Cách điều trị và phòng ngừa giang mai ở lưỡi

Giang mai ở lưỡi là gì?

Giang mai ở lưỡi là tình trạng nhiễm trùng niêm mạc khoang miệng do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra. Bệnh chủ yếu lây truyền qua đường quan hệ tình dục bằng miệng không có biện pháp bảo vệ với người đang mang mầm bệnh, hoặc hiếm gặp hơn là qua tiếp xúc trực tiếp niêm mạc miệng khi có vết trầy xước.

Sau thời gian ủ bệnh trung bình từ ba đến bốn tuần, xoắn khuẩn gây tổn thương tại chỗ với biểu hiện điển hình là vết săng giang mai ở đầu lưỡi, lưng lưỡi hoặc rìa hai bên lưỡi. Điểm đặc trưng khiến giang mai ở lưỡi khác biệt với các vết loét miệng thông thường là tổn thương này hầu như không gây cảm giác đau đớn hay khó chịu rõ rệt, khiến người bệnh dễ lơ là. Tuy nhiên, dịch tiết từ vết loét này chứa lượng xoắn khuẩn rất lớn và có khả năng lây truyền cực kỳ cao cho bạn tình qua tiếp xúc trực tiếp. Nếu không được can thiệp sớm, xoắn khuẩn sẽ đi sâu vào máu và gây tổn thương hệ thống khắp cơ thể.

Biểu hiện đặc trưng của giang mai ở lưỡi qua từng giai đoạn

Tổn thương giang mai tại vị trí lưỡi biểu hiện khác nhau tùy theo từng thời kỳ tiến triển của bệnh. Ở giai đoạn đầu, dấu hiệu điển hình là săng giang mai xuất hiện dưới dạng một vết trợt hoặc vết loét nông tròn hay bầu dục trên bề mặt hoặc rìa lưỡi. Vết loét này có nền cứng, đáy sạch, bờ viền rõ ràng và điểm đặc biệt là không gây đau hay ngứa, khiến nhiều người bệnh chủ quan bỏ qua. Đi kèm với săng giang mai thường là tình trạng sưng hạch bạch huyết ở vùng dưới hàm hoặc cổ nhưng hạch cũng không đau.

Nếu không được điều trị, bệnh chuyển sang giai đoạn thứ phát sau vài tuần đến vài tháng. Ở giai đoạn này, tổn thương niêm mạc miệng có thể lan rộng thành các mảng niêm mạc màu trắng đục, vết trợt nông hoặc các nốt sẩn gồ ghề chứa lượng lớn xoắn khuẩn, đi kèm phát ban toàn thân ở lòng bàn tay, bàn chân. Đến giai đoạn muộn, bệnh có thể hình thành các củ giang mai hoặc gôm giang mai làm hoại tử mô lưỡi, gây biến dạng cơ quan và để lại nhiều biến chứng nghiêm trọng.

Nguyên tắc điều trị y khoa đối với giang mai ở lưỡi

Điều trị giang mai ở vùng miệng lưỡi tuân theo nguyên tắc điều trị bệnh giang mai toàn thân, bởi vi khuẩn đã xâm nhập vào hệ tuần hoàn chứ không đơn thuần khu trú tại bề mặt niêm mạc. Thuốc được ưu tiên hàng đầu theo các hướng dẫn y khoa quốc tế và quốc gia là kháng sinh nhóm penicillin dạng tiêm bắp tác dụng kéo dài, với phác đồ cụ thể tùy thuộc vào giai đoạn bệnh và tình trạng miễn dịch của người bệnh.

Đối với những bệnh nhân có tiền sử dị ứng thực sự với penicillin, bác sĩ chuyên khoa sẽ cân nhắc các kháng sinh thay thế như doxycycline, tetracycline hoặc ceftriaxone, kết hợp theo dõi sát sao đáp ứng lâm sàng. Quá trình dùng thuốc phải tuyệt đối tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc bệnh truyền nhiễm. Người bệnh không được tự ý mua thuốc uống, thuốc bôi hay dùng mẹo dân gian vì không thể tiêu diệt được xoắn khuẩn, ngược lại còn làm bệnh tiến triển âm thầm vào các cơ quan nội tạng.

