc hiểu rõ bản chất vấn đề và nắm vững nguyên tắc chăm sóc đúng đắn sẽ giúp người bệnh kiểm soát triệu chứng an toàn và nhanh chóng bình phục.

Bù nước và cân bằng điện giải kịp thời

Mất nước và rối loạn điện giải là mối nguy lớn nhất khi người bệnh cùng lúc bị sốt do cúm và đi ngoài nhiều lần. Khi thân nhiệt tăng cao, cơ thể mất nước qua mồ hôi và hơi thở, kết hợp với lượng dịch mất qua đường tiêu hóa làm giảm thể tích tuần hoàn nhanh chóng.

Biện pháp quan trọng hàng đầu là bổ sung dung dịch bù nước và điện giải oresol đúng tỷ lệ hướng dẫn trên bao bì. Người bệnh nên uống từng ngụm nhỏ, uống rải rác trong ngày, đặc biệt sau mỗi lần đi ngoài phân lỏng. Ngoài ra, nước cháo loãng nấu muối, nước khoáng không ga hoặc nước súp thanh đạm cũng hỗ trợ duy trì cân bằng dịch trong cơ thể. Cần tuyệt đối tránh các loại nước ngọt đóng chai, nước tăng lực hay nước ép quá ngọt vì nồng độ đường cao có thể làm tình trạng tiêu chảy trở nên trầm trọng hơn.

Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng nhẹ nhàng và dễ tiêu hóa

Hệ tiêu hóa trong đợt nhiễm virus thường rất nhạy cảm và giảm khả năng hấp thu. Người bệnh không nên nhịn ăn vì cơ thể cần năng lượng để chống đỡ bệnh tật, nhưng cũng không nên ăn các bữa lớn nhiều chất đạm hay dầu mỡ gây khó tiêu.

Thực đơn lý tưởng trong giai đoạn này là các món lỏng, mềm, dễ tiêu hóa như cháo hoa, cháo thịt nạc băm nhuyễn, súp bí đỏ hoặc súp gà ấm. Bệnh nhân có thể bổ sung chuối chín, táo hấp hoặc bánh mì khô để hỗ trợ làm đặc phân tự nhiên. Nên kiêng hoàn toàn các món xào rán nhiều mỡ, đồ ăn cay, thực phẩm chế biến sẵn, sữa đặc và các loại rau có lượng chất xơ thô quá cao vì dễ kích thích nhu động ruột co bóp mạnh, làm tăng số lần đi ngoài và đầy trướng bụng.

Nghỉ ngơi hợp lý và hỗ trợ hạ sốt an toàn

Khi bị nhiễm trùng đường hô hấp kết hợp với rối loạn tiêu hóa, hệ miễn dịch đang phải hoạt động hết công suất. Việc cố gắng làm việc nặng hoặc hoạt động gắng sức sẽ khiến cơ thể suy kiệt, kéo dài thời gian hồi phục và làm tăng nguy cơ biến chứng.

Người bệnh cần dành phần lớn thời gian để nghỉ ngơi trong không gian thoáng khí, yên tĩnh và tránh gió lùa trực tiếp. Nếu có sốt trên 38,5 độ C gây mệt mỏi, đau nhức mình mẩy, có thể tham khảo ý kiến nhân viên y tế hoặc dược sĩ để sử dụng thuốc hạ sốt giảm đau đơn thuần chứa paracetamol với khoảng cách an toàn giữa các lần uống. Chườm ấm ở các vùng nách, bẹn kết hợp mặc quần áo rộng rãi, thấm hút mồ hôi tốt cũng giúp cơ thể hạ nhiệt dễ chịu hơn mà không gây co mạch đột ngột.

Nhận biết dấu hiệu cảnh báo cần đi khám bác sĩ

Mặc dù đa số các trường hợp cảm cúm kèm rối loạn tiêu hóa nhẹ có thể tự theo dõi và chăm sóc tại nhà, người bệnh và người nhà không được chủ quan trước các dấu hiệu trở nặng. Việc thăm khám kịp thời giúp phát hiện sớm các bệnh cảnh cấp tính nguy hiểm hoặc tình trạng mất nước nghiêm trọng.

Cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện một trong các triệu chứng cảnh báo: sốt cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, đi ngoài phân có lẫn máu hoặc chất nhầy nhớt, nôn ói liên tục không thể uống bù nước, đau bụng dữ dội từng cơn, thở nhanh nông, khó thở, hoặc có biểu hiện mất nước nặng như môi khô nứt nẻ, khát nước dữ dội, mắt trũng sâu, tiểu rất ít hoặc không đi tiểu trong nhiều giờ, lú lẫn, li bì.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo phổ quát và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hay thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Đối với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người cao tuổi có bệnh nền mạn tính, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám ngay khi xuất hiện sốt kết hợp tiêu chảy.

Tóm tắt

Cảm cúm kèm tiêu chảy hoàn toàn có thể tự hồi phục thuận lợi nếu người bệnh được nghỉ ngơi, bù nước kịp thời và chăm sóc dinh dưỡng đúng cách. Việc chủ động nhận biết dấu hiệu mất nước và theo dõi sát các diễn biến bất thường là yếu tố quyết định giúp bảo vệ sức khỏe, phòng ngừa biến chứng nguy hiểm cho bản thân và gia đình.