Cách đeo khẩu trang y tế đúng chuẩn giúp phòng ngừa lây nhiễm virus corona
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Khẩu trang y tế là một trong những trang bị bảo hộ cá nhân phổ biến và dễ tiếp cận nhất giúp giảm thiểu nguy cơ lây truyền các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, đặc biệt là virus corona. Virus corona chủ yếu lây lan qua các giọt bắn hô hấp phát tán khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc thở mạnh ở cự ly gần.
Tuy nhiên, việc chỉ mang khẩu trang mà không tuân thủ đúng kỹ thuật có thể khiến hiệu quả ngăn chặn mầm bệnh suy giảm đáng kể. Bài viết dưới đây hướng dẫn chi tiết các bước đeo khẩu trang y tế chuẩn xác, cách tháo bỏ an toàn và những lưu ý vệ sinh cần thiết nhằm bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng một cách toàn diện.
Cách đeo khẩu trang y tế là gì?
Khẩu trang y tế hay khẩu trang phẫu thuật là loại khẩu trang dùng một lần, được cấu tạo từ nhiều lớp vải không dệt với các tính năng chuyên biệt nhằm lọc bụi và cản trở giọt dịch tiết. Thông thường, sản phẩm gồm ba lớp chính: lớp ngoài cùng có màu sắc đặc trưng như xanh, xám hoặc hồng với đặc tính chống thấm nước để cản giọt bắn từ bên ngoài; lớp giữa là màng lọc kháng khuẩn tĩnh điện có chức năng giữ lại vi sinh vật và các hạt bụi mịn; lớp trong cùng có màu trắng mềm mại và tính năng hút ẩm, giúp hấp thụ hơi thở và dịch tiết từ người đeo.
Khi được đeo đúng cách, khẩu trang y tế đóng vai trò như một màng chắn cơ học hai chiều. Một mặt, nó hạn chế lượng giọt bắn chứa virus từ người bệnh phát tán ra môi trường xung quanh; mặt khác, nó ngăn ngừa các giọt dịch từ người khác xâm nhập trực tiếp vào niêm mạc mũi và miệng của người đeo, góp phần làm giảm đáng kể tốc độ lây lan của các tác nhân gây viêm đường hô hấp cấp trong cộng đồng.
Quy trình các bước đeo khẩu trang y tế đúng chuẩn kỹ thuật
Để khẩu trang phát huy tối đa khả năng bảo vệ, người sử dụng cần thực hiện quy trình đeo theo trình tự y tế khuyến cáo. Trước hết, cần làm sạch tay hoàn toàn bằng xà phòng dưới vòi nước chảy ít nhất 30 giây hoặc sử dụng dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn nồng độ từ 60 độ trở lên. Bước này giúp ngăn chặn vi khuẩn và virus từ tay bám dính vào mặt trong khẩu trang. Tiếp theo, cầm vào hai sợi dây thun và lần lượt luồn vào vành tai, tránh để các ngón tay chạm vào bề mặt vải của khẩu trang.
Sau khi cố định dây đeo, hãy xác định thanh kim loại uốn cong nằm ở mép trên và dùng hai đầu ngón tay miết nhẹ theo sống mũi sao cho nẹp ôm sát khung xương mặt. Đồng thời, kéo nhẹ mép dưới của khẩu trang phủ kín hoàn toàn phần cằm và điều chỉnh các nếp gấp hai bên má sao cho vừa khít, không tạo ra khoảng trống hở lớn. Khi đã đeo đúng vị trí, hãy thử hít thở bình thường để cảm nhận độ kín khít mà vẫn đảm bảo thông khí dễ dàng.
Kỹ thuật tháo bỏ và tiêu hủy khẩu trang an toàn sau khi sử dụng
Bề mặt bên ngoài của khẩu trang sau quá trình tiếp xúc ngoài môi trường có thể đọng lại rất nhiều giọt bắn, bụi bẩn và các phần tử virus gây bệnh. Do đó, việc tháo bỏ khẩu trang đòi hỏi sự cẩn trọng cao để tránh lây nhiễm chéo ngược lại vào lòng bàn tay hay niêm mạc mặt. Khi muốn tháo, hãy đưa hai tay ra sau tai, cầm lấy phần dây đeo thun và kéo nhẹ ra phía trước để gỡ khẩu trang khỏi mặt mà không để tay chạm trực tiếp vào phần vải lọc.
Sau khi tháo, gấp nhẹ khẩu trang sao cho mặt ngoài úp vào trong rồi bỏ ngay vào thùng rác có nắp đậy kín hoặc túi rác buộc chặt, không để rơi vãi ra môi trường xung quanh. Ngay sau thao tác vứt bỏ khẩu trang, bạn bắt buộc phải rửa sạch tay bằng xà phòng và nước sạch hoặc dùng dung dịch cồn khử khuẩn nhanh. Đây là bước then chốt giúp loại bỏ mọi mầm bệnh tiềm ẩn vô tình dính vào ngón tay trong quá trình thao tác.
Những sai lầm thường gặp làm giảm tác dụng bảo vệ của khẩu trang
Trong sinh hoạt hàng ngày, nhiều người vẫn mắc phải các thói quen sai lầm khiến việc đeo khẩu trang mất đi tác dụng phòng ngừa, thậm chí làm tăng nguy cơ nhiễm trùng hô hấp. Lỗi phổ biến nhất là kéo khẩu trang xuống dưới cằm hoặc treo hờ trên cổ khi ăn uống, nói chuyện rồi kéo ngược trở lại lên mũi. Động tác này vô tình đưa vi sinh vật bám dính ở vùng cổ và cằm tiếp xúc trực tiếp với đường thở.