Các biện pháp phòng ngừa giang mai ở lưỡi hiệu quả

Phòng ngừa giang mai ở lưỡi đòi hỏi các biện pháp can thiệp toàn diện vào hành vi tình dục và vệ sinh cá nhân. Biện pháp bảo vệ hàng đầu là thực hành tình dục an toàn, sử dụng bao cao su hoặc màng chắn miệng bằng cao su đúng cách trong suốt quá trình quan hệ tình dục qua đường miệng nhằm hạn chế tối đa sự tiếp xúc giữa niêm mạc miệng và dịch tiết sinh dục của bạn tình.

Bên cạnh đó, việc duy trì mối quan hệ chung thủy từ cả hai phía và chủ động trao đổi thẳng thắn về tình trạng sức khỏe tình dục là yếu tố then chốt. Cần tránh quan hệ tình dục hoặc hôn sâu khi một trong hai người đang có vết loét, nốt sùi hoặc tổn thương chưa rõ nguyên nhân ở miệng hay cơ quan sinh dục. Ngoài ra, việc duy trì lối sống lành mạnh, không dùng chung đồ dùng cá nhân có nguy cơ dính máu hoặc dịch tiết như bàn chải đánh răng, dụng cụ cạo lưỡi cũng góp phần giảm thiểu nguy cơ lây truyền các bệnh nhiễm trùng qua đường miệng.

Tầm soát và điều trị đồng thời cho bạn tình

Một nguyên tắc cốt lõi trong kiểm soát bệnh lây truyền qua đường tình dục nói chung và giang mai nói riêng là việc tầm soát và điều trị đồng thời cho bạn tình. Khi một người được xác định mắc giang mai ở lưỡi, tất cả các bạn tình có tiếp xúc tình dục trong khoảng thời gian có nguy cơ lây nhiễm đều cần được thông báo để đến cơ sở y tế thực hiện xét nghiệm tầm soát huyết thanh học.

Nếu bạn tình không được kiểm tra và điều trị song song, nguy cơ tái nhiễm chéo trở lại cho người bệnh sau khi đã hoàn thành đợt điều trị là rất cao. Cả hai người cần kiêng quan hệ tình dục hoàn toàn cho đến khi hoàn thành liệu trình thuốc và có kết luận an toàn từ bác sĩ điều trị. Song song đó, người bệnh cần tái khám định kỳ theo lịch hẹn để làm xét nghiệm định lượng hiệu giá kháng thể RPR hoặc VDRL sau ba, sáu và mười hai tháng nhằm đánh giá chính xác mức độ đáp ứng điều trị.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc bôi ngoài da hay sử dụng các bài thuốc truyền miệng để tự chữa trị giang mai ở lưỡi. Việc dùng thuốc sai liều hoặc không đủ liệu trình không thể tiêu diệt hoàn toàn xoắn khuẩn mà còn làm sai lệch kết quả xét nghiệm huyết thanh, gây khó khăn cho việc chẩn đoán chính xác về sau. Khi xuất hiện các tổn thương loét kéo dài bất thường trong khoang miệng, người bệnh cần đến ngay các bệnh viện có chuyên khoa da liễu để được khám, làm xét nghiệm và chỉ định phác đồ điều trị phù hợp.

Tóm tắt

Giang mai ở lưỡi là bệnh lý nhiễm trùng hoàn toàn có thể kiểm soát và chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và can thiệp y tế đúng phác đồ. Người bệnh tuyệt đối không nên vì tâm lý e ngại mà trì hoãn thăm khám hoặc tự ý dùng thuốc tại nhà. Khi nhận thấy bất kỳ vết loét hoặc tổn thương bất thường nào trong khoang miệng, hãy chủ động đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa da liễu để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.