Bên cạnh đó, thói quen liên tục dùng tay sờ, nắn hoặc vuốt mặt ngoài của khẩu trang để điều chỉnh cũng tiềm ẩn nguy cơ cao lây truyền virus từ bề mặt khẩu trang sang bàn tay rồi đưa lên mắt, mũi, miệng. Một số sai lầm khác bao gồm đeo ngược mặt trong ra ngoài, đeo ngược chiều nẹp mũi xuống dưới cằm, hoặc để lộ lỗ mũi ra ngoài khi đeo. Ngoài ra, việc dùng lại khẩu trang đã ẩm ướt hoặc cất tạm khẩu trang trong túi quần, balô mà không bọc kín cũng khiến khẩu trang bị nhiễm khuẩn nặng nề hơn.
Kết hợp các biện pháp vệ sinh phòng ngừa để bảo vệ toàn diện
Mặc dù khẩu trang y tế là hàng rào cản cơ học rất quan trọng, biện pháp này không thể mang lại sự bảo vệ tuyệt đối nếu chỉ thực hiện đơn lẻ. Để kiểm soát hiệu quả nguy cơ lây truyền virus corona và các tác nhân viêm đường hô hấp cấp, cần kết hợp đồng bộ nhiều thói quen phòng vệ khác. Việc rửa tay thường xuyên trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi trở về từ nơi công cộng luôn là trụ cột phòng bệnh hàng đầu được các chuyên gia y tế nhấn mạnh.
Song song đó, bạn cần duy trì khoảng cách an toàn khi giao tiếp ở những nơi tập trung đông người, chủ động giữ thông thoáng không gian sống và nơi làm việc bằng cách mở cửa sổ đón ánh sáng tự nhiên. Việc che miệng và mũi bằng khuỷu tay áo hoặc khăn giấy khi ho, hắt hơi cũng giúp hạn chế phát tán dịch tiết hô hấp. Nâng cao sức đề kháng toàn diện qua chế độ dinh dưỡng cân đối, uống đủ nước, ngủ đủ giấc và tiêm chủng đầy đủ theo hướng dẫn của ngành y tế sẽ tạo nên lá chắn bảo vệ vững chắc cho cơ thể.
Lưu ý an toàn
Khẩu trang y tế là vật dụng hỗ trợ phòng bệnh cá nhân, không thể thay thế cho các biện pháp chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên sâu. Người có triệu chứng sốt cao, ho liên tục, khó thở hoặc nghi ngờ nhiễm bệnh đường hô hấp cần liên hệ cơ sở y tế để được thăm khám. Tránh tự ý sử dụng các loại thuốc điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Tóm tắt
Khẩu trang y tế chỉ phát huy tối đa công dụng ngăn ngừa mầm bệnh khi được sử dụng đúng kỹ thuật và phối hợp đồng bộ với thói quen rửa tay thường xuyên. Việc đeo khẩu trang đúng quy cách không chỉ bảo vệ sức khỏe của bản thân trước các tác nhân gây viêm đường hô hấp mà còn thể hiện trách nhiệm bảo vệ an toàn cho cả gia đình và cộng đồng xung quanh.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Khẩu trang y tế dùng một lần có thể giặt sạch để tái sử dụng không?
Khẩu trang y tế thông thường được thiết kế để sử dụng một lần và cần thay bỏ ngay khi bị ẩm, bẩn hoặc rách. Việc giặt lại, xịt cồn khử trùng hoặc tái sử dụng sẽ làm phá vỡ cấu trúc sợi lọc tĩnh điện, khiến khả năng ngăn chặn giọt bắn và vi sinh vật giảm sút nghiêm trọng.
Làm thế nào để phân biệt chính xác mặt trong và mặt ngoài của khẩu trang?
Mặt màu sẫm có tính năng chống thấm nước giúp cản trở giọt bắn từ người đối diện xâm nhập, do đó luôn phải hướng ra ngoài. Mặt màu trắng hoặc nhạt hơn có tính hút ẩm để giữ lại hơi thở và giọt dịch của người đeo, cần được áp sát vào mũi miệng.
Đeo cùng lúc hai khẩu trang y tế có làm tăng gấp đôi khả năng phòng ngừa không?
Đeo hai khẩu trang y tế cùng lúc không làm tăng đáng kể hiệu quả bảo vệ mà có thể gây bí bách, cản trở luồng khí lưu thông và tạo ra các khe hở lớn ở viền mặt. Thay vào đó, bạn chỉ cần đeo một khẩu trang y tế vừa vặn, ôm khít mũi và cằm.
Nên thay khẩu trang y tế sau bao nhiêu giờ sử dụng?
Thời gian sử dụng tối đa của một chiếc khẩu trang y tế thường là trong một ngày làm việc hoặc khoảng 6 đến 8 giờ liên tục. Tuy nhiên, nếu khẩu trang bị ướt do mồ hôi, dính dịch tiết hô hấp hoặc bị lỏng quai đeo, bạn nên thay ngay chiếc mới để đảm bảo độ an toàn.
Tháo khẩu trang như thế nào để không bị lây nhiễm chéo mầm bệnh vào tay?
Khi tháo khẩu trang, bạn chỉ cầm vào phần dây thun vòng qua tai để gỡ nhẹ nhàng ra phía trước, tuyệt đối không chạm tay vào mặt ngoài khẩu trang. Sau khi vứt vào thùng rác kín, bạn cần sát khuẩn tay ngay bằng xà phòng hoặc dung dịch rửa tay để tránh nhiễm bẩn.
